ไปงานศพครั้งแรก(ที่ญี่ปุ่น)

8/11/2009

กลับจากไทยถึงนาริตะ แปดโมงกว่า นั่งกินกาแฟรอรถไฟ
สามีก็เปิดมือถือโทรไปบ้านจะบอกพ่อว่ากลับมาแล้ว

แต่....พ่อบอกว่า คุณตา เสียแล้ว เมื่อวันที่ห้า ให้กลับบ้านด่วน
เราสองคนกลับถึงห้องก็หมดแรงกันจริงๆ เลยขอกลับอีกวัน

9/11/2009
ช่วงเช้าสามีไปลางาน เราก็เก็บกวาดห้องรอ
บ่ายๆก็ไปบ้านที่ไซตะมะ เจอกันพร้อมหน้า
พ่อ-แม่ ย่า และพี่ชาย ที่เดินทางมาจากโทยามะเคน

แปลกใจ ทำไมแม่ไม่ไปที่บ้าน(ของตัวเองก่อนแต่งงาน)
เพราะพ่อของตัวเอง(ตา) เสีย ก็คิดว่าแม่คงยุ่ง วุ่นๆอยู่

แต่ไม่ใช่เลย เค้าบอกว่า แม่แต่งงานเปลี่ยนนามสกุลแล้ว
เป็นคนของบ้านนี้ งานศพ จะมีพรุ่งนี้ที่วัด ถ้าเราไปวันนี้จะเป็นการรบกวน
งงๆ....

10/11/2009
ตื่นเช้ามากินข้าวนั่งดูทีวีกัน ตามปกติ
บ่ายสองก็ไป แต่งตัวใส่ชุดดำ แบบเป็นทางการหน่อย
ไปบ้านของคุณตา ซึ่งตอนนี้มี ยาย ลุง(พี่ชายแม่) และป้า อยู่

พอไปถึงเขาก็เอาน้ำชาออกมาต้อนรับ
พวกเราก็ไปจุดธูป เคารพศพ ที่ข้างโลงศพ ซึ่งเปิดให้ดูหน้าได้ด้วย(คล้ายหน้าต่าง)
นึกไปคล้ายๆกับที่เคยเห็นในหนังเลย(เพิ่งเคยเห็นของจริง)
แม่รีบไปเปิดดู สามีก็รีบไปดูบอกว่าไม่เจอคุณตานานแล้ว
บอกให้เราเข้าไป.....

อึ๋ยยย...ตอนที่ท่านยังมีชีวิตอยู่ เรายังไม่เคยได้เจอกันเลย
เคยเห็นแต่ในรูป แล้วตอนนี้จะให้ไปทักทาย...........
ขอบายค่ะ....ขอดูอยู่ห่างๆดีกว่า

พี่ชายก็ไม่ยอมเข้าไปดู บอกว่าเห็นแล้วจะร้องไห้
(ส่วนเรา เห็นแล้วนอนไม่หลับแน่ๆ..)


สี่โมงเย็น รถจากบริษัทรับจัดงานศพ(葬儀社sougisha）ก็มารับ ไปวัด
เป็นรถขนาดที่ใส่โลงศพได้พอดี มีที่ล๊อคกันเลื่อนด้วย
แล้วก็ให้คุณยาย นั่งไปข้างๆเป็นเพื่อนคุณตา

พวกเราก็เดินไปวัดกัน
ไปถึงก็ไปห้องรับรอง ดื่มชา กินเซมเบ้ ทักทายกันไป
ญาติคนอื่นๆก็ทยอยกันเข้ามา

บริษัทจัดงานก็เอาโลงที่ใส่คุณตาไปจัดที่
วางรูป จัดดอก เตรียมป้ายชื่อต่างๆ

ถึงเวลาก็เชิญทุกคนมานั่ง ตามลำดับญาติ
แม่ พ่อ พี่ชาย สามี แล้วก็เรา แล้วก็ ป้าที่เป็นหลานคุณตา
ถัดๆกันไป

แม่กับลุงนั่งคนละฝั่ง เพราะว่าเป็นคนละนามสกุลแล้ว ถือว่าเป็นคนนอก
ฝั่งทางลุงก็มี ยายนั่งคนแรก แล้วก็ลุง เมียลุง ลูกชายคนโต คนรอง ถัดๆกันไป

แล้วพระก็เดินเข้าสู่พิธี สวดๆๆ
ทุกคนจะไหว้ก็ตอนที่พระท่านเดินเข้ามา แล้วก็ พระท่านบอกเท่านั้น
ตอนที่ท่านสวด ไม่ได้ไหว้ แค่นั่งสงบฟังก็พอ
แล้วก็ไปเคารพศพ ทีละคน ตามลำดับ
เคารพแขก ไหว้ศพ หยิบเกร็ดธูปจากขวามือ โรยใน(คิดว่าขี้เถ้า) ด้านซ้ายมือ แล้วก็ไหว้ศพ เคารพแขก อีกที

ส่วนคนที่ไม่ใช่ญาติ ก็อยู่นอกศาลาวัด มีเต้นท์ไว้รับรอง

เสร็จพิธี ก็ไปห้องจัดเลี้ยง
มีเหล้า เบียร์ สาเก และชาชิมิ อาหารญี่ปุ่นต่างๆ

เริ่มพิธีด้วยพระท่านคุยกับคุุณลุงซึ่งเป็นเจ้าภาพ
แล้วก็ให้ทุกคนยกแล้วสาเก ที่ใส่เตรียมไว้แล้วนิดหน่อย
ยกดื่มพร้อมกัน เพื่อเป็นการเลี้ยงส่งคุณตา

แล้วก็เริ่มทานอาหารกัน ลุง ป้า แม่สามี หลานๆ
ก็ทยอยกัน รินเบียร์ เติมสาเกให้แขก
ตอนแรกเราก็ไม่ดื่ม แต่แม่สามีบอกว่า ทำไมไม่ดื่มล่ะ
คุณตาเป็นคนดื่มเหล้านะ เพื่อเป็นการส่งท่าน ควรจะดื่มเบียร์ด้วย
(.....งานนี้ห้ามเศร้า (เค้าว่างั้น) ไอ้เศร้าน่ะ ไม่เศร้าหรอกค่ะ แต่ว่า งง....)

สองทุ่มกว่า หมดเวลา กลับบ้านใครบ้านมัน


11/11/2009
วันนี้แม่ต้องไปบ้านโน้นแต่เช้า เพราะต้องใส่กิโมโน
เรา สามี และพี่ชายไปวัด ตอนสิบเอ็ดโมง ทำพิธีคล้ายๆกับเมื่อวาน
แต่เครื่องแต่งกายของพระ ต่างจากเมื่อวานมากมาย
(เสียดายที่เค้าห้ามถ่ายรูป)
เสร็จพิธีทางพระ ก็ให้ไปพักที่ห้องน้ำชา เพื่อเจ้าหน้าที่ของบริษัทฯ
จะได้จัดการ ขั้นต่อไป

ซักพักพิธีกรก็เชิญกลับมาที่ห้องตรงกลางอีกครั้ง

คราวนี้ เปิดฝาโลงออก เด็ดดอกทุกดอกที่ประดับไว้ที่นั่น
โดยเริ่มจากดอกสีขาวก่อน ให้ญาตินำไปวางไว้ให้คุณตา
จากเท้าขึ้นไป จนถึงศรีษะ แต่ห้ามปิดหน้า
.....ส่วนอิฉัน ขอวางแค่เท้าก็พอค่ะ

ถัดมาก็เป็นดอกที่เป็นสีต่างๆ ให้ญาตินำไปวางอีกรอบ
แล้วพิธีการก็ประกาศว่า นี่คือการลาจากกันครั้งสุดท้ายแล้ว
ขอให้ญาติทุกคนจ้องมองดูคุณตาไว้ แม้จะเป็นเวลาสั้นๆ

แอบเห็นคุณยาย (ซึ่งนิ่งมากๆ ตลอดงาน) เอาดอกไปวางที่หน้าอกให้คุณตา
จ้องหน้าซักพักแล้วก็เอามือลุบแก้มท่าน แล้วก็เดินออกมา

ตอนนี้แหละที่คิดว่า เศร้าที่สุด...
น้ำตามันจะไหล ถึงแม้ว่าจะไม่ใช่ญาติกัน ไม่เคยได้เจอกัน
แต่ ความเป็นคน เป็นสามี ภรรยา มันทำให้เข้าใจได้โดยไม่ต้องพูดออกมา.....


