กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว
เพชรพระมหามงกุฎ
แผ่นดินทอง
รัตนโกสินทร์ ๒๒๕ ยินดีต้อนรับ
สมเด็จพระนเรศวรมหาราช
พระราชสกุล
เที่ยวเมืองพระร่วง
ตำนานวังหน้า
ความ-ทรงจำ ในสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
อธิบายเรื่องธงไทย
ตำนานภาษีอากร
บันทึกรับสั่งสมเด็จฯ
สารคดีที่น่ารู้ - ม.จ.หญิงพูนพิศมัย ดิศกุล
พระจอมเกล้าพระจอมปราชญ์
เทศาภิบาล
สิมอีสาน
ว่าด้วยตำนานเสภา เรื่องขุนช้างขุนแผน
ตำนานการสอบพระปริยัติธรรม
ตำนานพระแก้วมรกต
เรื่องทรงเที่ยวกลางคืน พระราชหัตถเลขาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
จดหมายเหตุพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระประชวรจนถึงสวรรคต
พระราชหัตถเลขาในรัชกาลที่ ๕ เสด็จประพาสแหลมมลายูคราว ร.ศ. ๑๐๘
พระราชประวัติพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ตอนเสวยราชย์
พระราชประวัติพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ก่อนเสวยราชย์
ว่าด้วยประเทศสยามในจดหมายเหตุจีน
ว่าด้วยหน้าที่และพระอัธยาศัยในกรมพระราชวังบวรฯ กรุงรัตนโกสินทร์
ตำนานหนังสือพระราชพงศาวดาร
คำให้การหัวพันห้าทั้งหกในศึกฮ่อ
อำแดงเหมือน กับ นายริด
แผ่นดินสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๑ (พระเจ้าอู่ทอง)
ว่าด้วยตำนานการเดินทางของฝรั่งมาสู่สยาม และมูลเหตุที่รับเป็นไมตรี
สำเภาเจดีย์ที่วัดยานนาวา
กรุงศรีอยุธยา ครั้งบ้านเมืองดี
ร.ศ. ๑๑๒
อธิบายเรื่องพระบาท
อธิบายตำนานรำโคม
วิจารณ์ว่าด้วยหนังสือ พราหมณศาสตร์ทวาทสพิธี
วินิจฉัยประเพณีแต่งงานอย่างโบราณ
พระราชหัตถเลขาอันเป็นมูลเหตุที่ตั้งหอพระสมุดวชิรญาณ
บรรดาศักดิ์ "เจ้าคุณ" ฝ่ายผู้หญิง
รับทูตฝรั่งครั้งกรุงรัตนโกสินทร์
ตำนานการที่ไทยเรียนภาษาอังกฤษ
ลักษณะการศึกษาของเจ้านายแต่โบราณ
คำให้การชาวอังวะ
แผ่นดินสมเด็จพระเอกาทศรฐมหาราช
"กรมสมเด็จ" กับ "สมเด็จกรม"
พระบรมราชาธิบายเรื่อง ตั้งกรมเจ้านาย
เปรียบนามสกุลกับชื่อแซ่
พระราชปุจฉาอันเป็นมูล "พระมหาเจดีย์ศรีสรรเพชญดาญาณ"
คำให้การเฒ่าสา เรื่องหนังราชสีห์
ประกาศพระราชบัญญัติให้ใช้คำนำหน้าชื่อชนต่างๆ
ตำนานพระโกศ
ศึกเจ้าอนุเวียงจันทน์
ศึกถลาง
อธิบายเรื่องพระมหาอุปราช
เสด็จประพาสต้น ร.ศ. ๑๒๕
กำเนิดหัวเมืองในมณฑลอีสาน สรุป
กำเนิดหัวเมืองในมณฑลอีสาน ตอนที่ ๒
กำเนิดหัวเมืองในมณฑลอีสาน ตอนที่ ๑
อธิบายเรื่องวรรณยุกต์
ประกาศพระราชพิธีโสกันต์ สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์
ประกาศขนานนามพระพุทธปฏิมากรประจำรัชกาล
ตั้งเจ้าพระยานครศรีธรรมราช
ว่าด้วยมูลเหตุแห่งการสร้างวัดในประเทศสยาม
เหตุเกิดเมื่อศักราช ๙๐๗ พระเทียรราชาได้ราชสมบัติ
เสด็จตรวจราชการมณฑลอีสาน มณฑลอุดร ตอนที่ ๑
เสด็จตรวจราชการมณฑลอีสาน มณฑลอุดร ตอนที่ ๒
เมื่อแผ่นดินทรงสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ๒ พระองค์
ว่าด้วยลักษณะการปกครองประเทศสยามแต่โบราณ
เสด็จประพาสต้น ร.ศ. ๑๒๓
พระราชมรดกในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
ตำหนักทองที่วัดไทร
ด่านพระเจดีย์สามองค์
๒๓ ตุลาคม ๒๔๕๓ เมื่อแผ่นดินสยามร้องไห้
โรงเรียนมหาดเล็กหลวง
สร้างพระบรมรูปทรงม้า
สมเด็จพระปิยมหาราช
อั้งยี่
ตำนานเงินตรา
ตำนานอากรบ่อนเบี้ยและหวย
แผ่นดินพระร่วง
จดหมายเหตุเสด็จหว้ากอ ปีมะโรงสัมฤทธิศก
แรกมีอนามัยในเมืองไทย
แรกมีโรงพยาบาลในเมืองไทย - ศิริราชพยาบาล
พระราชพิธีคเชนทรัศวสนาน
พงศาวดารเมืองนครเชียงใหม่ เมืองนครลำปาง เมืองลำพูนไชย
แผ่นดินสมเด็จพระนเรศวรมหาราช
แผ่นดินสมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช
แผ่นดินสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ
แผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ
ภูมิสถานกรุงศรีอยุธยา
ตำนานกรุงศรีอยุธยา
ศึกคราวตีเมืองพม่า
ศึกเมืองทวาย
ศึกพม่าที่นครลำปางและป่าซาง
ศึกพม่าที่ท่าดินแดง
ศึกหินดาดลาดหญ้า
ค้นเมืองโบราณ
ว่าด้วยตำนานสามก๊ก
ธรรมเนียมราชตระกูลในกรุงสยาม
พระราชกรัณยานุสรณ์
หนังสือหอหลวง
ว่าด้วยยศเจ้านาย
เปรียบนามสกุลกับชื่อแซ่
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระมหาธีรราชเจ้า
.........................................................................................................................................................
