'หัวใจ๋ข้า หัวใจ๋เจ้า ห้อยอยู่เก๊าเดียวกั๋น' *
*คลิกเพื่ออ่านคำแปลเจ้า :)
หม้อบ่ฮ้อน ไหฮ้อน - - 'กำบ่ะเก่า'



Photobucket



ขอคุยก่อน...
เมื่อเช้าต้องตื่นเช้ากว่าปกติ เพราะวันนี้เป็นวันอังคาร ซึ่งเป็นวันที่เราจะต้องทำกับข้าวเยอะเป็นพิเศษเพื่อจัดใส่ปิ่นโตให้กับบรรดาสามเณรน้อยทั้งหลาย - -

ขอขยายความนิดนึง ที่หมู่บ้านหลังดอยเล็ก ๆ ของแม่ไก่นี้ มีวัดประจำหมู่บ้านเป็นวัดที่ "ใหญ่" พอสมควร เพราะอดีตหลวงพ่อเจ้าอาวาสวัดท่านเป็นถึงเจ้าคณะอำเภอและรองเจ้าคณะจังหวัด หลวงพ่อท่านเป็นพระที่มีวิสัยทัศน์กว้างไกล และเล็งเห็นคุณค่าของการศึกษา ท่านได้ก่อตั้งโรงเรียนมัธยมการกุศลขึ้นในวัด นักเรียนของโรงเรียนก็จะเป็นเด็ก ๆ จากทั้งในหมู่บ้านและต่างหมู่บ้าน...

มีทั้งนักเรียนที่เป็นฆราวาสและที่บรรพชาเป็นสามเณร นักเรียนที่เป็นฆราวาสจะไม่มีปัญหา เพราะพักอยู่ที่บ้านและมาโรงเรียนแบบไป-กลับ แต่นักเรียนส่วนใหญ่ที่เป็นสามเณร และกว่า ๘๐ % ก็เป็นสามเณรที่มาจากต่างจังหวัด นักเรียนสามเณรเหล่านี้จะมีปัญหาเพราะพ่อแม่ยากจน ทางโรงเรียนหรือวัดก็อุปถัมภ์ได้เพียงบางส่วน จึงเป็นหน้าที่ของชาวบ้านในหมู่บ้านที่ต้องช่วย ๆ กัน

โดยจัดแบ่งจำนวนครัวเรือนในหมู่บ้านทั้งหมดออกเป็นเจ็ดกลุ่ม แต่ละกลุ่มรับผิดชอบเรื่องข้าวปลาอาหารให้กับพระ - เณรในวัดกลุ่มละวัน ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันไปตามลำดับตั้งแต่อาทิตย์ - จันทร์

ทำเช่นนี้ ทางวัดก็จะได้ปิ่นโตวันละประมาณ ๓๐ เถา นำไปจัดแบ่งให้พระ - เณร(รวมทั้งขโยมหรือเด็กวัด)ในวัด ซึ่งมีอยู่ด้วยกันประมาณ ๒๐๐ กว่ารูป ร่วมกับอาหารจากการบิณฑบาตในแต่ละเช้า

ที่บ้านฉันจัดอยู่ในกลุ่มวันอังคาร ดังนั้น ทุกเช้าวันอังคารฉันจะต้องตื่นแต่เช้าเพื่อจัดเตรียมอาหารหวานคาวแล้วบรรจุใส่ปิ่นโตที่เด็กวัดนำมาแขวนไว้ให้ที่หน้าบ้านตั้งแต่เย็นวันก่อนหน้า...





เอ้า...มาถึงที่มาของ 'กำบ่ะเก่า' ที่อยากจะพูดถึงวันนี้เสียที...
เมื่อเช้าตื่นขึ้นมาแต่เช้า เตรียมตั้งหม้อนึ่งข้าวตามปกติ (อ้อ...ทางวัดเขาขอให้เป็นข้าวเหนียวเพื่อเด็ก ๆ จะได้อิ่มนานกว่ากินข้าวสวย)
แต่...คุณพระช่วย...แก้สหมด!
ขณะนั้นเป็นเวลาตีห้าเศษ...ฉันไม่กล้าโทรปลุกพี่ร้านแก้สที่มีอยู่เพียงร้านเดียวในหมู่บ้านฉัน เพราะเขาเคยบอกไว้หลายครั้งแล้วว่าเขาไม่ชอบตื่นเช้า กว่าเขาจะเปิดร้านก็ปาเข้าไปแปด เก้าโมงนู่น...
ฉันหันรีหันขวางอยู่แป๊บหนึ่ง ก็นึกได้ว่าเรามีถ่านนี่นา อย่ากระนั้นเลย ขืนรอแก้สมาส่ง สามเณรไม่ต้องกินข้าวกันพอดี ...
ลองคืนสู่วิถีชีวิตดั้งเดิมแบบเก่า ๆ ดูทีหรือ สมัยที่เรายังเด็ก ๆ พ่อกะแม่เขาเลี้ยงเรามาเขาก็ไม่ได้มีเตาแก้สใช้นี่นา ...เขายังเลี้ยงเราจนโตมาป่านนี้ได้