จากนั้นบ่ายโมงกว่า ก็เคลื่อนย้ายคุณตาไปสู่ สถานที่เผาศพ(火葬場kasouba) โดยนำคุณตาขึ้นรถของบริษัทฯไป
ส่วนหลานชายคนโตก็นำรูปของคุณตา ขึ้นรถบัสที่บริษัทเตรียมไว้ให้ ไปกับญาติคนอื่นๆ

ยายก็แยกไปอีกคัน เรากับสามีและพี่ชายก็แยกไปอีกคัน

ไปถึงสถานที่ เค้าก็เปิดฝาโลงของคุณตาอีกแล้ว
บอกว่า ขอให้ดูและจดจำไว้เป็นครั้งสุดท้าย ก่อนที่เขาจะเข็นขึ้นที่เผา(ไม่รู้ว่าเรียกเมรุ แบบบ้านเรารึป่าว) มีประตูอย่างกับลิฟท์ แล้วก็เคลื่อนโลงศพเข้าไป ปิดประตู เอารูปวางด้านหน้า

เร็วมากๆ รถที่ยายนั่งมายังมาไม่ถึงด้วยซ้ำ
ฝนก็ตก รถคันนั้นดันสตาร์ทไม่ติด

จากนั้นก็ให้ทุกคนไปห้องรับรอง
มีโอนิงิหริ เซมเบ้ โค้ก เบียร์ ชา ต่างๆ ให้กินรองท้องกันไปก่อน
ให้เวลา　1ชั่วโมง ในการเผา
(ยังไม่ได้กินข้าวเที่ยงเลย คุณลุงก็เริ่มรินเบียร์กันอีกละ)
แล้วคุณยายก็ตามมาที่ห้องนี้

จากนั้นพนักงานก็บอกว่าได้เวลาแล้ว
ให้เข้าแถวเรียงสอง จับคู่กันไป
ในอีกหนึ่งห้อง มีไฟสลัวอยู่ตรงกลาง
มีพนักงานเข็นกระดูกหนึ่งกองเข้ามา แล้วก็มีโถสำหรับใส่กระดูกอยู่ในรถเข็นถัดไป

ให้ทุกคนจับตะเกียบคีบกระดูกทีละคู่ คู่ละชิ้นลงในโถ
(ถึงว่า คนญี่ปุ่นจะถือมาก การส่งของจากตะเกียบ เพราะเป็นเหมือนเสียมารยาท และเหมือนแช่ง หรือไม่ให้เกรียติกันด้วย)

หลังจากที่่คีบกระดูกเสร็จก็ไปอยู่ด้านข้างให้คู่อื่นเข้าไป
แอบสงสัย เห็นฝาโถ มีกระดูกอยู่ส่วนหนึ่ง
ถามสามีว่าอะไร พี่แกว่า ส่วนกระโหลก แยกเอาไว้ใส่สุดท้าย

พอญาติทุกคนคีบกระดูกกันจนครบแล้ว พนักงานก็จัดการใช้เหมือนที่เขียผงกับไม้กวาดอันเล็ก จัดการเก็บกระดูกที่เหลือใส่ในโถ
ปัดๆๆ จนไม่เหลือแม้แต่เศษขี้เถ้า เอาลงโถให้หมด