เปรียบนามสกุล กับชื่อแซ่
คนเรายังมีอยู่อยู่เป็นอันมาก ซึ่งยังมิได้สังเกตว่านามสกุลกับชื่อแซ่ของจีนนั้นผิดกันอย่างไร ผู้ที่ดูแลแต่เผินๆ หรือซึ่งมิได้เอาใจใส่สอบสวนในข้อนี้ มักจะกล่าวว่า การที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงพระราชปรารภออกพระราชบัญญัตินามสกุลขึ้นนั้น โดยทรงพระราชนิยมตามประเพณีชื่อแซ่ของจีน ซึ่งถ้าจะตรองดูก็จะเห็นว่าคงไม่เป็นไปเช่นนั้น โดยเหตุที่จะได้อธิบายต่อไปนี้
แซ่ของจีนนั้น ตรงกับ แคลน ของพวกสก็อต คือ เป็นคณะหรือพวก หรือถ้าจะเปรียญทางวัดๆ ก็คล้ายสำนัก (เช่นที่เราเคนได้ยินเขากล่าวๆ กันบ่อยๆ ว่า คนนั้นเป็นสำนักวัดบวร คนนี้เป็นสำนักวัดโสมนัส ดังนี้เป็นต้น) ส่วนสกุลนั้นตรงกับคำอังกฤษว่า แฟมิลี ข้อผิดกันสำคัญในระหว่างแซ่กับสกุลนั้นก็คือ ผู้ร่วมแซ่ไม่ได้เป็นญาติสายโลหิตกันก็ได้ แต่ส่วนผู้ร่วมสกลนั้น ถ้าไม่ได้เป็นญาติสายโลหิตต่อกันโดยแท้แล้ว ก็ร่วมสกุลกันไม่ได้ นอกจากที่จะรับเป็นบุตรบุญธรรมเป็นพิเศษเท่านั้น
ชื่อแซ่หรือ แคลนเนม เป็นประเพณีที่ได้มีมาก่อนนามสกุลหรือ แฟมิลีเนม นั้นช้านาน เช่นในสก็อตแลนด์เขาได้ใช้ แคลนเนม มาหลายร้อยปีก่อนที่จะเกิดใช้ แฟมิลีเนม ในประเทศอังกฤษซึ่งอยู่ใกล้เคียงกัน ดังนี้เป็นตัวอย่าง จะนับว่านาม ๒ ชนิดนี้เป็นอย่างเดียวกันไม่ได้เลย ถ้าหากจะมีที่ว่าเหมือนกันได้ก็แต่ตรงที่ว่าเป็นฉายาด้วยกันทั้ง ๒ ชนิดเท่านั้น แต่นอกจากนี้แล้วไม่มีอะไรที่เหมือนกันเลย ทั้งสาเหตุก็ดี ความมุ่งหมายก็ดี ย่อมผิดกันทั้งสิ้น
การที่คนหลายๆ คนได้รวมกันเข้าตั้งเป็นคณะ ซึ่งจีนเรียกว่า แซ่ สก็อตเรียกว่า แคลน และอังกฤษเรียกว่า ไตรบ์ ได้บังเกิดขึ้นในสมัยเมื่อคนยังไม่ถึงซึ่งความรุ่งเรือง (ซิวิไลซ์) บริบูรณ์ ยังไม่รู้จักรักษาธรรมจริยาอันมีเมตตาต่อกันเป็นที่ตั้ง ยังต่างคนต่างรบพุ่งฆ่าฟันกันเพื่อแย่งอาหารกันกิน แย่งที่อยู่กันอยู่ และแย่งชิงผู้หญิงกัน ผู้ใดมีพวกมากก็อาจที่จะเอาเปรียบผู้ที่ไม่มีพวกพ้อง หรือที่มีพวกน้อยได้ในทางหากินเป็นต้น จึงเกิดความจำเป็นในการที่จะต้องคิดอ่านหาพวกไว้มากๆ และเมื่ออยู่ร่วมถิ่นกันก็คงจะรู้จักกันดีอยู่ในหมู่เอง แต่มีบางเวลาซึ่งจำเป็นต้องแยกย้ายกันไปในที่ห่างภูมิลำเนาเดิมของตน คนที่ไปจากคณะเดียวกันไปพบกันในที่ไกลภูมิลำเนาเดิมของตนๆ ไม่รู้จักกันว่าเป็นคนสำนัดเดียวกัน ก็ได้เกิดทำร้ายแกกันขึ้นบ้าง จึงได้บังเกิดความจำเป็นที่จะต้องมีเครื่องสังเกตเพื่อรู้กันได้ว่าเป็นพวกเดียวกัน ในชั้นต้นจึงนัดกันมีเครื่องแต่งตัวให้เหมือนกัน เช่นมีขนนกหรือดอกหญ้าปักผมอย่างแบบที่คนดำในอาฟริกายังใช้กันอยู่จนทุกวันนี้ แต่การใช้เครื่องหมายเช่นนี้มาเกิดรู้สึกกันขึ้นว่ายังไม่สู้จะเรียบร้อยดี เพราะคนพวกอื่นก็อาจจะปักขนนกหรือดอกหญ้าบ้างเหมือนกัน จึงเกิดมีความคิดมุ่นผมให้เหมือนกันซึ่งชาวอาฟริกาก็ยังคงใช้อยู่อีก และเกิดคิดเขียนหน้าเขียนตัวเป็นลวดลายซึ่งมีอยู่ในหมู่ชาวอาฟริกา ในหมู่คนที่เรียกว่าอินเดียนแดงในอเมริกา และในหมู่คนมาวรีชาวนิวซีแลนด์ เป็นต้น