ฉันลงมือก่อไฟในเตาถ่าน อย่างทุลักทุเล ค่อย ๆ พัด จนไฟเริ่มติดถ่าน และคุแดงขึ้นทีละน้อย ๆ จึงเอาหม้อนึ่งขึ้นตั้ง...รู้สึกภูมิใจในตัวเองไม่น้อยที่สามารถก่อไฟตั้งเตาได้ แหะ ๆ
แต่เจ้าประคุณเอ๋ย...แม้ถ่านไฟในเตาจะคุแดงโร่อย่างนั้น แต่น้ำในหม้อนึ่งข้าวก็ไม่มีวี่แววว่าจะเดือด หรือแม้แต่จะร้อนเลยสักที...
เวลาเคลื่อนกระดึบ ๆ ไปอย่างรวดเร็ว...ตาย...อย่างนี้ฉันจะทำอะไรได้ล่ะเนี่ย...

ณ ห้วงเวลานั้นเอง...ที่ฉันได้ประจักษ์แจ้งในความหมายของ กำบ่ะเก่าคำนี้...
นั่นคือคำว่า...หม้อบ่ฮ้อน ไหฮ้อน ...แปลว่า...หม้อไม่ร้อน แต่ไหร้อน...

กำบ่ะเก่าคำนี้มาจากวิธีนึ่งข้าวของคนโบราณ ที่ยังใช้หม้อดินต้มน้ำ และใช้เตาฟืน (หรือ"หลัว"ในกำเมือง) กับภาชนะที่ใส่ข้าวนึ่งที่ทำด้วยท่อนไม้กลึงให้กลวงและกลมเพื่อตั้งสวมเข้ากับหม้อดินนั้นพอดี เรียกว่าไหข้าว
และมีผ้าชิ้นยาว ๆ เรียกว่า "เตี่ยวหม้อนึ่ง" (เตี่ยว แปลว่า กางเกง) พันหุ้มรอยต่อระหว่างหม้อกับไหข้าวไว้กันไอน้ำรั่ว หม้อดินนั้นมักจะหนาทำให้น้ำร้อนช้า แต่คนนึ่งก็มักจะใจเร็วอยากให้ข้าวสุกทันใจ จึงต้องเร่งไฟบ้าง ใช้ไม้แหลมแทงข้าวสารเพื่อให้ไอน้ำขึ้นมาให้นึ่งข้าวเร็วขึ้นบ้าง จึงมีคำเปรียบเปรยทำนองว่า หม้อต้มน้ำยังไม่ทันร้อน แต่ใจคนเฝ้าไหร้อนล่วงหน้าไปก่อนแล้ว...

คำกล่าวนี้เป็นการกล่าวเตือนคนที่ใจเร็ว ใจร้อนว่า อย่าตั้งความหวังอะไรไว้ล่วงหน้า ทุกสิ่งทุกอย่างต้องเกิดแต่เหตุปัจจัย ไม่มีอะไรจะเกิดก่อนเกิดได้...

มีกำบ่ะเก่าที่มีความหมายใกล้เคียงกันอีกสองถึงสามสำนวน ได้แก่ "ข้ามขัวบ่ป๊น ฟั่งห่มก้นแยงเงา " แปลว่า..."ข้ามสะพานยังไม่พ้น (ยังไม่ถึงอีกฝั่ง)ก็อย่าเพิ่งรีบก้มดูเงาตัวเอง(ในน้ำ)"

ขัว หรือสะพานในสมัยก่อนมักจะหมายถึงสะพานไม้เล็ก ๆ ที่พาดไว้ข้ามคู คลอง การเดินข้ามต้องใช้ความระมัดระวัง ถ้าเผลอสติ ใจลอยมัวแต่ก้มดูเงาตัวเองก็อาจจะพลัดตกลงไปในน้ำได้..

หรืออีกสำนวนหนึ่งบอกว่า "บ่ตันนั่ง ฟั่งเหยียดแข้ง " แปลว่า "ยังไม่ทันลงนั่งเลยแต่รีบเหยียดขาออกไปเสียแล้ว" ผลก็คือก้นจ้ำเบ้านั่นแหละ...

หากเทียบกับสำนวนคำสอนของไทยภาคกลางน่าจะได้แก่..."อย่าใจเร็วด่วนได้" นั่นเอง




ภาพสะพานสวย ๆ นี้จิ๊กมาจากบล็อกน้องสาวเจ๋วะรัฐถะ
เจ้า


ผลสรุปของการทำกับข้าวด้วยเตาถ่านของฉัน (ที่ถึงแม้หม้อที่ใช้จะเป็นหม้ออลูมิเนียม และ"ไหข้าว"ก็เป็นภาชนะที่ทำด้วยผิวไม้ไผ่ขัดสานเป็นรูปกรวย ซึ่งทันสมัยกว่าหม้อดินและไหไม้แบบโบราณเยอะก็ตามที...)ก็คือ...ฉันนึ่งข้าวได้สำเร็จในเวลาหนึ่งชั่วโมงพอดิบพอดี...ข้าวหอม นุ่มนวลเป็นอันดี
แต่กับข้าวนั้น...ฉันต้องปั่นจักรยานไปตลาด แล้วซื้อแกงถุงมาใส่ปิ่นโต แทนที่จะทำเองซึ่งฉันเชื่อว่าฉันอาจจะต้องใช้เวลาอีกหนึ่งชั่วโมงเป็นอย่างน้อย...แหะ ๆ

(ปกติฉันค่อนข้างแอนตี้แกงถุงน่ะ เพราะเกรงความไม่ปลอดภัยจากสารบางอย่างที่มากับถุงพลาสติค กับผงชูรสที่พวกแม่ค้ามักจะใส่ในปริมาณเยอะ ๆ )

เฮ้อ...ขอเตื้อเดียวเน้อเจ้าน้องเณร...










Create Date : 10 มิถุนายน 2551
Last Update : 6 มิถุนายน 2552 9:32:50 น. 13 comments
Counter : 941 Pageviews.

 
บ่ตันนั่ง ฟั่งเหยียดแข้ง --- อันนี้ทันได้ยินคนเฒ่าที่บ้านเคยพูดจ้า


โดย: แพนด้ามหาภัย วันที่: 10 มิถุนายน 2551 เวลา:13:06:36 น.  

 
บ่าเก่าจ่ะอี้ อิหล้าก่ท่าจ่ะหงืด
เป๋นกำ เป๋นกำ เจ้า


โดย: 2times4t วันที่: 10 มิถุนายน 2551 เวลา:13:10:57 น.  

 
แหะ ๆ ขอสูมาอี่หล้าตังบนตึงสองโตยเน้อเจ้า อี่ปี้อัพไปแก้ไปอ่ะ...

ดีงืดเตื้อเน้อออ


โดย: แม่ไก่ วันที่: 10 มิถุนายน 2551 เวลา:13:23:04 น.  

 
อุปสรรคเล็กๆ ที่ผ่านไปได้
ก็ให้แง่คิดดีๆ เหมือนกัน


โดย: นายแจม วันที่: 10 มิถุนายน 2551 เวลา:13:53:46 น.  

 
มาเกี่ยวความฮู้
เรียนรู้กำสอน
ของคนบะเก่าเปิ้นเจ้า

จ๋ำกั๋นได้ก่อเจ้าแม่ไก่

สวัสดีเจ้า ^__^


โดย: pataramin วันที่: 10 มิถุนายน 2551 เวลา:16:35:10 น.  

 
emoemoemo
แวะมาเยี่ยมกันค่ะ


โดย: หอมกร วันที่: 10 มิถุนายน 2551 เวลา:19:45:21 น.  

 
ดีนะที่เดี๋ยวนี้มีไมโครเวฟแล้ว ...


โดย: กวินทรากร วันที่: 11 มิถุนายน 2551 เวลา:12:20:19 น.  

 
^
^
วันหลังจะหาบทความว่าด้วยอันตรายของการใช้ไมโครเวฟมาให้อ่าน 55


โดย: แม่ไก่ วันที่: 11 มิถุนายน 2551 เวลา:12:38:36 น.  

 
โอ้..สำนวน เพิ่งรู้ค่ะ ขอบคุณที่เอามาแบ่งปันกันนะคะ

กาแฟลาว ถ้าเอามาชงกับนมข้นหวาน เหมือนกินกาแฟโบราณเลยหละค่ะ


โดย: สาวไกด์ใจซื่อ วันที่: 11 มิถุนายน 2551 เวลา:17:08:17 น.  

