Dictator
ในบท Unbelievable Stories About Apathy and Altruism หนังสือ Superfreakonomics มีข้อมูลสถิติจากการทดลองของ List ที่น่าสนใจหยิบมาเล่ากันครับ การทดลองของ List ต้องการค้นหาว่าคนเราไม่เห็นแก่ตัว (altruism) โดยธรรมชาติรึเปล่า เขาใช้เกม dictator ซึ่งเป็นเกมที่ดัดแปลงมาจากเกม ultimatum อีกทีเป็นเครื่องมือในการทดลองครั้งนี้


เกม ultimatum ถือว่าเป็นเกมบุกเบิกเกมหนึ่งของ experimental economics อย่างที่เรารู้กันว่าทฤษฎีเกมตั้งสมมติฐานไว้ 2-3 ข้อเกี่ยวกับคน เช่น คนทุกคนเห็นแก่ตัว ทำทุกอย่างเพื่อให้ตัวเองได้มากที่สุด คนทุกคนฉลาด (หรือโง่) เท่าเทียมกัน คนทุกคนรู้ว่าคนทุกคนฉลาด (หรือโง่) เท่าเทียมกัน และคนทุกคนรู้ว่าคนทุกคนรู้ว่าคนทุกคนฉลาดหรือโง่อย่างเท่าเทียมกัน เราไม่พูดว่าสมมติฐานเหล่านี้ถูกหรือผิดนะครับ แต่สมมติฐานเหล่านี้นำไปสู่ผลเฉลยที่จำเพาะต่อปัญหาหรือเกมหนึ่ง ๆ ได้ เช่น ในเกม ultimatum มีผู้เล่น 2 คนที่ไม่รู้จักกัน ขอใช้ชื่อตาม superfreak ว่าอันนิก้ากับเซลด้า คุณมีเงิน 20 บาทที่จะให้อันนิก้ากับเซลด้าแบ่งกัน โดยกติการแบ่งคือ อันนิก้าเป็นผู้เสนอสัดส่วนที่จะแบ่ง เช่น ฉัน 15 บาท เธอ 5 บาท ส่วนเซลด้าเป็นผู้ตอบรับว่าสัดส่วนนั้นโอเคมั้ย ถ้าเซลด้าโอเค ก็แบ่งกันตามนั้น แต่ถ้าเซลด้าไม่โอเค ทั้งคู่อดได้เงิน ถ้าหน่วยย่อยของเงินคือ 1 บาท ทฤษฎีเกมจะให้คำตอบว่า อันนิกาเสนอฉัน 19 บาท เธอ 1 บาท และเซลด้าต้องตกลง เพราะ 1 บาทมีค่าสูงกว่า 0 บาท (ตามสมมติฐานของทฤษฎีเกมนะครับ) ผมเชื่อว่าคุณแย้งในใจทันที "ไม่จริง ถ้าชั้นเป็นอันนิกา ชั้นจะแบ่งให้เซลด้ามากกว่า 1 บาท" แน่นอนว่าทฤษฎีนี้บกพร่อง ไม่จริง เพราะสมมติฐานตั้งต้นมันไม่จริง คุณอาจนึกในใจว่า "ชั้นอาจเห็นแก่ตัวก็จริง แต่ก็ไม่ได้เห็นแก่ตัวขนาดนั้น" คำว่า 'ขนาดนั้น' นี่แหละครับเป็นปริมาณที่สร้างความลำบากใจให้อย่างมากแก่แวดวงวิทยาศาสตร์ เนื่องจากมันชี้เจาะจงได้ยากว่าขนาดนั้นคือขนาดไหน? วิธีหนึ่งที่จะวัดคำว่า 'ขนาดนั้น' ได้คือต้องเตะเกมดังกล่าวให้หลุดออกมาจากโลกของทฤษฎีสู่โลกของการทดลอง แต่ก็อีกนั่นแหละ ผมคงต้องบอกคุณก่อนว่าโลกของการทดลองก็ยังไม่ใช่โลกแห่งความจริงอยู่ดี อย่างน้อยเราก็พอมีศรัทธาว่ามันน่าจะใกล้เคียงกว่าโลกทฤษฎี

ความเป็นจริงที่พบคือเซลด้าปฏิเสธถ้าเงินที่อันนิก้าเสนอต่ำกว่า 3 บาท ไม่ใช่บาทเดียวก็เอาตามทฤษฎี ซึ่งอันนี้ make sense ของเรา ๆ ใช่มั้ยครับ และอันนิก้าโดยเฉลี่ยก็เสนอให้เซลด้ามากกว่า 6 บาท สิ่งนี้ใช่ความโอบอ้อมอารีมั้ย? พอมาถึงเกม dictator การตัดสินใจจะอยู่ที่อันนิก้าคนเดียวครับ อันนิก้าตัดสินใจมาเลยว่าจะแบ่งให้เซลด้าเท่าไร