ต่อมาคนมีความเจริญขึ้น มีความคิดดีขึ้นอีกชั้นหนึ่ง จึงได้บังเกิดความคิดขึ้นว่า ควรเลือกเอานามใดนามหนึ่งเป็นชื่อแซ่ กำกับชื่อตัวของสมาชิกแห่งแซ่ เพื่อว่าเมื่อคนที่ร่วมคณะกัน แม้จะไปพบปะกันในที่ใดๆ ก็อาจจะรู้จักกันได้ โดยถามชื่อแซ่กันเท่านั้น พวกจีนจึงได้เกิดมีชื่อ แซ่ สก็อตมีชื่อ แคลน อินเดียนแดงในอเมริกามีชื่อ โตเตม และยังคงวมีเครื่องหมายให้แลเห็นเป็นพวกเดียวกันนั้นอีกด้วย เช่นในสก็อตแลนด์ใช้ผ้านุ่งห่มเป็นลายต่างๆ กันเรียกว่า ตาร์ตัน (ซึ่งเราเรียกกันว่าผ้าลายสก็อต) แคลน ๑ ก็มีตาร์ตันอย่าง ๑ คนในแคลนนั้นใช้นุ่งห่มเหมือนกันหมด ข้างฝ่ายพวกอินเดียนแดงมีเครื่องหมาย โตเตม ปักไว้ที่หน้าศาลาที่ชุมนุมแห่งหัวหน้าคณะ ทำเป็นรูปหมาป่าหรือนกหรือกระทิงตามชื่อโตเตม และคนที่เป็นสมาชิกคณะใดก็เขียนหน้าเป็นลายคล้ายที่หลักเครื่องหมายโตเตม แห่งคณะนั้นๆ
เมื่อความมุ่งหมายแห่งการมีแซ่ของจีน แคลนของสก็อต และโตเตมของอินเดียนแดง มีอยู่เพื่อความประสงค์ในทางช่วยกันต่อสู้ศัตรูและอนุเคราะห์พวกกันเอง ซึ่งเป็นอาการแห่งการตั้งซ่องเช่นนี้ ชื่อแซ่ก็ดี ชื่อแคลนก็ดี ชื่อโตเตมก็ดี จึงเป็นของสาธารณะสำหรับบรรดาผู้ที่เป็นสมาชิกแห่งคณะนั้นทุกคน จะได้กำจัดให้ใช้ร่วมกันแต่จำเพาะที่เป็นญาติสายโลหิตกันนั้นหามิได้ ยกตัวอย่างเช่นชื่อ แคมบ์เบล เป็น แคลนแนม ซึ่งบรรดาคนที่อาศัยในเขตอารไคล์ในสก็อตแลนด์ในอดีตสมัยใช้กันทั่ว ตั้งแต่ท่านเออลผู้ครองอาร์ไคล์ลงไปจนทนายบ่าวไพร่ และชาวไร่ชาวนาอันพึ่งบารมีแห่งท่านเออลผู้นี้ ดังนี้เป็นประเพณีเก่าในสก็อตแลนด์ (แต่ประเพณีนี้ได้เปลี่ยนแปลงไปแล้ว เพื่อเหตุใด จะได้กล่าวต่อไปข้างหน้า)
ประเพณีใช้แคลนเนมของสก็อตนี้ ตรงกับประเพณีจีนที่ใช้ชื่อแซ่ และความมุ่งหมายก็มีอยู่ตรงกันโดยแท้ แม้ในเมืองไทยเรานี้เองก็ได้เคยใช้ประเพณีที่คล้ายคลึงกัน คือ วิธีรวมคนเป็นเลขสมสังกัดขึ้นในกรมนั้นกรมนี้ หรือที่ถวายตัวเป็นข้าในกรมนั้นกรมนี้ดังนี้เป็นต้น เมื่อใครไปพบกันเข้าถามกันว่าสังกัดกรมไหน พอบอกว่าสังกัดกรมนั้นหรือกรมนี้ รู้ว่าเป็นข้ากรมเดียวกันแล้วก็ไม่ทำร้ายกัน และช่วยอุดหนุนกันตามสมควร เหมือนจีนที่เป็นคนแซ่เดียวกัน สก็อตเป็นแคนเดียวกัน หรืออีกนัย ๑ ถ้าจะหาของเปรียบเทียบให้เป็นของใหม่ใกล้สมัยของเราเข้าอีก เพื่อให้เข้าใจแจ่มแจ้ง ก็ขอให้ท่านนึกถึงประเพณีที่ใช้กันอยู่ในโรงเลี้ยงเด็ก ซึ่งยังมีอยู่จนเมื่อเร็วๆ นี้เอง คือบรรดาเด็กที่เลี้ยงในที่นี้ผู้อำนวยการให้ชื่อมีคำว่า บุญ นำหน้าอยู่ทุกคน ต่อไปได้พบปะกันในที่ใดๆ ก็จะได้รู้จักกันได้ด้วยมีชื่อ บุญ นั้นเอง ในที่นี้ บุญ ก็หาใช่นามสกุลไม่ เป็นแต่เพียงคำที่แสดงให้ปรากฏว่ามาจากสำนักโรงเลี้ยงเด็กเท่านั้น ดังนี้ฉันใด แม้วิธีใช้ชื่อแซ่ของจีน แคลนเนมของสก็อต และโตเตมของอินเดียนแดงก็ฉันนั้น คือเป็นวิธีการมีผู้ได้คิดขึ้นโบราณกาล เพื่อความสะดวกในสมัยโบราณ อันยังมิได้ประเพณีที่รวบรวมชนภาษาเดียวกันเป็นปึกแผ่นอันเดียวกันเป็นชาติ (เนชัน) ก็นับว่าเป็นประโยชน์ดีสมควรแก่กาลสมัยเก่าอยู่นั้นเอง
