วัง"ลือแฆะห์"ประวัติศาสตร์ปริศนา ยังรอคำตอบ บททดสอบที่รอวันแก้ไข

สุกรี มะดากะกุล รายงาน

 














ซิกรี บินมามะ














ที่นี่...ดินแดนภาคใต้ตอนล่างสุดของประเทศไทย จากกรุงเทพมหานคร 1,114 กิโลเมตร ที่นี่คือ อ.เมือง จ.นราธิวาส หรือระแงะ หรือเก่ากว่านั้นเรียก “ลือแฆะห์” หนึ่งในหัวเมืองเก่าของอาณาจักรปัตตานี ที่เคยรุ่งเรืองในอดีตโบราณ

ซึ่งมีเรื่องราว ร่องรอย อารยธรรม และแหล่งโบราณสถาน โบราณวัตถุ เป็นจำนวนมากถูกเก็บไว้ กระจัดกระจายอยู่ตามวัดเก่าบ้าง พิพิธภัณฑ์ หรือไม่ก็อยู่ในมือนักสะสมของเก่า
  
สถานที่สำคัญที่หนึ่งของจังหวัดนราธิวาส จะแนะนำให้รู้จักกับวังเก่าหลังสุดท้ายของรายาลือแฆะห์ ต้นกำเนิดเมืองนราธิวาสนั่นเอง แต่เป็นที่น่าเสียดายที่ปัจจุบันนี้ วัง "ลือแฆะห์" หลังนี้ ถูกทอดทิ้ง และกำลังผุพังลงไปทุกวัน ไม่อาจต้านทานกาลเวลาได้อีกต่อไป
 
วัง "ลือแฆะห์" หลังนี้ ตั้งอยู่ใกล้แม่น้ำบางนรา ห่างแม่น้ำเพียง 50 เมตร ถ้าหากเดินทางมาจากสี่แยกตากใบ ตรงมาเจอ 3 แยก เลี้ยวขวาไปทางตากใบเพียง 200 เมตร วังหลังนี้จะอยู่ทางซ้ายมือ

จะมองเห็นบ้านเก่าๆ หลังใหญ่ อายุร่วม 200 ปี ใช่แล้วครับ ที่นี่ ..ในอดีตถูกเรียกว่า วัง "ลือแฆะห์" รายา หรือพระยาระแงะคนสุดท้ายที่อาศัย วังหลังนี้ชื่อว่า ตวนเงาะห์ ซำซุดดีน หรือพระยาภูผาภักดี ศรีสุวรรณประเทศ วิเศษวังสา

หลังจากนั้นตกเป็นของลูกหลานมาชั่ว 2-3 อายุคน ปัจจุบันเป็นของตระกูล "สนิทวาที" และถูกปล่อยร้างมาจนถึงปัจจุบัน ร่วมๆ 30 ปีมาแล้ว จนในปัจจุบันอยู่ในสภาพทรุดโทรมเป็นอย่างมาก
 
มีคำถามตามมามากมายว่า ทำไมถึงไม่มีหน่วยงานไหนมาช่วยดูแล ฟื้นฟูสถานที่สำคัญแห่งนี้ ทั้งกรมศิลป์ วัฒนธรรมจังหวัด เทศบาล หรือองค์การ บริหารส่วนจังหวัดต่างๆ นั้น

หลายหน่วยงานที่มองเห็นความสำคัญจุดนี้ ได้เข้ามาดูและตรวจสอบแล้ว ปรากฏว่าลูกหลานที่ครอบครองอยู่ ถือกรรมสิทธ์นั้น ไม่ยอมให้หน่วยงานไหนเข้ามานั่นเอง
 
เมื่อไม่นานมานี้ได้มีผู้คนกลุ่มหนึ่ง ที่เล็งเห็นความสำคัญตรงนี้ได้คิดหาหนทาง ได้แลกเปลี่ยนปัญหาเรื่องวัง จึงก่อเกิดตั้งเป็นกลุ่มขึ้นมาชื่อว่า “ชมรมกลุ่มภาคีสถาปัตย์ปาตานี” ได้อาสาทำหน้าที่ศึกษาความเป็นไปได้ ที่จะฟื้นฟูหรือในการบูรณะวังแห่งนี้ให้สำเร็จ

ทางกลุ่มมีแนวคิดอันดับแรกที่ทำได้ คือต้องดำเนินการถอดแบบวังเอาไว้เพื่อเก็บเป็นแบบโครงสร้างจริง ในทางสถาปัตย์ก่อนที่วังจะพังลงไปกว่านี้ ส่วนการบูรณะถ้ามีแบบที่สมบูรณ์แล้ว ที่เหลือคือรอทุนที่จะมาบูรณะวังแห่งนี้จึงจะมีทางเป็นไปได้
 
องค์กรเล็กๆ กลุ่มนี้จึงเป็นจุดเริ่มต้น สู่นิมิตหมายที่ดีกลุ่มหนึ่งในการบูรณะวัง “ลือแฆะห์” หลังนี้ ประธานชมรมกลุ่มภาคีฯ นายซิกรี บินมามะ กล่าวว่า

“ทางเรายังต้องการความช่วยเหลือจากอีกหลายหน่วยงาน เช่นนักศึกษาในพื้นที่ที่เขียนแบบได้ มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ที่จะมารองรับการถอดแบบให้ได้ตามมาตรฐาน หน่วยงานจังหวัดทั้งเรื่องจัดหาที่พักแก่ผู้ที่มาดำเนินการเขียนแบบทั้งหลาย

เรายังขาดสปอนเซอร์ทั้งเรื่องค่าอาหาร ที่พัก อุปกรณ์ต่างๆ และสตูดิโอเก็บงาน ขณะนี้กำลังดำเนินการอยู่จึงขอฝากให้หน่วยงานทุกฝ่ายที่สนใจพร้อมจะช่วยเหลือเรา และขอความร่วมมือประสานงานจากฝ่ายเราด้วยครับ

และในเร็วๆ นี้ เราได้ติดต่อประสานกับทางผู้ถือกรรมสิทธิ์วังระแงะ ขออนุญาต เข้าดำเนินการถอดแบบวังอย่างเป็นทางการอยู่ คงได้คำตอบ ได้ฟังข่าวดีในระยะเวลาอันใกล้นี้ ถ้าทางเขายินยอมแล้ว ทางกลุ่มจะได้ดำเนินการต่อไป ทางกลุ่มคงต้องวิ่งหางบประมาณในเรื่องนี้อีกมากครับ”
 
ทั้งนี้จึงเป็นข่าวดีต่อการบูรณะวัง “ลือแฆะห์” แห่งนี้ อีกข่าวหนึ่ง เราจะรายงานให้ทราบต่อไป

วัง “ลือแฆะห์” ที่เหลืออยู่ทุกวันนี้อยู่ในสภาพทรุดโทรมอย่างมาก ห้องทางด้านหลังได้พังไปแล้ว 1 ห้อง สิ่งที่เหลือก็คงอยู่อีกไม่นานต้องพังไปตามกาลเวลา มีปริศนาที่รอกุญแจแห่งกาลเวลามาแก้ไขต่อไป เคยมีผู้คนจากหลายหน่วยงานในรอบหลายปีมานี้ เช่น จากมาเลเซีย อเมริกา และปัจจุบันนี้มีชาวสเปนมาศึกษาเรื่องนี้อยู่

วังโบราณแห่งนี้เป็นสถาปัตยกรรมโบราณที่มีคุณค่าอย่างยิ่งทั้งแง่สถาปัตย์นั้น ผู้ออกแบบได้ออกแบบอย่างดียิ่ง หน้าต่างยาวจากชั้นล่างที่ลอดสูงขึ้นไปถึงชั้นบนสามารถระบายลมได้อย่างดีทำให้ผู้อาศัยชั้นบน (ท่านเจ้าเมือง) ได้มองผ่านหน้าต่างได้โดยรอบ การระบายลมนั้นมีช่องลมที่ระบายลมได้อย่างดีเป็นประโยชน์อย่างยิ่งแก่ผู้ที่สนใจด้านสถาปัตยกรรมบ้านไม้แบบโบราณ

ส่วนเรื่องศิลปะการตกแต่งนั้นลวดลายตามเชิงชาย ช่องลมเหนือบานประตูและหน้าต่างแสดงถึงฝีมือชั้นยอด มีลายช่องลมเหนือบานประตู ลวดลายอร่ามตาเป็นช่างที่วิจิตรบรรจงอย่างยิ่ง ลวดลายที่ประดับรอบๆ ตัววังนั้น ทั้งรูปทรงเรขาคณิต ลายดอกไม้ ลายดวงดาว ล้วนออกแบบได้อย่างลงตัว

เรื่องผังวังนั้นมีการวางไว้อย่างถูกต้องตามผังวังทุกประการ ที่ประกอบด้วยลานปูนหน้าวัง โถง ห้องพระโรง (ที่ว่าราชการ) ห้องนอนท่านเจ้าเมือง และห้องต่างๆ อีกหลายห้อง ตรงส่วนหลังประกอบด้วยทางเดินไปถึงห้องผู้สนิทของท่านเจ้าเมืองอีก 2 ห้อง และประกอบด้วยทางเดินลงไปสู่โรงครัวที่แยกออกไปจากตัวเรือนอีกที เรียกได้ว่าวังหลังนี้มีความสมบูรณ์แบบหลังหนึ่งเลยทีเดียว

ในแง่ประวัติศาสตร์ของทางมลายูนั้น เรื่องราวเกี่ยวกับรายา “ลือแฆะห์” มีประวัติศาสตร์ตามคำบอกเล่ายาวนานถึง 400 ปี ไม่มีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรไว้มากนักตามที่ค้นพบก็ดูจะเป็นสิ่งคลุมเครือ ร่องรอยในอดีตห่างหายไปตามกาลเวลา

เพราะไม่มีการจดบันทึกไว้ อีกทั้งวังของรายานี้ถูกย้ายถึง 4 ครั้ง เพราะเหตุผลทางการเมืองเกิดการสู้รบศึกหลายครั้ง และอาจเป็นเพราะตระกูลรายาเป็นตระกูลเดียวที่ได้รับสัมปทานเหมืองทองที่ “โต๊ะโมะ” จึงต้องคำนึงถึงความปลอดภัยและการคมนาคมทางน้ำ ครั้งแรกถูกย้ายจากฝั่งมาเลเซีย ที่อำเภอตาเนาะห์แมเราะห์ย้ายมาที่อำเภอแว้งในปัจจุบัน

และย้ายต่อมาที่ตำบลตันหยงมัส ถึง 2 ครั้ง จึงย้ายมาอยู่ที่อำเภอมะนารอหรือบางนราจนกลายเป็นอำเภอเมืองนราธิวาสในปัจจุบัน หากจะศึกษาดูประวัติศาสตร์ทางมลายูอาจต้องไปถึงรัฐกลันตัน ประเทศมาเลเซีย ประวัติศาสตร์ของรายา “ลือแฆะห์” นี้ยังคงเป็นปริศนาท้าทายนักประวัติศาสตร์รุ่นใหม่ๆ ได้ค้นหาอย่างยิ่ง ส่วนบันทึกที่มีอยู่ในปัจจุบันใช้ประวัติของจังหวัดนราธิวาสอ่านได้ตามเว็บไซต์

วังแห่งนี้จึงเป็นสถานที่สำคัญของจังหวัดนราธิวาส หากไม่มีการรักษาและอนุรักษ์ที่แห่งนี้ไว้ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาและค้นคว้าเรื่องราวประวัติศาสตร์ต่างๆ ของการใช้ชีวิตของคนในสมัยอดีต เช่น อาชีพ วิถีความเป็นอยู่ การแต่งกาย การคบหาสมาคม เรื่องราวเหมืองทองที่โต๊ะโมะ

เรื่องราวมากมายที่รอคำตอบให้ค้นคว้า หากหลักฐานชิ้นนี้ได้พังลงไปอีกซึ่งอิงกับประวัติศาสตร์อย่างแนบแน่น ลูกหลานจะไม่มีอะไรได้ค้นคว้าศึกษารากเหง้าของตนเองได้อีกต่อไป คงจะเหลือแต่เพียงคำบอกเล่าแห่งอดีตกาล นี่คือความเศร้าและคงเป็นอีกตัวอย่างหนึ่งที่จะเป็นร่อยรอยอดีตที่บอบช้ำของวัง “ลือแฆะห์” และลูกหลานชาวนราธิวาส
 
หากทุกฝ่ายได้เล็งเห็นความสำคัญต่อวัง “ลือแฆะห์” หลังนี้ ก็ได้โปรดช่วยกันดูแล ให้ความร่วมมือเข้ามาเล็งเห็นคุณค่าอย่างมีส่วนร่วมด้วยกันทุกฝ่าย หากทุกฝ่ายมองเห็นความสำคัญตรงนี้ ก็คงไม่ยากเกินกำลังที่จะบูรณะวังหลังนี้ให้คงอยู่ต่อไป

ประวัติศาสตร์ได้บอกเล่าถึงความหลัง จะได้คงอยู่ให้ลูกหลานได้ศึกษาอันที่จะบอกถึงที่มาที่ไป ของประวัติศาสตร์อันยาวนานในอดีตได้อย่างถูกต้องต่อไป ขอโปรดช่วยกันครับ


                                    

ขอบคุณ
มติชนออนไลน์
คุณสุกรี มะดากะกุล

สิริสวัสดิ์วุธวารค่ะ

 




Create Date : 01 สิงหาคม 2555
Last Update : 1 สิงหาคม 2555 11:02:34 น.
Counter : 3900 Pageviews.

0 comments
มิชลินไกด์ คือ อะไร? สมาชิกหมายเลข 5106714
(10 ก.พ. 2563 21:37:31 น.)
◐◑↔dining room หรือ ห้องรับประทานอาหาร สมาชิกหมายเลข 4149951
(30 ม.ค. 2563 05:15:19 น.)
解决问题的方法 วิธีแก้ปัญหาราคาถูก Kavanich96
(16 ม.ค. 2563 08:46:12 น.)
รั้งผู้เล่นสำคัญไว้ toor36
(4 ม.ค. 2563 06:21:01 น.)

Vinitsiri.BlogGang.com

sirivinit
Location :
กรุงเทพฯ  Thailand

[ดู Profile ทั้งหมด]
 ผู้ติดตามบล็อก : 224 คน [?]

บทความทั้งหมด