สุดท้ายก็ให้ญาติที่สนิท ยาย ลุงกับแม่ แล้วก็ป้า กับลูกๆของลุง
จับชิ้นส่วนที่เป็นกระโหลก ด้วยมือเปล่า คนละชิ้น โดยใส่คว่ำลงในโถ และปิดท้ายด้วย พระท่านเอากระดาษ ที่ห่อด้วยอะไรซักอย่าง
แล้วก็เขียนนอกกระดาษ คล้ายๆยันต์ วางบนสุด
แล้วให้ลุงเป็นคนปิดฝาโถ แล้วพนักงานก็มาจัดการนำโถใส่กล่องเอาผ้าห่อ ให้เรียบร้อย

ก่อนกลับ ให้ลุงเป็นคนถือป้ายชื่อของคนตาย เดินนำ
(ตายแล้วเปลี่ยนเป็นอีกชื่อนึง โดยพระจะตั้งให้)

คนที่สอง เป็นยายที่เดินตาม
แล้วก็ป้า(เมียลุง) เป็นคนถือรูป
และ หลานชายคนโตถือโถใส่กระดูก
เดินตามกันไปเป็นขบวนขึ้นรถ กลับวัด

แอบสงสัย(อีกแล้ว) แม่กับลุง มีกันสองคนพี่น้อง
ทำไมคนที่ถือรูปของคุณตา ไม่ใช่ แม่ ทำไมต้องเป็นป้า
ได้คำตอบว่า เค้าให้คนที่นามสกุลเดียวกัน ถือว่าเป็นครอบครัวเดียวกันเป็นคนถือ

แล้วก็กลับถึงวัด มีพนักงานถือเกลือกับน้ำล้างมือคอยอยู่
เอาเกลือโรยที่ปลายกระโปรงจนถึงเท้า แล้วก็ล้างมือ
(ถ้าเป็นบ้านเราก็คงได้เอาน้ำส้มป่อยมาพรมหัวละ)

ตรงไปที่ห้องจัดเลี้ยงเลย กินข้าวกันตอนสี่โมงเย็น
ที่ห้องจัดเลี้ยงมีรูปของคุณตา และอาหาร สาเก ของชอบ วางตรงหน้า
เปิดพิธีโดยลุง กล่าวขอบคุณพระและญาติๆ
แล้วพระท่านก็กล่าวอะไรนิดหน่อย แล้วก็ ชนแก้ว...อีกแล้ว

เค้าว่า เลี้ยงส่งเพื่อไม่ให้คนจากไปต้องเป็นห่วง
กินๆกันพอเป็นพิธี เหลือก้อให้เอากลับบ้านด้วย
เพราะจ่ายค่าจัดงานแพง......

มีของชำร่วยให้แขกทุกคนที่มาร่วมงานด้วย 1ถุง
ข้างในก็มี สาเกขวดเล็กหนึ่งขวด แล้วก็อาหารแห้งเป็นเซ็ต

เราก็ไปบ้านยายกันต่อ
พนักงานบริษัทนำโถกระดูก มาจัดให้ที่บ้าน
วางไว้ จนครบ 49วัน ถึงจะนำไปสุสานของครอบครัว

เราสองคนก็กลับ ถึงอพาร์ตเม้นท์ ก็เกือบสามทุ่ม
ประสบการณ์ครั้งแรก ตื่นเต้นดีแท้

เหนื่อยสุดๆ ไม่ได้ทำอะไร แค่ไปนั่งฟัง ก็ยังเหนื่อย

ในหัวคิดไปต่างๆนาๆ.......
ญี่ปุ่น นี่เค้าให้เห็นถึงสัจธรรมชีวิตจริงๆ
ตายแล้วก็เหลือแต่กระดูก ทุกคนต้องเป็นอย่างนี้

งานนี้แอบเศร้า เพราะยายมาพูดด้วย
บอกว่า ขอให้มีลูกไวๆนะ มีตอนที่ยายยังมีชีวิตอยู่นะ
เพราะตาแกก็ไปก่อนแล้ว(อายุ88) ยาย(84)ก็คงต้องตามไปอีกไม่นาน อยากเห็นเหลนก่อนจริงๆ......

...............................




รูปนี้ถ่ายเมื่อปีใหม่2009