แต่นับจำเดิมเริ่มแต่เมืองคนได้มีความคิดควบคุมกันเป็นซ่องหรือคณะแล้วนั้น คนเราก็ได้ดำเนินขึ้นสู่ความเจริญต่อๆ มาเป็นลำดับ แต่ความเจริญหาได้ดำเนินทันๆ กันหมดไม่ บางจำพวกก็เดินเร็ว ถึงซึ่งความเจริญก่อน เช่น จีนได้ถึงซึ่งความเจริญก่อนชาวประเทศใกล้เคียงในทวีปอาเซียด้วยกัน และสก็อตถึงก่อนอังกฤษซึ่งเป็นเพื่อบ้าน ดังนี้เป็นต้น แต่บางจำพวกเมื่อถึงความเจริญขั้นหนึ่งแล้ว ก็เลยพอใจไม่คิดเดินต่อไปอีก เพราะฉะนั้นจำพวกที่เจริญภายหลังกลับเดินหน้าไป เหมือนคนหนุ่มที่เกิดทีหลังวิ่งไล่ทันคนแก่ฉะนั้น คนเราในโลกนี้ในปัจจุบันนี้จึงเกิดมีประเพณีผิดๆ กันอยู่ เช่นพวกแขกดำยังคงไม่มีทั้งชื่อทั้งนามสกุล อินเดียนแดงยังคงมีแต่ชื่อโตเตม จีนยังคงมีแต่ชื่อแซ่ ไม่มีนามสกุลอันเป็นประเพณีนิยมแห่งคนสมัยใหม่ที่สุก ซึ่งถึงความเจริญภายหลังแต่ไล่ทันจนผ่านหน้าไปแล้ว เช่นอังกฤษซึ่งถึงความเจริญภายหลังสก็อต กลับบังคับให้สก็อตใช้ประเพณีมีนามสกุลตามอังกฤษ ดังนี้เป็นต้น เพราะฉะนั้นไทยเราไม่ควรจะนึกละอายในการที่จีนมีชื่อแซ่มาแล้ว ก่อนที่เรามีนามสกุล เพราะถึงแม้ว่าเราจะได้ถึงความเจริญภายหลังจีนก็ตามเถิด แต่เราได้มีนามสกุลแล้ว จึงนับว่าเราได้ทะยานผ่านหน้าเพื่อนบ้านเรา ซึ่งยังหามีนามสกุลไม่ คงมีแต่ชื่อแซ่อยู่ตามประเพณีแห่งคนสมัยเก่าเท่านั้น
ส่วนสาเหตุแห่งการใช้นามสกุล หรือ แฟมิลีเนม นั้น ย่อมเกิดขึ้นเพราะมีคนชื่อเหมือนๆ กันหลายคน ทำให้เป็นที่ฉงนไม่รู้ว่าใครเป็นใครได้ ในชั้นแรกๆ เมื่อคนเรายังต่างคนต่างคุมกันเป็นซ่องอยู่ ต่างคนต่างอยู่เป็นหมู่เล็กๆ ก็อาจจะเลือกชื่อไม่ให้ซ้ำกันได้ แต่ต่อมาเมื่อการสมาคมไปมาหาสู่ซึ่งกันและกันมีแพร่หลายมากขึ้น และคนเรารู้จักถือธรรมจริยาเลิกฆ่าแกงกัน รู้จักตั้งใจแผ่ไมตรีต่อกันขึ้นแล้ว เมื่อคนต่างถิ่นเข้าไปในสมาคมอันเดียวกัน ก็ย่อมจะพบคนที่ชื่อซ้ำกันเข้าเนื่องๆ จึงเกิดต้องใช้ฉายาแถมท้าย การตั้งฉายาย่อมอาศัยลักษณะแห่งบุคคล เช่น ใหญ่ เล็ก ดำ ขาว ดังนี้อย่าง ๑ อาศัยการเลี้ยงชีพอย่าง ๑ อาศัยนามตำบลที่ตั้งภูมิลำเนาเช่น แดงบางกอก แดงบ้านโพ ดังนี้เป็นต้นอย่าง ๑ หรือมิฉะนั้นก็ใช้ว่า นายแดงลูกนายขาว นายแดงลูกนายดำ เช่นนี้อีกอย่างหนึ่ง วิธีใช้เรียกว่าลูกคนนั้นคนนี้เป็นวิธีที่รู้กันว่าดีอยู่ เพราะพอบอกชื่อก็ไม่ต้องถามว่าเป็นลูกเต้าเล่าใคร ย่อมรู้ได้ทันทีว่าเป็นเชื้อคนดีหรือเลวปานใด ประเพณีออกชื่อว่า คนนั้นลูกคนนี้ เช่นนี้ มีใช้อยู่ด้วยกันหลายประเทศ เช่นในมัธยมประเทศในหมู่ชาติยิวและอาหรับในสกันดิเนเวียในประเทศรัสเซีย ประเทศอังกฤษและเวลล์ เป็นต้น เหล่านี้ได้มีประเพณีใช้กันมาแต่โบราณ และถึงแม้ในเมืองเราในราชการก็ใช้อยู่ว่า นายนั่นบุตรผู้นั้นๆ ดังนี้ นับว่าเป็นมูลแห่งนามสกุล ผิดกับมูลแห่งชื่อแซ่
