แรงกิริยา = แรงปฏิกิริยา แค่นี้อ่ะ?
เมื่อค่ำผมกับเบียร์สิงห์ไปหาอะไรกินกันที่ฟิวเจอร์ปาร์ก รังสิต ก่อนกินก็เดินไปดูตั๋วคอนเสิร์ตซีรีย์ Great Artists of the World 2008 วันพุธ (9 ก.ค. 51) นี้เป็นคิวเพลงของ Rachmaninov & more ใครสนใจก็ลองหาตั๋วไปนั่งฟังเพลงกันครับ เพลงเอกคือเปียโนคอนแชร์โต้หมายเลข 3 วงที่เล่นก็ BSO ของเรานี่แหละ แต่ศิลปินเดี่ยวกับวาทยกรอิมพอร์ตมาจากต่างประเทศ จากนั้นก็ไปแวะร้านหนังสือ เจอของคุณหมอฟันเบสเซลเลอร์สม ผมจำชื่อแน่นอนไม่ได้นะ ประมาณว่าฟิสิกส์นิวตัน พลิกอ่านผ่าน ๆ โดยบังเอิ๊นบังเอิญไปเจอตอนที่หมอแกอธิบายเรื่องแรงกิริยากับแรงปฏิกิริยา แกอธิบายแบบนี้ครับ มีแรงกิริยาทำกับลูกแอบเปิ้ลให้ตกลงมาแต่ที่ลูกแอบเปิ้ลไม่ตกลงมาเพราะมีแรงปฏิกิริยาต้านเอาไว้



ปฏิกิริยาของผมนะ จังหวะแรกตกใจ จังหวะที่ 2 ขำ จังหวะที่ 3 เรียกเบียร์สิงห์มาอ่านแล้วถามว่า "ว่าไง" เขาไม่ว่าไงเพราะบอกว่าจำไม่ได้ ผมถามต่อ "แบบนั้นถูกเหรอ" เขาตอบ "ไม่รู้" โอเคจบ

ตรงนี่น่ากลัวมากครับ ยิ่งแกเป็นคุณหมอฟันเบสเซลเลอร์ ถ้าปล่อยให้หลุดไปถึงพิมพ์ครั้งที่ 40 มีหวังล่มจม โดยเฉพาะถ้ามองว่ากลุ่มเป้าหมายคือเด็ก ๆ มัธยมหรือบุคคลที่ชอบอ่านหนังสือสารคดีกึ่งวิชาการ เพราะ คำอธิบายที่พี่หมอแกอธิบายมานั้นผิดครับ ตรงนี้ต้องบอกก่อนว่าผมเปิดอ่านผ่าน ๆ แล้วเจอแบบนั้นนะ ถ้าหากว่าประโยคก่อนหน้าที่ผมเจอข้อความนี้แกบอกว่า "ต่อไปนี้คือคำอธิบายที่พบเห็นบ่อย แต่ผิด...." ก็โอเค ผมขออภัยด้วยใจจริง เพราะ หากมีแรงกิริยาจากอะไรก็ตามกระทำที่ลูกแอบเปิ้ลแล้วแรงปฏิกิริยาของแรงนั้นจะไม่กระทำบนลูกแอบเปิ้ลอีกครับ



มาดูกันว่ากฎการเคลื่อนที่ข้อ 3 ของนิวตัน เจ้าตัวเค้าว่าไงกันแน่ Lex III: Actioni contrariam semper et æqualem esse reactionem: sive corporum duorum actiones in se mutuo semper esse æquales et in partes contrarias dirigi. ความว่า สำหรับทุกแรงกิริยา (action) ย่อมมีแรงปฏิกิริยา (reaction) ที่มีขนาดเท่ากันในทิศทางตรงกันข้ามเสมอ

ความหมายของข้อนี้คือ ถ้าวัตถุ A ออกแรงกระทำต่อวัตถุ B แล้ววัตถุ B ย่อมออกแรงกระทำต่อวัตถุ A ด้วย สังเกตให้ดีนะครับ แรงที่ A กระทำกับ B จะเกิดที่ B ส่วนแรงที่ B กระทำกับ A จะเกิดขึ้นที่ A ถ้าคุณหมอเบสเซลเลอร์บอกว่าลูกแอบเปิ้ลมีน้ำหนัก mg เป็นแรงกิริยาที่โลกกระทำต่อลูกแอบเปิ้ล นั่นหมายความว่า โลกจะถูกแอบเปิ้ลลูกนั้นแหละกระทำกลับด้วยแรงปฏิกิริยา mg พูดใหม่ว่าโลกออกแรงดูดแอบเปิ้ลให้หล่นพื้นด้วยแรง mg แอบเปิ้ลก็ออกแรงดูดโลกให้ขึ้นไปหามันด้วยแรง mg เท่ากัน แต่ที่มันยังไม่หล่นลงมาไม่ได้เพราะแรงปฏิกิริยาที่มันดูดโลกไว้หรอกครับ แต่เป็นเพราะต้นแอบเปิ้ลมีกิ่งและมีขั้วยึดผลแอบเปิ้ลที่ยังแข็งแรง

