|
|
|
Arts and crafts
Arts and Movement
อิทธิพลของแนวคิดที่เน้นความเป็นศิลปะแลงานผีมือว่ามีคุณค่าเหนืองานที่ใช้เครื่องจักรผลิตยังคงปรากฏในงานออกแบบช่วงต้นศตวรรษ แนวคิดนี้เริ่มต้นในสหราชอาณาจักรโดย William Morris (1834-96) ได้เผยแพร่ไปในยุโรป และสหรัฐอเมริกา ผลงานจะแสดงให้ปรากฏร่องรอยของงานผีมือเช่น ข้อต่อของเครื่องเรือนไม้ หรือ รอยเคาะบนงานโลหะ
·
Art Nouve
นับเป็นรูปแบบที่โดดเด่นของทศวรรษ เกิดขึ้นจาก Arts and crafts movement และแนวทางความเคลื่อนไหวด้านความงามของศตวรรษที่19 แต่ชัดเจนในด้านการใช้วัสดุสมัยใหม่และการผลิตเป็นปริมาณมากต่างจาก Arts and crafts ลักษณะเด่นของสไตล์นี้คือเส้นโค้งอ่อนหวานทั้งในรูปทรงและลวดลายประดับตกแต่ง มีที่มาจากธรรมชาติโดยเฉพาะพืช ร่วมกับการอ้างอิงผลงานจากอดีตของพวก Celtic art และ Rocacaสไตล์นี้สามารถแสดงออกได้ทั้งในแนวธรรมชาติ และนามธรรม สไตล์นี้สามารถประยุกต์ใช้ได้กว้างตั้งแต่สถาปัตยกรรม ถึงเครื่องประดับ ผลงานปรากฏเด่นชัดในฝรั่งเศส เบลเยี่ยม ออสเตรีย และสก็อตแลนด์
·
The Glasgow School of Art
Charles Rennie Mackintosh สถาปนิกและนักออกแบบผู้มีผลงานปรากฏในทุกส่วนตั้งแต่ตัวอาคาร การตกแต่งภายใน เครื่องเรือน กราฟฟิก และข้าวของเครื่องใช้ แนวทางเป็นการผสมผสาน Functionalism ขอ Arts and crafts กับการตกแต่งประดับประดาของ Art Nouveau รูปทรงเป็นการหลอมรวมของแบบแผนตามรูปเรขาคณิต กับความเลื่อนไหลในเส้นสายของ Art Nouveau ออกเป็นรูปทรงที่มีเส้นตรงมากขึ้นไปจนถึงรูปเรขาคณิตเต็มตัวในตอนท้ายเมื่อลัทธิสมัยใหม่นิยม (Modernism) เริ่มปรากฏชัดมากขึ้น
ค.ศ.1910-19
·
ความงามอย่างเครื่องจักร (The Machine Aesthetic)
เมื่อเวลาผ่านไปนักออกแบบมีความสนใจในความงามจากงานผีมือลดน้อยลง และเริ่มนิยมความงามที่เกิดจากการผลิตโดยเครื่องจักรมากขึ้น มีกลุ่มศิลปินสถาปนิกชาวดัทซ์ก่อตั้งกลุ่มชื่อ De Stiji(The Style) ในปี 1917 งานของกลุ่มนี้ชัดเจนในการใช้รูปทรงบริสุทธิ์ของรูปเรขาคณิต เส้น และสีที่จำกัดรวมทั้งหลีกเลี่ยงการประดับตกแต่งที่ไม่จำเป็น ก่อให้เกิดลักษณะความงามใหม่เรียกว่า Machine Aesthetic แนวทางของกลุ่มนี้แสดงอิทธิพลออกในวงกว้างต่อกลุ่ม Constructivists ในรัสเซีย Bauhaus ในเยอรมนีและ Futurist ในอิตาลี
·
การผลิตเป็นอุตสาหกรรม (Mass Production)
นักอุตสาหกรรมชาวอเมริกัน Henry Ford ได้ก่อตั้งโรงงาน Ford Motor Company ในปี 1903 และได้พัฒนาระบบการผลิตเป็นอุตสาหกรรมที่เรียกว่าระบบมาตรฐาน (Standardization) โดยการใช้ชิ้นส่วนมาตรฐานซึ่งช่วยให้ง่ายและรวดเร็วในการผลิต ต่อมาในปี 1913 เขาได้พัฒนาระบบสายการประกอบ (Assembly Line) บนสายพานเลื่อน รถยนต์รุ่น Model T Ford ประสบความสำเร็จอย่างสูงเนื่องจากมีราคาที่ยอมรับได้ ระบบการผลิตเป็นอุตสาหกรรมช่วยให้ผู้บริโภคมีอุปกรณ์อำนวยความสะดวก เช่น เครื่องซักผ้า เครื่องเป่าผม เตารีด มีวิถีชีวิตที่สะดวกสบายจากความก้าวหน้าใหม่นี้มากขึ้น
