'หัวใจ๋ข้า หัวใจ๋เจ้า ห้อยอยู่เก๊าเดียวกั๋น' *
*คลิกเพื่ออ่านคำแปลเจ้า :)
วิถีธรรมใน 'กำบ่ะเก่า' (๑)




มี 'กำบ่ะเก่า' อยู่หลายกำตี้สะท้อนถึงผญ๋าหรือภูมิปั๋ญญาของคนบ่ะเก่าตี้ลึกซึ้งคมคาย...
บ่งบอกถึงฮีตฮอยและวิถีชีวิตตี้นับวันจะเลือนลางจ๋างหายไปกับวันเวลา...
ใคร่จะหยิบยกมาบอกเล่า...วันละเล็กละน้อยเผื่อละอ่อนรุ่นหลังจะได้ฮู้จัก
และ(ถ้า)เห็นคุณค่าพอก็จะได้จ้วยกั๋นสืบสานและอนุรักษ์สืบต่อไป...เจ้า






'หัวใจ๋ข้า หัวใจ๋เจ้า ห้อยอยู่เก๊าเดียวกั๋น'

คำแปล : หัวใจไพร่ฟ้าประชาชน หัวใจเจ้าคนนายคน แขวนอยู่ที่ต้นเดียวกัน


ขยายความ

คำว่า 'ข้า' หมายถึงผู้รับใช้หรือผู้อยู่ใต้บังคับบัญชา
คำว่า 'เจ้า' หมายถึงเจ้าหน้าที่ หรือเจ้านาย ผู้มีอำนาจเหนือกว่า
โดยตำแหน่ง ข้ากับเจ้าจะอยู่คนละระดับ ซึ่งโดยสมมติ เรายกให้เจ้าอยู่ที่สูง และข้าอยู่ที่ต่ำ

แต่ตามคำโบราณนี้ท่านว่าจะสูงจะต่ำก็ห้อยอยู่ที่ต้นไม้ต้นเดียวกัน
เพียงแต่เจ้าห้อยอยู่กิ่งบน ข้าห้อยอยู่กิ่งล่าง โดยมีแกนหลักคือต้นไม้ต้นเดียวกัน

แกนหรือหลักของชีวิตคือ ขันธ์ แยกเป็นรูปกับนาม
รูปได้แก่กายซึ่งประกอบด้วยธาตุสี่ เป็นที่รองรับนาม
คือจิตใจซึ่งมีหน้าที่รู้สี่อย่าง คือ เวทนา(รู้สึก), สัญญา(รู้จำ), สังขาร (รู้คิด), วิญญาณ (รู้แจ้ง)

โดยทางรูปธรรม คนเราอาจแตกต่างกันที่ สูง ต่ำ ดำ ขาว เพราะมีปัจจัยภายนอกมาปรุงแต่ง
แต่ในทางนามธรรม หรือทางจิตใจทุกคนเกิดมามีจิตเดิมแท้เหมือนกันหมด

หากแต่มาเศร้าหมองในภายหลังด้วยกิเลสที่จรมาเกาะกุม
'เจ้า'อาจจะมีกิเลสมากกว่า'ข้า'
หรือ'ข้า'อาจจะมีกิเลสมากกว่า'เจ้า'
แต่ 'เก๊า' (เค้า)เดิมของจิตยังยิ่งใหญ่ ยืนยงดุจต้นไม้ต้นเดียวกัน
ต่างที่แขนงที่แตกออกไปไม่เท่ากันนั่นเอง

ทั้งเจ้าและข้าต่างมีหน้าที่ทางกายแตกต่างกัน แต่ทางใจมี'เค้า'เท่ากัน

ในทิศธรรมหกประการ มีอยู่ข้อหนึ่งที่ระบุให้เจ้านายปฏิบัติต่อลูกน้องอย่างมีเมตตา
และโดยนัยเดียวกันก็ให้ลูกน้องปฏิบัติต่อนายจ้างอย่างมีเมตตาเช่นกัน

หากในสมัยนี้ไม่มีใครนำเอาทิศธรรมทั้งหกประการนั้นมาปฏิบัติต่อกัน บ้านเมืองจึงเกิดความสับสนวุ่นวายอยู่อย่างทุกวันนี้แล





ทิศทั้งหกได้แก่

๑. ปุรัตถิมทิส คือทิศเบื้องหน้า หมายถึงบิดามารดา
๒. ทักขิณทิส คือทิศเบื้องขวา หมายถึงครูบาอาจารย์
๓. ปัจฉิมทิส คือทิศเบื้องหลัง หมายถึงภรรยา (สามี) และบุตร
๔. อุตตรทิส คือทิศเบื้องซ้าย หมายถึง มิตร
๕. เหฏฐิมทิส คือทิศเบื้องล่าง บ่าว (ข้ารับใช้ หรือลูกน้อง)
๖. อุปริมทิส คือทิศเบื้องบน หมายถึงสมณพราหมณ์แลนักบวช






อ้างอิง : ๑.ภูมิปัญญาล้านนาชน อ.มานิต สุทธจิตต์
๒.นวโกวาท กรมการศาสนา กระทรวงศึกษาธิการ







Create Date : 16 พฤศจิกายน 2550
Last Update : 21 กุมภาพันธ์ 2561 12:47:28 น. 4 comments
Counter : 1945 Pageviews.