ต่อมาอีกชั้น ๑ การบอกแต่ชื่อพ่อไม่เป็นการเพียงพอ เพราะผู้ที่ได้มีบรรพบุรุษเป็นคนสำคัญมาหลายๆ ชั่วคน ย่อมจะอยากอวดให้คนทั้งหลายรู้ข้อนี้จึงเกิดมีต้องบอกชื่อกันยาวๆ เช่นในมัธยมประเทศ กษัตริย์ต้องบอกว่า เราชื่อรามจันทร์ ลูกทศรถ ลูกอัชบาล ลูกระฆุ ลูกอิกษวากุ ลูกพระสุริยเทวราช ในพวกยิวต้องบอกว่า โชโลมอน ลูกเดวิด ลูกไอสาก ลูกเอบระแฮม ในเวลล์ต้องบอกว่า ลูกเลลินอัปเดวิด อัปคริฟฟิธ อัปลูเวลลิน หรือพวกอาหรับต้องบอกว่า หัสซันมินมะหมุด บินไซอิด บินอับดัลลาห์ บินตุรกี ดังนี้เป็นตัวอย่าง การที่ต้องกล่าวชื่อโดยยืดยาวเช่นนี้ ย่อมจะเป็นการฟั่นเฝือมากอยู่ จึงได้คิดบอกแต่โดยย่อพอเป็นสังเขป เลือกเอาขนกผู้ใดผู้หนึ่ง ซึ่งเก่งที่สุดในวงศ์ของตน เช่นพระรามอาจจะบอกว่า เราชื่อรามจัมทร์สุริยวงศ์ หรือ รามจันทร์อิกษวากุวงศ์ หรือ รามราฆพ (เกิดแต่ระฆุ) ยิวบอกว่า โซโลมอนลูกเอบระแฮม ชาวเลล์บอกว่า ลูเวลลินอัปลูเลลิน อาหรับว่า หัสซันบินตุรกี ดังนี้เป็นต้น นับว้เดินขึ้นสู่ขั้นแรกแห่งการรู้ที่บอกว่า สุริยวงศ์ ต้องเป็นผู้สืบสายโลหิตโดยตรงลงมาจากพระสุริยเทวราช สุมันตร หรือ อำมาตย์ของพระรามจะใช้ชื่อว่า สุริยวงศ์ บ้างไม่ได้เป็นอันขาด ไม่เหมือนชื่อแซ่หรือชื่อแคลน ซึ่งข้ากับเจ้าบ่าวกับนายใช้ร่วมกัน ตามประเพณีจีนเดี๋ยวนี้และสก็อตโบราณ
ส่วนพวกสก็อตนั้นได้ใช้นามตามแคลนเรื่อยมา จนกระทั่งเมื่อตกไปอยู่ในการปกครองของอังกฤษ ซึ่งมีธรรมเนียมใช้นามสกุล อังกฤษบังคับให้ใช้นามสกุลบ้าง พวกสก็อตที่มีชื่อแซ่อยู่แล้ว จึงใช้ชื่อแซ่นั้นเองเป็นนามสกุลโดยมาก แต่บางคนก็ได้เลือกเอานามสกุลใหม่ตามระเบียบตั้งฉายา คืออาศัยเกณฑ์ลักษณะบุคคลบ้าง เกณฑ์ทางหาเลี้ยงชีพบ้าง เกณฑ์ตำบลภูมิลำเนาบ้าง เกณฑ์ชื่อบรรพบุรุษบ้าง อย่างที่อังกฤษใช้อยู่ และในแระเทศอื่นๆ นอกจากนี้ที่มีนามสกุลแล้ว ก็ได้เกิดมีอาการเช่นเดียวกันกับที่กล่าวมาแล้วนั้น เพราะฉะนั้นชาติที่รุ่งเรือง (ซิวิไลซ์) แล้ว ตามความนิยมอย่างสมัยใหม่ ถึงแม้ที่มีประเพณีใช้ชื่อแซ่อยู่แต่เดิมก็ได้เปลี่ยนไปเป็นใช้นามสกุลแทนแล้ว ยังคงเหลือแต่จีนที่ยังคงใช้ชื่อแซ่ตามแบบเก่าอยู่ชาติเดียว
ส่วนไทยเราเมื่อก่อนนี้ เราไม่ใคร่จะได้มีโอกาสพบปะชาวยุโรป เราจึงได้นิยมเอาอย่างจีน ซึ่งได้ถึงความเจริญรุ่งเรืองก่อนเรา และได้จำประเพณีจีนมาใช้อยู่หลายอย่าง แต่อาศัยเหตุที่มีชาวมัธยมประเทศเจ้ามาถึงเมืองเรา ด้วยได้นำความรู้และความรุ่งเองของเขามาสอนเราด้วย เราจึงมิได้ถือแต่ประเพณีจีนอย่างเดียว เช่นการใช้ชื่อแซ่เรามิได้ใช้ เพราะไม่ได้เอาอย่างจีนในการตั้งคนแยกเป็นแซ่หรือซ่องภายในชาติเดียวกัน แต่มีใช้นามสกุลอยู่บ้างในหมู่คนชั้นสูงๆ เช่นบอกว่า คนนั้นๆ เป็นเชื้อวงศ์นั้นๆ เราก็ได้ใช้กันมานานแล้ว แต่ยังมิได้แพร่หลายลงไปถึงสาธารณชนเท่านั้น บัดนี้เรามีนามสกุลแล้ว นับว่าได้ย่างไปทันชนที่นับถือกันว่ารุ่งเรือง (ซิวิไลซ์) แล้วตามความเห็นแห่งสมัยใหม่ นับว่าเราดีกว่าผู้ที่ยังคงใช้แต่แซ่ ไม่มีนามสกุล ส่วนชื่อแซ่ของเขาทั้งหลาย ถ้าแม้ใครจะถามเราก็อาจจะบอกไดว่าชื่อไทย เพราะพวกเราไม่ได้ต่างคนต่างแยกกันอยู่เป็นคณะย่อมๆ อย่างโบราณแล้ว
ประเพณีตั้งแซ่เป็นประเพณีที่พ้นสมัยเสียแล้ว และในนานาประเทศต้องเลิกเสียแล้ว เพราะรู้สึกว่าเป็นการไม่เป็นประโยชน์พอเพียง คือการที่คงมีแซ่อยู่นั้น ย่อมเป็นเครื่องบำรุงความถือก๊กถือเหล่ อันเป็นเหตุให้เกิดความไม่ปรองดองกว้างขวางพอ คือสมาชิกแห่งแซ่มักมัวคิดถึงแต่แซ่เสียมากกว่าคิดถึงชาติ การแบ่งคนเป็นก๊กเป็นแซ่ต่างๆ ภายในอาณาจักรอันเดียวเป็นผลแตกร้าวในยุโรปจึงต้องเลิกฟิวดัลซิสเต็ม และแคลนซิสเต็ม ทั่วไปหมดแล้ว และในกรุงสยามก็ต้องเลิกแบบเลกสมสังกัดต่างกรมแล้ว ด้วยเหตุอันเดียวกัน
แต่ส่วนประเพณีรักษาวงศ์สกุลให้มั่นคงนั้น ย่อมมีผลผิดกันกับแซ่ เพราะผู้ที่ร่วมสกุลต่างคนต่างต้องรักสกลของตน และต่างระวังมิให้บังเกิดเหตุเสื่อมเสียถึงสกุลได้ และหัวหน้าสกุลทุกๆ คน เป็นผู้รับผิดชอบอยู่โดยตรงต่อผู้ปกครองชาติ การที่รักกันในระหว่างคณาญาติเป็นของที่มีอยู่โดยธรรมดาแล้ว สกุลจึงรวมกันอยู่ด้วยความสิเนหา ไม่ใช่เพราะความจำเป็นแห่งการต่อสู้ศัตรูอย่างแซ่ การที่มีนามสกุลย่อมเป็นเครื่องผูกให้ญาติต่อญาติสนิทกัน ให้รู้สึกว่าเกิดจากบรรพบุรุษคนเดียวกัน ต้องช่วยกันรักษาชื่อท่านบรรพบุรุษผู้นั้น เพราะการบำรุงความนับถือบรรพบุรุษเป็นองค์แห่งความนับถือ ความมั่นคงในวงศ์สกุลเป็นที่ตั้ง มิได้มุ่งไปทางที่จะยกพวกไปต่อสู้กับใครๆ อย่างซ่องหรือแซ่
สรุปความอีกที ๑ ว่า ชื่อแซ่เป็นเครื่องหมายให้รู้ว่าใครเป็นพวกเดียวกัน จะได้ช่วยกันและกัน ทั้งในทางบุกรุกหรือป้องกันคนต่างพวก ไม่ใช่ว่าแปลว่าเป็นญาติกันเลย แต่นามสกุลเป็นเครื่องหมายให้รู้จักกันว่ามีบรรพบุรุษร่วมกัน ต้องช่วยกันรักษาชื่อบรรพบุรุษนั้นไว้อย่าให้เสีย และทำให้เกิดไมตรีจิตต่อกัน แซ่เป็นประเพณีอันเกิดขึ้นจากความปรารถนาป้องกันหรือรุกรานด้วยกันอย่างตั้งซ่อง ซึ่งมุ่งแต่ทางหากำลังรวมไว้นั้นแหละเป็นที่ตั้ง สกุลเป็นประเพณีอันเนื่องจากความรัก อันมีอยู่เป็นธรรมดาในระหว่างบิดามารดากับบุตร ญาติต่อญาติที่ร่วมสายโลหิตกันควบคุมผูกพันกันไว้ได้ด้วยความสิเนหา ไม่ใช่ด้วยอำนาความกลัวภัย แซ่เกิดขึ้นเพื่อความกลัว (คือกลัวผู้อื่นทำร้าย) หรือเพื่อความปรารถนาอาศัยกำลังซึ่งกันและกัน สกุลมีขึ้นเพื่อความรักใคร่ไมตรีต่อกันโดยแท้ เพราะฉะนั้นการถือแซ่จึงอาจเป็นเหตุแห่งความแตกร้าวภายในชาติ คือแซ่ต่อแซ่แก่งแย่งกัน เช่นในสก็อตแลนด์ แคลนต่อแคลนรบราฆ่าฟันกันไม่หยุดหย่อน และถึงแม้ในเมื่อมีพวกอังกฤษไปติดเมือง แคลนต่อแคลนก็ยังแก่งแย่งกันอยู่ จนต้องแพ้แก่อังกฤษหลายหน ถึงแม้ในจีนเองก็มีเหตุจลาจลเพราะแซ่ต่อแซ่วิวาทกันนั้นอยู่เนืองๆ มิใช่หรือแต่การถือนามสกุลนั้นตรงกันข้าม ย่อมจะเป็นไปเพื่อ ความสงบเป็นเบื้องต้น เพราะผู้ที่ปกครองสกุลย่อมจะต้องเป็นผู้ใหญ่ซึ่งเมตตารักใคร่บุตรหลาน เกินกว่าที่จะยอมให้ไปก่อวิวาทบาดทะเลาะให้มีหนทางถูกเจ็บหรืออันตรายได้
อีกประการ ๑ การปกครองอย่างแซ่ ไม่เป็นเครื่องเพาะความเคารพในผู้ปกครอง เพราะผู้เป็นหัวหน้าแซ่ในชั้นต้นก็ต้องเลือกเอาคนที่มีกำลัง หรือความคิดมากที่สุดนั้นแลเป็นอาทิ และเมื่อใดหมดกำลัง เมื่อนั้นก็สิ้นอำนาจเหมือนกัน คงมีผู้อื่นแย่งเอาอำนาจนั้นเสีย ข้อนี้เองย่อมเป็นเครื่องเพราะความกระด้างกระเดื่องในคณะ คือมักมีผู้คิดเห็นไปว่า ผู้ปกครองนั้นมีความบกพร่องสู้ตัวเองหรือคนอื่นไม่ได้ จึงชักให้ยุ่งเหยิงคิดร้ายแก่กัน และผู้ที่ใช้ประเพณีแซ่จึงมักพอใจในการคิดร้ายต่อผู้ปกครอง ซึ่งทำแก่กันได้เช่นนี้ เพราะไม่ใช่ญาติกัน มิได้มีความรักใคร่แก่กัน เป็นแต่คนร่วมซ่องกันเพื่อหาประโยชน์ด้วยกันต่างหาก แต่ส่วนการปกครองสกุลนั้นตรงกันข้าม ย่อมเป็นเครื่องเพาะความเคารพในผู้ปกครอง ผู้น้อยย่อมอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ เพราะเป็นกุเลเชษฐา และยอมโดยชื่อตา เพราะผู้ใหญ่นั้นเป็นบิดาหรือญาติผู้ใหญ่ซึ่งมีความรักใคร่อยู่ตามธรรมดาโลกแล้ว จึงมิได้คิดเกี่ยงงอนแก่งแย่งเลย นับว่าเป็นมูลแห่งความจงรักภักดีต่อผู้ที่เป็นหัวหน้าปกครองสกุลชั้น ๑ และเป็นเครื่องจูงใจให้รู้จักความภักดีต่อท่านผู้ปกครองชาติอีกชั้น ๑ เพราะรู้จักรักความมั่นคงนั่นเอง
เมื่อแลเห็นว่าแซ่กับสกุลผิดกันอยู่เช่นนี้แล้ว ก็ไม่ควรเลยที่จะเห็นผิดไปว่า ชื่อแซ่กับนามสกุลนั้นเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน และไม่ควรนึกเลยว่าในการที่ทรงพระมหากรุณาโปรดเกล้าฯ ออกพระราชบัญญัตินามสกุลนั้น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงพระราชดำริตามชื่อแซ่ของจีน เพราะเราต้องเข้าใจว่า พระองค์จะทรงพระปรีชาสามารถพอที่จะทรงทราบชัดเจนว่า ชื่อแซ่กับนามสกุลนั้นผิดกันอย่างไร คงจะไม่ทรงพระราชนิยมไปตามประเพณีต่างภาษา ซึ่งพ้นสมัยอย่างเช่นประเพณีใช่ชื่อแซ่นั้นเป็นแน่แท้ ฯ
.........................................................................................................................................................
คัดจาก
ปกิณกคดี พระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทร มหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. ๒๕๑๕ สำนักพิมพ์ศิลปาบรรณาคาร ตรงข้ามหลังกระทรวงกลาโหม พระนคร
Create Date : 25 พฤษภาคม 2550
Last Update : 26 พฤษภาคม 2550 11:47:08 น.
10 comments
Counter : 5540 Pageviews.
Share
Tweet
เป็นความรู้ที่มีประโยชน์ดีครับ
โดย:
เ ม ฆ ค รึ่ ง ฟ้ า
วันที่: 25 พฤษภาคม 2550 เวลา:17:28:40 น.
ขอบพระคุณมากๆเลยค่ะ ชอบอ่านทุกครั้งแต่ว่าเข้ามาทิ้งชื่อได้บ้างไม่ได้บ้าง
อ่านแล้วเลยเข้าใจชัดเจนที่มาของการมีนามสกุลพระราชทานมากขึ้นนะคะ
น่าเสียดายที่เคยค้นแล้วพบว่า ในการรวบรวมนามสกุลพระราชทานมีตกหล่นไปไม่ครบ.. ถ้าทราบว่านามสกุลไหน และต้นสกุลคือใคร แต่ไม่ได้อยู่ในรายชื่อที่เก็บไว้ จะแจ้งไปที่ไหนก็ไม่ทราบ
พร้อมทั้งใบพระราชทานก็สูญหายสาบสูญไปด้วย เลยไม่มีหลักฐานในการยืนยันเหลือ
ขอบพระคุณมากค่ะสำหรับความรู้ที่มีประโยชน์มาก และได้ถูกบันทึกไว้ดีแบบนี้ จะได้ไม่เกิดการสูญหายไปเหมือนหลายๆเรื่องนะคะ
โดย:
รอยคำ
วันที่: 25 พฤษภาคม 2550 เวลา:18:03:14 น.