ฉะนั้นสำคัญมากพอ ๆ กับคำว่า กิริยา = ปฏิกิริยา เวลาสอนเด็ก ๆ เราต้องบอกเค้าด้วยว่าไอ้เจ้าแรง 2 ตัวนี้นะ ขนาดเท่ากันก็จริง ทิศทางตรงข้ามกันก็จริง แต่มันไม่หักล้างกัน เพราะมันกระทำบนวัตถุคนละชิ้นกัน ยกตัวอย่างง่าย ๆ จากโจทย์คลาสสิกที่เด็ก ๆ เจอกันบ่อยเลยคือชั่งน้ำหนักในลิฟท์ที่เคลื่อนที่ขึ้นหรือลงด้วยอัตราเร่ง a สมมติว่าเคลื่อนที่ขึ้นนะครับ คุณครูก็จะสอนว่ามีน้ำหนัก mg ของคนกดลงบนตาชั่ง แล้วมีแรงปฏิกิริยาแนวฉาก N กระทำกับคนในทิศขึ้นข้างบน (ทิศสวนทางกับน้ำหนัก) เนื่องจากลิฟท์กำลังเคลื่อนที่ขึ้น ดังนั้น N > mg เราจึงได้ N-mg = ma หรือ N = m(g+a) อ่านค่าน้ำหนักได้มากกว่าน้ำหนักจริง ตรงนี้ให้ระวังให้ดี แรง N ที่ว่าเป็นแรงปฏิกิริยานั่นไม่ใช่คู่ของแรงกิริยาน้ำหนัก mg นะครับ เพราะถ้าคุณมองว่าแรง mg เป็นแรงกิริยาเมื่อไร นึกไว้เสมอเลยว่าไอ้ตัวการที่ทำให้เกิดแรง mg มันคือโลก ดาวเคราะห์ที่เราอาศัยอยู่นี่แหละ ดังนั้นคู่แรงปฏิกิริยาของมันก็ต้องเกิดขึ้นกับโลก ไม่ได้ไปเกิดขึ้นกับวัตถุที่มีน้ำหนัก mg นั่นอีก แล้ว N ที่กระทำกับคนมาจากไหนล่ะ ง่ายมากครับ ดูจากคำตอบสิ เราตอบว่าตาชั่งจะอ่านน้ำหนักได้ m(g+a) แสดงว่ามันก็คือแรงปฏิกิริยาที่ตาชั่งกระทำกับคน (เกิดขึ้นที่คน) คู่ของมันคือแรงที่คนไปเหยียบบนตาชั่ง อันนี้ไงน้ำหนักที่โจทย์อยากรู้ แรงกิริยาที่คนไปเหยียบตาชั่งก็เกิดที่ตาชั่ง



ถ้าคุณหมอเบสเซลเลอร์ไม่ได้อธิบายทำนองว่า "มีแรงกิริยาทำกับลูกแอบเปิ้ลให้ตกลงมาแต่ที่ลูกแอบเปิ้ลไม่ตกลงมาเพราะมีแรงปฏิกิริยาต้านเอาไว้" ก็แล้วไป ถือว่าผมอ่านจับใจความมาผิด ๆ แต่ถ้าใช่ กรุณาแก้ไขก่อนพิมพ์ครั้งถัดไปด้วยครับ





Create Date : 06 กรกฎาคม 2551
Last Update : 6 กรกฎาคม 2551 23:23:45 น.
Counter : 3860 Pageviews.

3 comments
:: ปูรณฆฏะ :: กะว่าก๋า
(18 มี.ค. 2562 06:13:13 น.)
++++ มามะมาพาไปชิม ร้านโอ้กะจู๋ กับ โป่งแยงแอ่งดอย ที่เชียงใหม่ รวม2ร้านไปเลยค่ะ ++++ life for eat and travel
(18 มี.ค. 2562 21:45:57 น.)
:: ฉันเห็น :: กะว่าก๋า
(15 มี.ค. 2562 07:14:59 น.)
--- น ก แ ส ก --- ภูเพยีย
(11 มี.ค. 2562 10:24:51 น.)
  
หนักใจกะคุณหมอฟันเบสเซลเลอร์เหมือนกันครับ
โดย: ikkyu วันที่: 6 กรกฎาคม 2551 เวลา:23:28:28 น.
  
คอร์ทเรียนฟิสิกส์สไตล์คุณหมอจะเป็นไงหว่า?

โดย: blueocynia วันที่: 7 กรกฎาคม 2551 เวลา:23:15:39 น.
  
มาเสนอหน้าค่ะ
5555 แต่ไม่ค่อยรู้เรื่องเท่าไร อิอิ

ค่อย ๆ ทำความเข้าใจ
พรายทรายสมองอืด ๆ เรื่องฟิสิกส์ เคมี ชีวะหงือ หงือ

แต่อิจฉาเรื่องคอนเสริ์ตอีกแย้ว....
โดย: พรายทราย วันที่: 17 กรกฎาคม 2551 เวลา:11:20:17 น.
ชื่อ : * blog นี้ comment ได้เฉพาะสมาชิก
Comment :
 *ส่วน comment ไม่สามารถใช้ javascript และ style sheet
 

Zol.BlogGang.com

ศล
Location :
กรุงเทพ  Thailand

[ดู Profile ทั้งหมด]
 ผู้ติดตามบล็อก : 85 คน [?]

บทความทั้งหมด