· เอกลักษณ์องค์กร (Corporate Identity)
ผู้ริเริ่มในเรื่องนี้คือ Peter Behrens สถาปนิกและนักออกแบบชาวเยอรมัน ผู้อำนวยการด้านการออกแบบของผู้ผลิตเครื่องใช้ไฟฟ้ายี่ห้อ AEG เขาได้รวมงานออกแบบตั้งแต่ตัวอาคารโรงงาน ผลิตภัณฑ์ ไปจนถึงการโฆษณาของบริษัทให้มีลักษณะเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน
The Bauhaus ค.ศ.1920-29
Art Deco
ในงานแสดงสินค้า จัดขึ้นที่ปารีสในปี 1925 มีผลงานรูปแบบใหม่เป็นสไตล์การตกแต่งที่ได้บันดาลใจจากศิลปะโดยเฉพาะคือ แอฟริกัน และอียิปต์ที่เกิดขึ้นหลังข่าวการค้นพบสุสาน Tutankkhamen ในปี 1922 รวมกับศิลปะร่วมสมัยของกลุ่ม Cublism ลักษณะเด่นคือการใช้รูปเรขาคณิต ลวดลายนามธรรมของเส้นเฉียงซิกแซก ลายเส้นของดวงอาทิตย์ฉายแสง การใช้สีสด และวัสดุพวกโลหะมันวาวสร้างความหรูหรา มีการประยุกต์ใช้รูปแบบนี้ในสถาปัตยกรรม การตกแต่งภายใน จนถึงของตกแต่ง สไตล์นี้คงความนิยมในระหว่าง ปี ค.ศ.1925-1939
ค.ศ.1930-39 · Streamlining
ตั้งแต่เริ่มต้นศตวรรษที่นักออกแบบยานพาหนะได้ศึกษาทดลองหลักการเคลื่อนที่ของน้ำ อากาศ หรืออากาศพลศาสตร์ (Aerodynamic) โดยดูจากรูปทรงและการเคลื่อนที่ของปลาและนก จนค้นพบว่าเรือและเรือบินสามารถทำให้มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นได้ด้วยการทำพื้นผิวยานให้เรียบลื่อนเป็นเส้นโค้ง ในปี 1933 ผู้ผลิตปรับเปลี่ยนรูปทรงลำตัวและปีกเครื่องบินโดยสาร ปี 1934 Chrysler เปลี่ยนรูปทรงรถยนต์จากรูปสี่เหลี่ยม เป็นโค้งมน กระจกหน้าลาดเอียง และมีหางยาว ส่วนรถไฟมีหัวยามแหลมเหมือนตอร์ปิโด ช่วยลดการต้านลม เนื่องจากรูปทรงในแนว Streamlining เสนอแนะด้านความเร็ว ความมีประสิทธิภาพ และเหนืออื่นใดคือความทันสมัยเตะตาน่าสนใจ นักออกแบบจึงนำมาประยุกต์ใช้ในผลิตภัณฑ์ต่างๆซึ่งเดิมไม่เคยมีใครพยายามทำให้มันมีหน้าตาน่าดู หรือทำให้มันใช้ง่าย ต่อจากอุปกรณ์สำนักงานก็มีการประยุกต์ในเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้าน
· การออกแบบอุตสาหกรรมในอเมริกา
Raymond Loewy เป็นนักออกแบบที่ประสบความสำเร็จในการสร้างสไตล์ให้สินค้าต่างๆ เช่น กราฟิกบนซองบุหรี่ Lucky Strike เครื่องหมายการค้าใหม่ของ Shell และรถ Greyhound โดยเฉพาะการปรับปรุงแบบเครื่องอัดสำเนา Gestetner และตู้เย็นด้วยการใช้สไตล์ Streamlining กับอุปกรณ์อุตสาหกรรม มีนักออกแบบร่วมสมัย ได้แก่ Norman Bel Geddes, Walter Dorwin Teague และ Henry Dreyfuss ซึ่งแทนที่จะเล่นด้านหน้าตาและสไตล์ เขากลับสนใจศึกษาด้านการยศาสตร์(Ergonomic) ตัวอย่างการออกแบบโทรศัพท์ของ Bell300 เป็นแบบผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสมต่อการใช้งานต่อมมาอีกถึง 40ปี
· Bekelite
การค้นคว้าวัสดุสังเคราะห์เริ่มมาตั้งแต่กลางศตวรรษที่ 19 ด้วยจุดมุ่งหมายเพื่อทดแทนวัสดุธรรมชาติที่หายาก และมีราคาแพง เช่น งาช้าง และหินมีค่า วัสดุสังเคาะห์จำพวกพลาสติกชนิดแรกผลิตได้ในปี 1860 มีชื่อเรียกว่า Celluloid แต่เนื่องจากเป็นวัสดุที่ลุกไหม้ง่าย ในปี 1906 Leo Baekeland นักเคมีเชื้อสายเบลเยียมได้สังเคราะห์สารชนิดใหม่ใช้ชื่อการค้าว่า Bekelite ซึ่งมีคุณสมบัติดีในด้านพื้นผิวเรียบลื่น และทนความร้อนได้พอสมควรจึงเหมาะสำหรับเครื่องใช้ไฟฟ้าที่มีเครื่องยนต์กลไกภายในจำพวกวิทยุ โทรทัศน์ วัสดุใหม่นี้ช่วยเปิดทางให้นักออกแบบสามารถสร้างสไตล์ ให้ผลงานในยุคต่อๆมา
· งานออกแบบสแกนดิเนเวียน
ขณะที่ในสหรัฐอเมริกกำลังอยู่ในช่วงความนิยมของ Art Deco และ Streamlining ของทศวรรษ 1930 ในแถบยุโรปเหนือ ได้แก่ นอร์เว สวีเดน ฟินแลนด์ และเดนมารก์ มีสไตล์ที่แตกต่างกันและค่อยๆสร้างความนิยมในระดับนานาชาติได้ในช่วง ค.ศ 1940 และ 50 ลักษณะเฉพาะคือการให้ความรู้สึกอบอุ่นนุ่มนวล ความมีชีวิต และความรู้สึกเป็นธรรมชาติ อันเป็นผลมาจากการผสมผสานระหว่างหัตถกรรมที่มีประโยชน์ใช้สอยดี และการผลิตเป็นอุตสาหกรรม สินค้าสำคัญคือ เครื่องถ้วยชาม เครื่องแก้ว และเครื่องเรือน
ค.ศ.1940-49
· สงครามโลกครั้งที่ 2
สงครามก่อให้เกิดผลกระทบต่อการออกแบบและการผลิต โรงงานอุตสาหกรรมถูกเปลี่ยนเป็นการผลิตของทหาร วัตถุดิบหายากและถูกจำกัดการใช้งาน มีผลต่อลักษณะรูปแบบผลิตภัณฑ์ที่เน้นความประหยัดและเรียบง่ายไร้ความฟุ่มเฟือย
· งานออกแบบอิตาเลียน
ในปี 1946 นักออกแบบอิตาเลียนได้ออกแบบรถ Vespa scooter ให้มีรูปทรงเพรียวลู่ลมสร้างความสะดุดตากับงานออกแบบหลังสงคราม ผู้ผลิตหลายรายเช่นรถ Fiat เครื่องใช้สำนักงาน Olivetti และเครื่องเรือน Cassina ได้จ้างนักออกแบบหัวก้าวหน้าเข้ามาปรับปรุงรูปโฉมของสินค้า ทำให้อิตาลีเริ่มเป็นจุดสนใจในแง่การออกแบบไปทั่วโลก
· วัสดุใหม่
พลาสติกค่อยเพิ่มความสำคัญมากขึ้นหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 และการนำมาใช้ช่วยสร้างให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในสินค้าต่างๆ เนื่องจากคุณสมบัติที่เหมาะสมหลายประการ เช่น การเป็นวัสดุสังเคราะห์ที่มีอย่างไม่จำกัด ความแข็งแรงคงรูป มีสีสดใสที่สามารถผสมในเนื้อวัสดุจึงติดทนถาวร และที่สำคัญสามารถหล่อขึ้นรูปได้อย่างอิสระ ในช่วงแรก พลาสติกใช้ทดแทนวัสดุธรรมชาติ ต่อมานักออกแบบเลือกคุณสมบัติเฉพาะตัวและนำมาใช้อย่างเหมาะสมสำหรับของแต่ละชนิด ตัวอย่างเช่น Acrylic สังเคราะห์ได้ในช่วง 1930 นำมาใช้ในเครื่องเรือนและทดแทนกระจก PVC กันน้ำได้ ใช้ทำร่ม Nylon เหนียวและเบา ใช้ทำร่มชูชีพ Polyethylene น้ำหนักเบาใช้ทำภาชนะใส่อาหารจำพวกกล่องมีฝาปิดผนึก การพัฒนาสำคัญอยู่ที่การใช้พลาสติกทำเก้าอี้สมัยใหม่แบบหล่อชิ้นเดียว
ค.ศ.1950-59
· โลกยุคสงครามเย็น
