|
การเคารพพระธรรมโดยไม่แบ่งนิกาย กรณี สถูปโดมไร้เสา
การเคารพพระธรรมโดยไม่แบ่งนิกาย
เมื่อสถาปัตยกรรมพุทธต้อง “พูดให้ตรงกับสถานที่” หลายคนที่เคยไปเยือนสถานที่แห่งนี้ในอดีต อาจยังไม่เคยเห็น “สถูปโดมไร้เสา” ที่เพิ่งสร้างขึ้นในระยะหลัง เมื่อกลับมาอีกครั้ง หรือเพิ่งทราบข่าวภายหลัง จึงเกิดคำถามขึ้นว่า โดมไร้เสานี้ สื่อถึงอะไรในทางพระพุทธศาสนา
บทความนี้ไม่ได้ตั้งใจจะวิพากษ์หรือโต้แย้งใคร แต่เขียนขึ้นด้วยความตั้งใจเดียว คือ อธิบายให้ตรงกับบริบทของสถานที่ และเคารพพระธรรมโดยไม่แบ่งนิกาย
สถูปไร้เสา: รูปแบบเดียว ความหมายต่างภาษา
สถาปัตยกรรมแบบ “โดมไร้เสา”
ในทางวิศวกรรม คือ การสร้างพื้นที่โล่งโดยไม่มีเสาค้ำภายใน ซึ่งเอื้อต่อการใช้งานร่วมกันจำนวนมาก และไม่รบกวนสายตา
แต่เมื่อถูกนำมาอยู่ในบริบทของพุทธศาสนา
การอธิบาย “ความหมายทางธรรม” จำเป็นต้อง พิจารณาภาษาของนิกายที่สถานที่นั้นยึดถือ
ทำไมหลายแห่งจึงอธิบายโดมไร้เสาในแนวมหายาน
ในแวดวงสากล โดยเฉพาะงานสถาปัตยกรรมเชิงจิตวิญญาณ มักนิยมอธิบายพื้นที่โล่ง ไร้เสา ไร้จุดศูนย์กลาง ด้วยแนวคิดเรื่อง “สุญญตา” หรือความว่าง แนวคิดนี้เป็นภาษาหลักของพุทธมหายาน ใช้สื่อถึงความไม่มีตัวตนถาวรของสรรพสิ่งในเชิงปรัชญา
ผู้สร้างหรือผู้ออกแบบบางท่าน อาจไม่ได้เป็นชาวพุทธโดยตรง
จึงเลือกใช้ภาษาที่คุ้นเคยในระดับสากล โดยไม่ได้มีเจตนาจะบิดเบือนหรือข้ามนิกายแต่อย่างใด จุดนี้ควรเข้าใจด้วยเมตตา ว่าเป็น ความไม่รู้เชิงระบบ มากกว่าความจงใจ แต่เมื่อสถานที่เป็น “เถรวาท” ภาษาแห่งธรรมก็ควรเป็นเถรวาท
ในพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาท แม้จะไม่ใช้คำว่า “สุญญตา” ในเชิงปรัชญาแบบมหายาน
แต่ หลักธรรมเรื่องความว่างมีอยู่ครบถ้วน เพียงใช้ภาษาคนละชุด
เถรวาทอธิบาย “ความว่าง” ผ่านการปฏิบัติจริง เช่น
- ว่างจากความยึดถือในขันธ์ ๕
- ว่างจากอัตตาในขณะจิต
- ว่างจากสิ่งรบกวนอายตนะ
- ว่างจากกิเลสเมื่อจิตตั้งมั่น
ดังนั้น หากอธิบายโดมไร้เสาในภาษาของเถรวาท ย่อมสามารถอธิบายได้อย่างตรงธรรมโดยไม่ต้องยืมคำจากนิกายอื่น
ตัวอย่างการอธิบาย “โดมไร้เสา” แบบเถรวาท
พื้นที่โล่ง ไร้เสา
→ ลดสิ่งกระทบต่ออายตนะ เกื้อหนุนสมถะและวิปัสสนา
ไม่มีจุดศูนย์กลางให้เพ่ง
→ ไม่ชักนำให้จิตยึดอัตตาหรือรูปแบบ
โครงสร้างที่ไม่ต้องอาศัยสิ่งค้ำภายใน
→ เปรียบเหมือนจิตที่ตั้งมั่นด้วยปัญญา ไม่ต้องเกาะอารมณ์
การอธิบายเช่นนี้ ไม่ขัดกับนิกายอื่น
และ ตรงกับรากฐานคำสอนเถรวาทอย่างสุภาพและชัดเจน
การเคารพธรรมโดยไม่แบ่งนิกาย คืออะไร
การไม่แบ่งนิกาย ไม่ได้หมายถึงการใช้คำปะปนกันจนความหมายเลือน แต่หมายถึง เคารพความแตกต่างของภาษาแห่งธรรม ใช้คำให้ตรงกับบริบทของสถานที่ ไม่ดึงนิกายหนึ่งมาอธิบายแทนนิกายหนึ่งโดยไม่จำเป็น
เมื่อสถานที่ประกาศตนเป็นเถรวาท การอธิบายด้วยภาษาเถรวาท
คือการเคารพทั้งพระธรรมและผู้ปฏิบัติ
บทส่งท้าย
สถูปไร้เสาเป็นผลงานที่งดงามทั้งทางวิศวกรรมและจิตใจ สิ่งที่ควรเติมเต็มไม่ใช่การโต้แย้ง แต่คือ การอธิบายให้ตรงธรรม ตรงภาษา และตรงสถานที่ เมื่อภาษาถูกต้อง จิตของผู้มาเยือนย่อมวางได้ง่าย และพระธรรมก็ไม่ถูกกลบด้วยความสับสนโดยไม่จำเป็น นี่คือการเคารพพระธรรม โดยไม่ต้องแบ่งนิกาย และไม่ต้องมีดราม่าเลยแม้แต่น้อย
| Create Date : 22 มกราคม 2569 |
|
0 comments |
| Last Update : 22 มกราคม 2569 16:35:19 น. |
| Counter : 73 Pageviews. |
|
 |
|
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
ผู้ติดตามบล็อก : 1 คน [