การทดลองของ List ชุดที่หนึ่งเป็นเกม dictator ธรรมดา คุณให้เงิน 20 บาทแก่อันนิก้า และให้อันนิก้าตัดสินใจเองว่าจะให้เงินแก่เซลด้ากี่บาทตั้งแต่ 0 ถึง 20 List พบว่า 70% ของอันนิก้าให้เงินบางส่วนแก่เซลด้า โดยมีค่าเฉลี่ยคือ 25% ของเงินที่อันนิก้าได้รับ (5 บาท) ผลการทดลองนี้สอดคล้องกับผลที่เคยทำ ๆ มาในอดีต และดูเหมือนจะลงตัวกับ altruism ทีนี้ List ดัดแปลง dictator แบบเดิมเล็กน้อย สู่การทดลองชุดที่สอง ถ้าเราพูดว่าการทดลองชุดแรกอันนิก้ามี 21 ตัวเลือกคือ ก. ให้ 0 บาท ข. ให้ 1 บาท ไปจนถึง ต. ให้ 20 บาท การทดลองชุดที่สองนี้ก็เพิ่มอีกแค่หนึ่งตัวเลือก ถ. ให้ -1 บาท หรือ ถ. ยึดเงินของเซลด้ามาเป็นของเรา 1 บาท ถ้าให้เดา เราก็เดาว่าผลลัพธ์ไม่น่าจะต่างอะไรกันมากกับชุดแรกใช่มั้ยครับ ยกเว้นคนที่ขี้เหนียวจริง ๆ ที่ชุดแรกให้ 0 บาท ชุดนี้อาจจะเปลี่ยนใจมาฉกเงินชาวบ้านอีก 1 บาท ผลที่ List พบคือ อันนิก้า 35% เท่านั้นเองที่แบ่งเงินให้เซลด้า (ลดลงครึ่งหนึ่ง) ส่วนอีก 45% ไม่แบ่งอะไรให้เซลด้าแม้แต่สตางค์เดียว ที่เหลือ 20% ฉกเงินของเซลด้าครับ!

การทดลองชุดที่ 3 คุณให้เงิน 20 บาทแก่อันนิก้าเหมือนเดิม แต่ขณะเดียวกันคุณก็บอกอันนิก้าว่าเซลด้าก็ได้เงิน 20 บาทด้วย ทีนี้ก็ปล่อยให้อันนิก้าตัดสินใจว่าจะแบ่งเงินของตัวเองให้แก่เซลด้ามั้ย แบ่งเท่าไร หรืออันนิก้าจะขโมยเงินของเซลด้าก็ทำได้ จะขโมยเท่าไรก็ได้ (ยังเป็นเกม dictator นะครับ เพราะการตัดสินเบ็ดเสร็จเด็ดขาดยังอยู่ที่อันนิก้าคนเดียว) การทดลองชุดนี้มีอันนิก้าแค่ 10% เท่านั้นที่มอบเงินของตัวเองให้เซลด้า ขณะที่มากกว่า 60% ของอันนิก้าเอาเงินของเซลด้า และมากกว่า 40% ของอันนิก้าเอาเงินทั้งหมดของเซลด้า น่าสนใจดีมั้ยครับ ขึ้นต้นเป็นคนใจบุญ พอลงท้ายชักจะเป็นแก๊งโจร

มาดูการทดลองชุดสุดท้าย คล้ายการทดลองชุดที่ 3 ต่างกันที่ไม่ใช่จู่ ๆ คุณโยนเงินเปรี้ยง 20 บาทสำหรับเซลด้า และ 20 บาทสำหรับอันนิก้าพร้อมให้เธอตัดสินใจ แต่ทั้งคู่จะต้องทำงานบางอย่างเพื่อให้ได้เงินก้อนนั้น หลังจากทั้งคู่ทำงานเสร็จแล้ว ได้รับค่าจ้างแล้ว ทีนี้อันนิก้าเลือกว่าจะให้เงินของเธอแก่เซลด้ามั้ย ให้เท่าไร หรือจะฉกจากเซลด้ามั้ย ฉกเท่าไร List พบว่ามีแค่ 28% เท่านั้นที่ฉกเงินจากเซลด้าครับ ที่เหลือ 2 ใน 3 ไม่ให้และก็ไม่เอาจากเซลด้า

นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่าอะไรครับ?



Create Date : 16 มีนาคม 2553
Last Update : 17 มีนาคม 2553 1:47:14 น.
Counter : 1239 Pageviews.

1 comments
  
หวัดดีตอนบ่ายค่า อิอิ^^
โดย: หาแฟนตัวเป็นเกลียว วันที่: 16 มีนาคม 2553 เวลา:15:16:41 น.
ชื่อ : * blog นี้ comment ได้เฉพาะสมาชิก
Comment :
 *ส่วน comment ไม่สามารถใช้ javascript และ style sheet
 

Zol.BlogGang.com

ศล
Location :
กรุงเทพ  Thailand

[ดู Profile ทั้งหมด]
 ผู้ติดตามบล็อก : 85 คน [?]

บทความทั้งหมด