จากความร้อนระอุของช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ก็มาถึงช่วงสงครามเย็นระหว่างค่ายทุนนิยมของสหรัฐอเมริกา และสังคมนิยมของรัสเซีย ประเทศทั้งสองแข่งขันกันในโครงการอวกาศ รัสเซียเริ่มต้นด้วยการส่งดาวเทียม Sputnik1 ในปี 1957 และส่งนักบินอวกาศ Yuri Gagarin ในปี 1961 สหรัฐอเมริการนำหน้าครั้งสำคัญด้วยการส่ง Neil Armstrong ขึ้นไปเดินบนดวงจันทร์ในปี 1969 การแข่งขันด้านอวกาศใช้งบประมาณและกำลังสมองมหาศาล ช่วยผลักดันให้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกลายเป็นสิ่งสำคัญที่มีบทบาทแสดงออกถึงความสมัยใหม่
· ลักธิบริโภคนิยม(Consumerism)
การออกแบบรถยนต์อเมริกันในช่วง 1950 แสดงความใหม่ของงานยุคหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ในรูปรถยนต์คันใหญ่ยาว ใช้โลหะมันวาวกับสีสดสะดุดตา มีครีบหาง และตกแต่งภายในอย่างหรูหรา ทุกปีจะเปลี่ยนสไตล์เล็กน้อยเพื่อให้สะดุดตาถึงความใหม่ล่าสุด ทำให้รถรุ่นปีที่แล้วเป็นแบบที่ตกรุ่น ด้วยเทคนิคการออกแบบดังกล่าวกระตุ้นให้คนซื้อของรุ่นใหม่ สร้างความสูญเสียทางวัสดุมหาศาล เพราะ อายุผลิตภัณฑ์สั้นลง แต่มันช่วยให้เกิดการสร้างงานเพิ่มขึ้น
· สไตล์นานาชาติ (International Style)
ตรงกันข้ามกับแนวโน้มการบริโภคนิยมข้างต้นในแถบสแกนดิเนเวียและเยอรมนีเริ่มผลิตสินค้าถาวร ทนทาน ในปี 1955 มีการก่อตั้งโรงเรียนออแบบที่เมือง Ulm เยอรมนี โดยได้แนวทางมาจากสถาบันBauhaus คือเน้นการออกแบบอย่างเป็นเหตุเป็นผล การพยายามแสดงออกถึงความก้าวหน้าหรือการมองไปข้างหน้า สะท้อนวิถีชีวิตสมัยใหม่ และการใช้ประโยชน์ของเทคโนโลยี แนวคิดลักธิ Functionalism ใช้อ้างอิงในชื่อใหม่ว่า สไตล์นานาชาติ และแสดงออกในรูปกล่องสี่เหลี่ยมเรียบๆสีขาว หรือดำ มีตรา (Logo) เห็นได้ชัดเจน ตัดสิ่งที่ไม่มีประโยชน์ออกเหลือแต่เส้นสายสะอาดบริสุทธิ์ เน้นความทนทาน และความสมดุล
· Transistors
การพัฒนาที่สำคัญที่เปลี่ยนหน้าตาของอุปกรณ์ไฟฟ้า เกิดหลังจากห้องปฎิบัติการบริษัท Bell ประดิษฐ์หลอดสุญญากาศ Transistor ทำจากซิลิคอนซึ่งใช้กระแสไฟต่ำในการทำงานในปี 1947 ช่วยให้นักออกแบบมีอิสระในการทำให้อุปกรณ์ไฟฟ้าขนาดย่อเล็กลง
ค.ศ. 1960-69 · ลักธิบริโภคนิยมของคนหมู่มาก(Mass Consumerism)
เด็กที่เกิดในยุคเด็กบูมหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เติบโตและกลายเป็นผู้บริโภคของช่วงทศวรรษ 1960 ด้วยความเชื่อมั่นในตัวเองของวัยรุ่น มองโลกในแง่ดี เมื่อรวมกับความก้าวหน้าทางวิทยาการในยุคท่องอวกาศ ก่อให้เกิดความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว คนเริ่มตั้งคำถามถึงความจำเป็นของลักธิ Functionalism และ International Style ก่อให้เกิดลักธิปฏิเสธลักธิสมัยใหม่นิยม ซึ่งไม่ตอบสนองความต้องการ ความเปลี่ยนแปลง และความหลากหลายของผู้บริโภค ที่สำคัญคือความต้องการแสดงออกในหน้าตาที่แตกต่างจากของพ่อแม่ และดูเป็นตัวของตัวเอง และเพื่อย้ำความแตกต่างของช่วงวัย (Generation)
| Create Date : 21 ธันวาคม 2551 |
| Last Update : 23 พฤษภาคม 2552 0:17:03 น. |
| |
|
|
|
|
|
|
|
My FriendFlock
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed