### วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์) ###

"วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม" วัดประจำรัชกาลที่ ๑ ประติมากรรมรูปฤาษีดัดตน ในปี พ.ศ. ๒๓๓๑ เมื่อทรงปฏิสังขรณ์ วัดพระเชตุพนวิมล มังคลารามราช วรมหาวิหารหรือวัดโพธิ์ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รวบรวม การแพทย์แผนโบราณและศิลปะวิทยาการ ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาไว้ ทรงพระราชดำริ นำเอาท่าดัดตนอันเป็นการพักผ่อน อิริยาบถแก้เมื่อย ตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย และประยุกต์ กับคติของไทย ที่ยกย่องฤาษีเป็นครู ผู้ประสิทธิ์ประสาท วิทยาการต่าง ๆ เป็นรูปฤาษีดัดตน แสดงท่าไว้ ที่วัด เพื่อให้ราษฎรทั่วไป ได้ศึกษาเล่าเรียน และรักษาโรคได้อย่างกว้างขวาง สมัยแรกสร้างนั้น ปั้นด้วยดิน

ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๓๗๙ ในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ทรงปฏิสังขรณ์ใหม่ทั้งวัด และโปรดเกล้าฯให้ กรมหมื่นณรงค์หริรักษ์ พระราชโอรส
ในรัชกาล ที่ ๑ พระนามเดิม พระองค์เจ้าดวงจักร เป็นแม่กอง กำกับช่าง หล่อรูปฤาษีแสดงท่าดัดตน ด้วยสังกะสีผสมดีบุก เรียกว่า ชิน จำนวน ๘๐ ท่า เสร็จแล้วโปรดเกล้าฯ ให้พระราชวงศ์ เสนาอำมาตย์ และนักปราชญ์ราชบัณฑิต ร่วมกันแต่งโคลงประกอบ รูปฤาษีดัดตน โดยพระองค์เอง ก็ทรงพระราชนิพนธ์ด้วย และจารึกโคลงเหล่านั้น ลงบนแผ่นศาลาติดไว้ตามผนังศาลาราย รอบวัด

นอกจากนี้ยังมีโคลงจำนวน ