เจดีย์ล้านนาตอน 1 ... เจดีย์ทรงมณฑปปราสาท


เป็นเรื่องที่อยากรู้ เพราะได้เห็นวัดมากมายในภาคเหนือ

พยายามอ่านลักษณะของเจดีย์ จนวันนี้จึงได้สรุปที่ค้นมาได้

คิดว่า น่าจะเป็นแนวทางที่ท่านที่สนใจได้มองออก และต่อยอดต่อไปได้








เจดีย์มาจากคำว่า เจติยะ

หมายถึง สิ่งที่เป็นที่ระลึกถึง มีทั้งเป็น ปูชนียวัตถุ และ สถาปัตยกรรม

เจดีย์ในพุทธศาสนา หรือ สิ่งที่เป็นที่ระลึกถึงพุทธสาสนามี 4 ประเภทคือ

1. ธาตุเจดีย์ => พระบรมสารีริกธาตุ

2. ธรรมเจดีย์ => พระธรรม เช่น

* ธรรมจักร : จักรใช้เป็นอาวุธในการขยายดินแดน ธรรมจักรจึงเครืองใช้ในการเผยแพร่พระธรรม

* ใบลานทอง หรือพระพิมพ์ หรือวัตถุใดที่สลักคาถา เย ธัมมา

พระคาถาเยธัมมา
เย ธมฺมา เหตุปฺปภวา
เยสํ เหตุํ ตถาคโต อาห
เตสญฺจ โย นิโรโธ จ
เอวํ วาที มหาสมโณติ ฯ

คำแปล
ธรรมทั้งหลายเหล่าใดเกิดแต่เหตุ
พระตถาคตเจ้าทรงแสดงเหตุแห่งธรรมเหล่านั้น
และความดับแห่งธรรมทั้งหลายเหล่านั้น
พระมหาสมณะเจ้า ทรงสังสอนอย่างนี้

เป็นคาถาในการปลุกเสกปูชนียวัตถุในพุทธศาสนา และ เชื่อว่าเป็นคาถาในการสืบอายุพระพุทธศาสนา

เล่าว่าเป็นคำพูดของพระอัสสชิ (อดีตปัญจวัคคีย์) บอกพระสารีบุตรตอนที่ยังเป็นฆราวาสถึงสิ่งที่พระพุทธเจ้าตรัสสอนเสมอ