 
แวะมาอ่านคำบ่าเก่าตวยคนครับ
ได้ความฮู้จ๊าดนัก

ขอบใจ๋จ๊าดหลายตี้เอามาแบ่งปั๋นหื้อกั๋นวันนี้
ไว้จะมาแอ่วเรื่อยๆเน้ออ้าย


โดย: Dr.Manta วันที่: 16 พฤศจิกายน 2550 เวลา:13:33:28 น.  

 
สวัสดีค่ะแม่ไก่ สุขสันต์วันอาทิตย์นะคะ


โดย: ดอกคูณริมฝั่งโขง วันที่: 18 พฤศจิกายน 2550 เวลา:11:27:23 น.  

 
'หัวใจ๋ข้า หัวใจ๋เจ้า ห้อยอยู่เก๊าเดียวกั๋น'
สวัสดีครับ แม่ไก่
อ่านแล้วได้ความรู้มากเลยครับ
ขอเป็นแฟนคลับด้วยอีกคนน่ะครับ

ถ้าจะให้ดีต้องให้ผู้นำประเทศ
หรือพวก ส.ส. นำเอาทิศธรรมหกประการไปใช้บ้างก็ดี น่ะครับ


โดย: ดอกเสี้ยวขาว วันที่: 18 พฤศจิกายน 2550 เวลา:12:48:54 น.  

 
** สวัสดีค่ะคุณหมอ...ยิ้นดีเจ้าที่เข้ามาอ่าน

**สวัสดีตอนบ่ายวันอาทิตย์ค่าคุณดอกคูณฯ เดี๋ยวแวะไปเยี่ยมที่บล็อกนะคะ

**อ้ายดอกเสี้ยวขาวเจ้า...ธรรมหนึ่งประก๋าร(คือความซื่อสัตย์)เปิ้นยังบ่อยากปฏิบัติกั๋นเลย...แล้วนี่จะให้เขาทำตั้งหกประการ...ท่าจะยากเนาะเจ้า...

ยิ้นดีตี้มาแอ่วเจ้า


โดย: แม่ไก่ วันที่: 18 พฤศจิกายน 2550 เวลา:15:42:49 น.  

ชื่อ :
Comment :
  *ใช้ code html ตกแต่งข้อความได้เฉพาะสมาชิก
 
รหัสส่งข้อความ
กรุณายืนยันรหัสส่งข้อความ

BlogGang Popular Award#14


 
แม่ไก่
Location :
ลำปาง Thailand

[Profile ทั้งหมด]

ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 180 คน [?]




**หลังไมค์เจ้า**





Cute Clock Click!



เออสิ,มาอยู่ใยในโลกกว้าง
เฉกชลคว้างมาเมื่อไรไม่นึกฝัน
ยามจากไปก็เหมือนลมรำพัน
โบกกระชั้นสู่หนไหนไม่รู้เลย


รุไบยาต ~ โอมาร์ คัยยัม
สุริยฉัตร ชัยมงคล : แปล




Latest Blogs

~ นางถ้ำ/มาลา คำจันทร์ เขียน ~

~ อ้อมฟ้าโอบดิน/"คีรี" เขียน ~

~ บทเพลงโศกแห่งคาเฟ่แสนเศร้า(The Ballad of The Sad Café)/Carson McCullers:เขียน/จุฑามาศ แอนเนียน : แปล ~

~ ทัณฑ์ลวงรัก/"FoxxTrot" เขียน ~

~ ดับแดนดารา/"อสิตา" เขียน ~

~ เทียบท้าปฐพี 1-3/ชิงหลิงเยวี่ย : เขียน/ กระบี่หลงทิศ : แปล ~

~ My Grandmother Asked Me to Tell You She’s Sorry(ยายฝากบอกว่าขอโทษ)/Fredrik Backman:เขียน/ปราชญ์ อัสนี : แปล ~

~Beautiful Girl/นางสาวฉ่ำทุกข์กับนายความสุข/นิรวาณ/เขียน ~

~หยดน้ำหวานในหยาดน้ำตา/อุรุดา โควินท์/เขียน ~

~บันไดหยกงาม 1-3/ชิงเซียง/เขียน พริกหอม/แปล ~


สารบัญหนังสือ: รวมลิงก์หนังสือที่รีวิวในบล็อก # ๑ + ๒



Group Blog
 
All Blogs
 
Friends' blogs
[Add แม่ไก่'s blog to your web]
Links
 

 Pantip.com | PantipMarket.com | Pantown.com | © 2004 BlogGang.com allrights reserved.