สวัสดีครับ คุณ เมฆครึ่งฟ้า
คิดเหมือนกันเลยครับ "พระองค์ทรงพระปรีชามาก"
พระสมัญญา "สมเด็จพระมหาธีรราชเจ้า" สมควรแล้วครับ
หวังว่าจะได้ต้อนรับในโอกาสต่อไปอีกนะครับ
โดย:
กัมม์
วันที่: 25 พฤษภาคม 2550 เวลา:18:04:26 น.
สวัสดีครับ คุณ รอยคำ
Submit แล้วจึงได้เห็น อย่าเคืองเลยนะครับ
แวะไปเยี่ยม Blog คุณ รอยคำ เช่นกัน
Blog น่ารักดีครับ ไว้ว่างจะขอความรู้ในการตกแต่ง Blog บ้างนะครับ
โดย:
กัมม์
วันที่: 25 พฤษภาคม 2550 เวลา:18:13:46 น.
ได้ความรู้ดีจัง
โดย:
เอ๊กกี่
วันที่: 25 พฤษภาคม 2550 เวลา:18:49:18 น.
สวัสดีครับ คุณ เอ๊กกี่
ยินดีที่ได้ต้อนรับครับ
โดย:
กัมม์
วันที่: 26 พฤษภาคม 2550 เวลา:8:38:46 น.
ทำไมโพสไม่ดีอะ เศร้า
โดย: เกนหลง (
เกนหลงหนึ่งหรัด
) วันที่: 26 พฤษภาคม 2550 เวลา:12:09:45 น.
อ้าวโพสได้ละ
ตามมาเยี่ยมที่บล็อคแล้วนะครับ
ได้แนวคิดเกี่ยวกับนามสกุลเพิ่มขึ้นมาเลยละครับ
ว่างๆ ขออนุญาตนำบทความที่ศึกษาเกี่ยวนามสกุลพระราชทานสมัยรัชกาลที่ ๖ มาแชร์ความรู้กันนะครับ
ขอบคุณสำหรับความรู้ดีๆ และขอบคุณในความขยันและตั้งใจขอคุณกัมม์นะครับ เป็นกำลังใจในการสร้างสรรค์งานให้ครับพี่น้อง
โดย:
เกนหลงหนึ่งหรัด
วันที่: 26 พฤษภาคม 2550 เวลา:12:11:41 น.
ด้วยความยินดียิ่งครับ คุณครู
ที่โต๊ะประวัติเรื่องนี้
//www.pantip.com/cafe/library/topic/K5445480/K5445480.html
ได้คุณ NickyNick กับคุณ UP ช่วยกันต่อยอดความรู้กำลังสนุกครับ
เรียนเชิญทุกๆ ท่านครับ
โดย:
กัมม์
วันที่: 26 พฤษภาคม 2550 เวลา:15:05:39 น.
สวัสดีครับ
โดย:
เมื่อไรจะหายเหงา
วันที่: 7 กันยายน 2550 เวลา:18:50:07 น.
Name
* blog นี้ comment ได้เฉพาะสมาชิก
Opinion
*ส่วน comment ไม่สามารถใช้ javascript และ style sheet
กัมม์
Location :
[Profile ทั้งหมด]
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 41 คน [
?
]
วิชา ความรู้จะมีค่าเมื่อถูกถ่ายทอด
Bigmommy
NickyNick
เพ็ญชมพู
kenzen
สาวใหม
กระจ้อน
คนรักน้ำมัน
Why England
naragorn
biebie999
วรณัย
เซียงยอด
แม่สลิ่ม
รอยคำ
สุธน หิญ
นอกราชการ
BFBMOM
มณีไตรรงค์
karmapolice
เมื่อไรจะหายเหงา
เจ้าชายเล็ก
รักดี
ลุงนายช่าง
nidyada
mr.cozy
กวินทรากร
Mutation
พลังชีวิต
หนุ่มรัตนะ
Webmaster - BlogGang
[Add กัมม์'s blog to your web]
เครือข่ายกาญจนาภิเษก
หอมรดกไทย
เวียงวัง
มอญ
กฎหมายไทย
ประตูสู่อีสาน
พจนานุกรมไทย-อังกฤษ
พจนานุกรมไทย-บาลี
คำไท - คำถิ่น
คนโคราช
หนังสือหายาก E - Book
ลิลิตตะเลงพ่าย
สามก๊ก
บ้านมหา (หมอลำออนไลน์)
หมากรุกไทย และหมากกระดาน
ราชกิจจานุเบกษา
สมุดภาพเมืองไทยในอดีต
พระราชวังพญาไท
พิพิธภัณฑ์หุ่นขี้ผึ้งไทย
ฐานข้อมูลภาพถ่าย กรมศิลปากร
ปากเซ ดอท คอม
ศิลปวัฒนธรรมภาคใต้
มวยไชยา
ดำรงราชานุภาพ
พิพิธภัณฑ์ธงสยาม
ห้องสมุดพันทิป
สมเด็จพระมหาธีรราชเจ้า
จิตรกรรมฝาผนังวัดบุปผาราม
พิพิธภัณฑ์ศาลไทย
จิตรธานี
Wikimapia
ราชบัณฑิตยสถาน
Bloggang.com
MY VIP Friend