ทำให้พระสารีบุตรบรรลุอรหันต์ทันที

3. บริโภคเจดีย์ => สิ่งที่พระพุทธเจ้าใช้สอย คือ สังเวชนียสถาน

พระพุทธเจ้าตรัสไว้ในมหาปรินิพพานสูตร

บอกพระอานนท์ว่าหากจะระลึกถึงพระพุทธองค์ ให้ไปที่สังเวชนียสถาน

ให้ไปปลงสังเวช ว่าแม้แต่พระพุทธเจ้าก็ยังทรงอยู่ในไตรลักษณ์

4. อุเทสิกเจดีย์ => พุทธศาสนิกชนเห็นว่าเหมาะสมที่จะใช้ระลึกถึงพระองค์

เช่น พระพุทธรูป สถูป พระพุทธบาท





@ พระเจดีย์ล้านนา @


องค์เจดีย์ในล้านนา เป็นเจดีย์หรือเจติยะที่เป็นสถาปัตยกรรม

มีสองรูปแบบใหญ่ ๆ จากการพัฒนาฐานของของเจดีย์ได้แก่ ทรงฆังกลม และ ทรงปราสาท


- ทรงระฆังกลม -

พัฒนามาจากสถูป ซึ่งแปลว่าการพอกพูน

มาจากการฝังศพชนเผ่าอารยัน จะเอาศพฝังดิน แล้วพูนดินขึ้นเป็นสถูป

ในพุทธศาสนา

จะฝังพระบรมสารีริกธาตุลงใต้ดิน

ดินที่พูนขึ้นมาเป็นรูปไข่ - อัณฑะ แปลว่าไข่ คนไทยเรียก ระฆัง

มีร่มกางให้ด้านบน - ฉัตรวลี คนไทยเรียก ปล้องไฉน เพราะเป็นปล้องเหมือนปี่ไฉน

บัลลังก์วางไว้เหนือดินที่พูนแสดงถึงเจ้าที่สูงส่ง - หรรมิกา คนไทยเรียก บัลลังก์

ฐาน - เพื่อยกให้เจดีย์สูงขั้น

นั่นคือ เจดีย์ประกอบด้วย ฐาน 1 - ระฆัง 2 - บัลลังก์ 3 - ฉัตรวลี (ปล้องไฉน) 4


Stupa Sanjii.png





- เจดีย์ทรงปราสาท -

พัฒนามาจากเทวาลัย เป็นที่ประดิษฐานรูปเคารพของอินเดีย

โดยสร้างเป็นวิมานที่มีหลังคาซ้อนชั้นหลายชั้น ให้เทพอยู่

แต่ละชั้นมีการประดับอาคารจำลอง - เพื่อแสดงจำนวนชั้น

เช่นหน้าต่างหลอกแทนชั้นหลอกของอาคาร - กุฑุ

ห้องใช้งานมีชั้นล่างชั้นเดียว เรียก ครรภคฤหะ

ทรงของวิมานที่เหมือนภูเขา เรียกว่า ศิขร (อ่าน สิ-ขะ-ระ)

เมื่อปราสาทต่อมุกยื่นออกมาเรียก มณฑปปราสาท

เช่นมี ซุ้มหน้าบันตรงกลางชั้น , กลีบขนุนที่มุมชั้น แสดงการซ้อนชั้นของปราสาท








-@-เจดีย์ทรงมณฑปปราสาทล้านนา-@-

ภาพด้านหน้าปรางค์ประธานปราสาทหินพิมาย ภายในครรภคฤหะประดิษฐานพระพุทธรูป








เปรียบเทียบกับพระพิมพ์ - พระแปด หรือ พระสิบสองวัดประตูลี้

มีพระประทับสมาธิเพชรอยู่ 3 องค์บนแท่นแก้ว ขนาบด้วยพระสาวกสององค์

องค์กลางอยู่ในซุ้มแก้ว ซุ้มแก้วแสดงว่าอยู่ภายในมณฑปปราสาท

รูปพระด้านบนที่เหลือเป็นพระประดับอาคาร ที่บนหัวเสาภายนอกของอาคารมณฑป

มีกลีบขนุนรูปนาค

ทำให้เชื่อได้ว่าปรางค์ในศิลปะเขมร ที่ดัดแปลงมาจากเทวาลัยของอินเดีย

เป็นต้นแบบของเจดีย์ทรงมณฑปปราสาทล้านนา

ซึ่งมีองค์ระฆังอยู่บนยอดปราสาท










วัดอุโมงค์มหาเถรจันทร์ อำเภอเมือง เชียงใหม่








ห้องครรภคฤหะ








เหนือเรือนธาตุของปราสาทขึ้นไปจะมีเจดีย์องค์ระฆังอยู่ด้านบน








วิหารลายคำวัดพระสิงห์ อำเภอเมือง เชียงใหม่

ด้านหลังต่อกับปราสาท มีหลังคาซ้อนชั้นยอดระฆังรูปดอกบัวตูม














วัดปราสาท อำเภอเมือง เชียงใหม่

เหนือปราสาทหลังวิหาร มีเจดีย์ห้ายอด








วัดป่าแดงมหาวิหาร อำเภอเมือง เชียงใหม่

ปราสาทที่ติดหลังวิหารมียอดเป็นเจดีย์สี่เหลี่ยม บัลลังก์ ปลียอด








เมื่อปราสาทเข้าไปอยู่ในอาคาร จึงเกิดเป็นโขงพระเจ้า เช่นที่

มณฑปพระเจ้าล้านทอง วัดพระธาตุลำปางหลวง อำเภอเกาะคา ลำปาง

มียอดเจดีย์เล็ก ๆ ด้านบนสุด








มณฑปพระธาตุ วัดพระธาตุศรีจอมทองวรวิหาร อำเภอจอมทอง เชียงใหม่

















Create Date : 21 พฤษภาคม 2563
Last Update : 21 พฤษภาคม 2563 16:49:04 น.
Counter : 339 Pageviews.

20 comments
: : มากาเร็ต คอสมอส คัตเตอร์ บลูซัลเวีย : : สายหมอกและก้อนเมฆ
(29 ธ.ค. 2563 06:32:26 น.)
ณ น่าน ~~~~ ระหว่างทางไปบ่อเกลือ สายหมอกและก้อนเมฆ
(26 ธ.ค. 2563 19:50:26 น.)
เมื่ออ้อมแอ้มไปชมสวนดอกไม้ที่เชียงใหม่ คนผ่านทางมาเจอ
(25 ธ.ค. 2563 11:18:33 น.)
Merry Christmas 2020 / 2663 ชับรถชม Winter Wonderland กันค่ะ newyorknurse
(25 ธ.ค. 2563 00:10:02 น.)

