พระราชวังเดิม แหล่งเรียนรู้ของมวลชน

คอลัมน์ สยามประเทศไทย
โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ




ป้อมเมืองธนบุรี ริมแม่น้ำเจ้าพระยาที่บางกอก ทำโดย ม.วอลลันด์ เดส์เวอร์เกนส์
นายทหารฝรั่งเศสที่รักษาป้อม เมื่อ พ.ศ.2231 (ต้นแผ่นดินสมเด็จพระเพทราชา)


A ป้อมที่ฝรั่งเศสรักษา B ป้อมวิไชยประสิทธิ์ C บรรดาค่ายที่ไทยตั้งล้อมฝรั่งเศส D ทิศทางปืนใหญ่ที่ฝรั่งเศสยิงเรือกำปั่นหลวง E โรงทหารฝรั่งเศส F ที่พักนายทหารฝรั่งเศส
G โรงเก็บเสบียงอาหารของฝรั่งเศส H ที่อยู่นายทหารผู้ใหญ่ฝรั่งเศส I โรงสวดของฝรั่งเศส L แนวค่ายซึ่งฝรั่งเศสรื้อ M แนวกำแพงเมืองธนบุรี N วัดเลียบ (คือวัดราชบุรณะ) O ที่ว่าการเมืองธนบุรี P ตึกดิน Q ค่ายไทย R หอคอยไทย S แผนที่แม่น้ำเจ้าพระยาตั้งแต่ปากน้ำ


สมควรอย่างยิ่งให้มีการขุดค้นทางโบราณคดีบริเวณพระราชวังเดิม และพื้นที่ต่อเนื่อง (เหมือนที่ทำแล้วในวังหน้า)

เพื่อแสดงหลักฐานความเป็นเมืองธนบุรีมาแต่ยุคอยุธยา แล้วมีเหตุการณ์เกิดขึ้นมากมายตรงนี้ จนเป็นพระราชวังเดิม (ของพระเจ้าตาก)

เมื่อขุดค้นตรวจสอบรอบด้านแล้ว ควรเปิดเป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ของมวลชน เหมือนวังอื่นๆ เช่น วังหน้า, วังหลัง, ฯลฯ

โดยไม่หวงห้ามไว้ให้คนกลุ่มเดียวอย่างน่าเกลียดเหมือนที่ผ่านมา


ป้อมเมืองธนบุรี

พระราชวังเดิมของพระเจ้าตาก อยู่บริเวณที่เคยเป็นศูนย์กลางเมืองธนบุรีสมัยสมเด็จพระนารายณ์ฯ ยุคอยุธยา มีพยานหลักฐานชุดหนึ่งเป็นแผนที่ของนายทหารฝรั่งเศสทำไว้ โดยมีคำอธิบายเพิ่มเติมจากนักวิชาการ ต่อไปนี้

แผนที่นี้กลับเอาทิศตะวันออกขึ้นด้านบน มีแนวรั้วค่าย (คือแนวกำแพงเมืองธนบุรี) เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าวางตัวตามยาวประชิดตรงมุมที่คลองบางกอกใหญ่ไหลออกแม่น้ำเจ้าพระยา ป้อมวิไชยประสิทธิ์ (B) จึงอยู่ทางมุมขวาบนของแนวรั้วค่าย

ใต้ป้อมวิไชยประสิทธิ์ลงมาเล็กน้อย มีลำคูขนาดเล็กแยกจากคลองบางกอกใหญ่ออกมา มุดแนวรั้วค่ายเข้าไปแล้วหักศอกขึ้นไป แล้วมุดแนวรั้วค่ายทางทิศตะวันออกลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยา

คูนี้คงขุดขึ้นเพื่อชักน้ำเข้ามาใช้ภายในป้อมค่าย และอาจใช้เป็นแนวล้อมป้องกันพื้นที่สำคัญภายในป้อมเมืองธนบุรีทางฝั่งทิศใต้เอาไว้ด้วย สังเกตได้จากนอกแนวคูนี้ออกไปไม่มีสถานที่สำคัญใดๆ แต่เป็นพื้นที่ว่างเปล่า (อาจเป็นสวนหรือไร่นา) ไปจนจรดรั้วกำแพง

เข้าใจว่าที่ว่างตรงนี้ ในภายหลังได้สร้างเป็นวัดขึ้น คือวัดแจ้ง หรือวัดอรุณฯ พื้นที่ของวัดอรุณฯ จึงติดต่อยาวออกไปด้านหลังเป็นสวนเสียมากที่เรียกกันว่า ปรกวัดอรุณ

เมื่อตรวจสอบตำแหน่งกับภาพถ่ายจากดาวเทียมในบริเวณเดียวกันในปัจจุบัน ไม่พบแนวคูนี้แล้ว เป็นไปได้สองประการคือ

1.ถูกถมไปเมื่อคราวใดคราวหนึ่งในอดีต ซึ่งอาจเป็นไปได้ในช่วงที่พระเจ้าตากลงมาตั้งกรุงธนบุรีเป็นที่มั่น และมีการปรับปรุงเมืองธนบุรีครั้งใหญ่

2.ถูกขุดแนวต่อขึ้นไปทางทิศเหนือให้กลายเป็นคูเมืองกรุงธนบุรีเชื่อมต่อออกไปถึงคลองบางกอกน้อย ตามที่ปรากฏในพระราชพงศาวดารว่าโปรดให้เอาไม้ทองหลางทั้งต้นมาทำแนวกำแพงเมืองกรุงธนบุรี ซึ่งคงล้อไปกับคูน้ำนี้เอง

อย่างไรก็ตาม ยังไม่สามารถตรวจสอบได้แน่นอน เพราะไม่มีการพิสูจน์ชั้นดินทางโบราณคดี และสำรวจร่องรอยภาคสนาม เนื่องจากพื้นที่ได้เปลี่ยนแปลงใช้งานหลายต่อหลายสมัยจากการเป็นชุมชนเมืองที่ซ้อนทับไปมาหลายครั้ง

[อธิบายโดยประภัสสร์ ชูวิเชียร คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร]


 

ขอบคุณ มติชนออนไลน์

คอลัมน์ สยามประเทศไทย
คุณสุจิตต์ วงษ์เทศ

สิริสวัสดิ์อาทิตยวารค่ะ    




Create Date : 11 มกราคม 2558
Last Update : 11 มกราคม 2558 10:13:39 น.
Counter : 1800 Pageviews.

0 comments
:: ปูรณฆฏะ :: กะว่าก๋า
(18 มี.ค. 2562 06:13:13 น.)
วิธีรับมือกับ...มรสุมฝุ่น Princezz Matcha Latte
(31 ม.ค. 2562 17:07:35 น.)
++++ มามะมาพาไปชิม ร้านโอ้กะจู๋ กับ โป่งแยงแอ่งดอย ที่เชียงใหม่ รวม2ร้านไปเลยค่ะ ++++ life for eat and travel
(18 มี.ค. 2562 21:45:57 น.)
นาฏศิลป์สร้างสรรค์ ชุด เหม่ยเซียนถาว เกศสุริยง
(4 ก.พ. 2562 10:59:41 น.)

Vinitsiri.BlogGang.com

sirivinit
Location :
กรุงเทพฯ  Thailand

[ดู Profile ทั้งหมด]
 ผู้ติดตามบล็อก : 224 คน [?]

บทความทั้งหมด