 
กำบ่ะเก่า อันนี้น้องบ่เกยได้ยินเลย ฟังแล้วหิวข้าวจ๊ะไดบ่ฮู้เจ้าปี้แม่ไก่

ปล.ตกใจ๋เม้นบล็อกนู้นก่าเจ้า


โดย: BeCoffee วันที่: 11 มิถุนายน 2551 เวลา:22:37:14 น.  

 
ไม่ว่ากันเน้อ..อ่านแล้วไม่ค่อยเข้าใจเท่าไหร่
พอจะเข้าใจอยู่บ้าง แต่ต้องอ่านแล้วแนอีก..ไม่คุ้นหูเลย..ภาษาถิ่นเนี่ย


โดย: nikanda วันที่: 12 มิถุนายน 2551 เวลา:4:28:45 น.  

 

แวะมาตักตวงความรู้อีกแล้วครับ

เค้ามีประกวดบลอคนานาสาระดีเด่นไหมครับ เดี๋ยวปีนี้ผมโหวตให้คุณแม่ไก่นะครับ

ถ้าไม่มีเราเอาตำแหน่งบลอค
ขวัญใจหนอนหนังสือ และขวัญใจชาวเหนือเนอะ



โดย: ธรรม (ห่วงใย ) วันที่: 12 มิถุนายน 2551 เวลา:7:20:59 น.  

 
สวัสดีเพื่อนพ้องน้องนุ่งเจ้า...ขอสูมาเต๊อะเจ้าตี้เขียนบล็อกละไว้บ่าได้เข้ามาอู้เอิ้นทักทาย...

คุณธรรม...ถ้าแม่ไก่ได้เป็นขวัญใจชาวเหนือ บล็อกคุณธรรมก็ต้องได้ตำแหน่งบล็อกโรแมนติกแห่งปีและเป็นขวัญใจสาว ๆ (ทั้งเหนือและไม่เหนือ) 55...

แม่น้องนางฟ้า...บ่าว่าหยังดอกเจ้า...คำอ่านอาจจะเข้าใจยากกว่าการได้ยินได้ฟังโดยตรงก็เป็นได้จ้า

55...น้องอ้อนเจ้า ท่าจะหอมกลิ่นข้าวนึ่งละก๊า...เลยหิวข้าว

คุณสาวไกด์ฯ นึกถึงแล้วหิวกาแฟขึ้นมาทีเดียวเชียว อิอิ

ยิ้นดีเจ้า กับกู้ ๆ คอมเม้นต์


โดย: แม่ไก่ วันที่: 13 มิถุนายน 2551 เวลา:13:43:13 น.  

ชื่อ :
Comment :
  *ใช้ code html ตกแต่งข้อความได้เฉพาะสมาชิก
 

แม่ไก่
Location :
ลำปาง Thailand

[Profile ทั้งหมด]

ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 184 คน [?]




**หลังไมค์เจ้า**





Cute Clock Click!



เออสิ,มาอยู่ใยในโลกกว้าง
เฉกชลคว้างมาเมื่อไรไม่นึกฝัน
ยามจากไปก็เหมือนลมรำพัน
โบกกระชั้นสู่หนไหนไม่รู้เลย


รุไบยาต ~ โอมาร์ คัยยัม
สุริยฉัตร ชัยมงคล : แปล




Latest Blogs

~ท่านหญิงในกระจก/แสงเพลิง ~

~เพชรรากษส/อลินา ~

~มนตร์ทศทิศ/ราตรี อธิษฐาน ~

~เมื่อหอยทากมีรัก 1-2/"ติงโม่"เขียน/พันมัย แปล ~

~ให้รักระบายใจ/"ณกันต์"เขียน ~

~ผมกลายเป็นแมว/Abandoned/Paul Gallico เขียน(ภูธนิน แปล) ~

~พ่อค้าซ่อนกลรัก & หมอปีศาจแสนรัก/"หูเตี๋ย" เขียน(Wisnu แปล) ~

~อาจารย์ยอดรัก/"หูเตี๋ย" เขียน(Wisnu แปล) ~

~จอมโจรพยศรัก/"หูเตี๋ย" เขียน(Wisnu แปล) ~


สารบัญหนังสือ: รวมลิงก์หนังสือที่รีวิวในบล็อก # ๑ + ๒



Group Blog
 
All Blogs
 
Friends' blogs
[Add แม่ไก่'s blog to your web]
Links
 

 Pantip.com | PantipMarket.com | Pantown.com | © 2004 BlogGang.com allrights reserved.