ผู้โหวตบล็อกนี้...
คุณnonnoiGiwGiw, คุณสายหมอกและก้อนเมฆ, คุณอุ้มสี, คุณSweet_pills, คุณสองแผ่นดิน, คุณtoor36, คุณKavanich96, คุณไวน์กับสายน้ำ, คุณกะว่าก๋า, คุณทนายอ้วน, คุณmultiple, คุณInsignia_Museum, คุณTurtle Came to See Me, คุณชีริว, คุณอาจารย์สุวิมล, คุณภาวิดา คนบ้านป่า, คุณNior Heavens Five, คุณเริงฤดีนะ, คุณหอมกร, คุณที่เห็นและเป็นมา, คุณnewyorknurse

  
ได้ความรู้เพียบเลยค่ะ คิกๆๆๆๆ
โดย: nonnoiGiwGiw วันที่: 21 พฤษภาคม 2563 เวลา:17:42:16 น.
  
สวัสดีครับท่านประธาน...
บล็อกนี้ถือว่าให้ความรู้มากจริงๆ
ท่านประธานมีความรู้แบบลึกซึ้งเกี่ยวกับวัดวา อาราม เป็นอย่างยิ่ง หาใครในบล็อกแก๊งส์ นี้เทียบเทียมได้
โดย: พายุสุริยะ วันที่: 21 พฤษภาคม 2563 เวลา:21:01:24 น.
  
ได้ความรู้เรื่องเจดีย์
เริ่ดมากค่ะ
ชอบๆ โหวต
โดย: อุ้มสี วันที่: 21 พฤษภาคม 2563 เวลา:22:33:48 น.
  
ได้ความรู้เพิ่มขึ้นค่ะพี่ตุ๊กเกี่ยวกับรูปแบบเจดีย์ล้านนา
ขอบคุณพี่ตุ๊กมากนะคะ

โดย: Sweet_pills วันที่: 21 พฤษภาคม 2563 เวลา:23:27:21 น.
  
มาไหว้พระด้วยครับ พี่ตุ๊ก
เจดีย์มีหลายแบบ แต่ละแบบประยุกต์ได้งามแบบไทยที่สวยงามลงตัว
โดย: สองแผ่นดิน วันที่: 21 พฤษภาคม 2563 เวลา:23:35:54 น.
  
สมัยก่อนคนเราสร้างได้ขนาดนี้ทั้งที่ไม่มีเทคโนโลยีอะไรเลย ไม่มีพวกเครื่องมือต่างๆ ในการทุ่นแรงด้วย แต่ทำได้ขนาดนี้นับว่ายอดเยี่ยมมาก
โดย: คุณต่อ (toor36 ) วันที่: 22 พฤษภาคม 2563 เวลา:0:45:19 น.
  
ขอบคุณที่แบ่งปัน
โดย: Kavanich96 วันที่: 22 พฤษภาคม 2563 เวลา:5:06:34 น.
  
สวัสดียามเช้าครับพี่ตุ๊ก

สมัยเรียนถาปัตย์
เคยเรียนครับ
แต่ลืมหมดแล้ว 555
เหมือนได้กลับมาทบทวนความรู้ใหม่ในบล็อกพี่ตุ๊กเลย

โดย: กะว่าก๋า วันที่: 22 พฤษภาคม 2563 เวลา:6:41:24 น.
  
เพิ่งฮู้ว่า เจดีย์มาจากคำว่า เจติยะ...

ปี 2554 ผมไปเดินธุดงค์ที่ วัดเจติยาจารย์
ตีนดอยอินทนนท์ เดินธุดงค์ขึ้นดอยเพื่อสอบ
ภาคสนาม เจอฝน ร้อน หนาวเย็นพร้อมกัน
คราวเดียวกันเลย

วันนี้คุณตุ๊กเขียนเล่าละเอียดเลยได้ฮู้จ๊าดนัก
ครับ
โดย: ไวน์กับสายน้ำ วันที่: 22 พฤษภาคม 2563 เวลา:6:43:49 น.
  
เมื่อเช้าเพิ่งดูการบรรยาย "กว่าจะมาเป็นพระปรางค์ในประเทศไทย" ของมติชน ในยูทู้ปครับ มีที่มาเหมือนเจดีย์ทรงปราสาทเลยครับ
โดย: ทนายอ้วน วันที่: 22 พฤษภาคม 2563 เวลา:15:10:35 น.
  
เจดีย์มีหลายรูปทรง แต่ละยุค ก็มีรายละเอียด และองค์ประกอบแตกต่างกันไป ต้องช่างสังเกต และจดจำรายละเอียดได้ ถึงจะแยกออกว่าเป็นเจดีย์ในยุคไหนนะครับ

อ.เต๊ะ ขอร้องคุณตุ๊ก อย่างเดียวคือ ห้ามเอามาออกข้อสอบนะครับ เพาะ อ.เต๊ะ ก็ส่งมอบความรู้ คืนอาจารย์ ไปเกือบหมด น่าจะคนเดียวกับคุณก๋านะครับ เพราะศิษย์สำนักเดียวกัน แฮ่ๆ555

โดย: multiple วันที่: 22 พฤษภาคม 2563 เวลา:15:30:01 น.
  
ช่วงโควิดผมจับกีตาร์บ่อยเลยครับ
บ่าฮู้จะทำอะหยังดี
ฮ้องเพลงแก้กลุ้มดีกว่า 555

โดย: กะว่าก๋า วันที่: 22 พฤษภาคม 2563 เวลา:16:44:52 น.
  

สวัสดียามเช้าครับพี่ตุ๊ก

โดย: กะว่าก๋า วันที่: 23 พฤษภาคม 2563 เวลา:6:35:36 น.
  
อันนี้ลงรายละเอียดสถาปัตยกรรมเลย ผมเที่ยวไม่ค่อยได้สังเกตแบบนี้เท่าไหร่
เที่ยวเชียงใหม่เก็บเกี่ยวโบราณสถานเพลิดเพลินมากครับ
วัดปราสาทเพิ่งได้ไปรอบที่ไปเชียงใหม่หลังสุดเลย
โดย: ชีริว วันที่: 23 พฤษภาคม 2563 เวลา:10:41:48 น.
  
สวัสดี จ้ะ น้องตุ๊ก
บล็อกวันนี้ ให้ความรู้เกี่ยวกับเรื่องเจดีย์
หรือ เจติยะ รวมไปถึงสถูปด้วย ได้ความรู้
มากและละเอียดมากจริง ๆ ค้นคว้ามาให้
เห็นถึงชนิดของเจดีย์ แต่ละชนิด ใช้เวลาไม่
น้อยเลยจริง ๆ ขอชื่นชม จ้ะ
โหวดหมวด ท่องเที่ยว


โดย: อาจารย์สุวิมล วันที่: 23 พฤษภาคม 2563 เวลา:13:28:57 น.
  
สวัสดียามเย็นครับคุณตุ๊ก
เพิ่งเข้าใจเรื่องการสร้างเจดีย์เลยครับ
โหวตครับ
โดย: Nior Heavens Five วันที่: 23 พฤษภาคม 2563 เวลา:17:14:07 น.
  

อ่านแล้ว..เห็นภาพแล้ว
อยากชะแวปๆปในบัดดลค่ะ
โดย: เริงฤดีนะ วันที่: 23 พฤษภาคม 2563 เวลา:17:19:36 น.
  
street of London ก่เป็นเพลงโปรดของผมเลยครับ

โดย: กะว่าก๋า วันที่: 23 พฤษภาคม 2563 เวลา:22:07:19 น.
  
tuk-tuk@korat Travel Blog ดู Blog
อากาศร้อนบ้านเรา ทำให้เวลาไปเที่ยว
ไม่มีอารมณ์จะสนใจรายละเอียดเท่าไหร่ค่ะพี่ตุ๊ก

โดย: หอมกร วันที่: 23 พฤษภาคม 2563 เวลา:23:28:47 น.
  

สวัสดียามเช้าครับพี่ตุ๊ก

โดย: กะว่าก๋า วันที่: 24 พฤษภาคม 2563 เวลา:6:45:12 น.
ชื่อ :
Comment :
 *ใช้ code html ตกแต่งข้อความได้เฉพาะสมาชิก
 

Tuk-tukatkorat.BlogGang.com

tuk-tuk@korat
Location :
นครราชสีมา  Thailand

[ดู Profile ทั้งหมด]
 ผู้ติดตามบล็อก : 146 คน [?]

บทความทั้งหมด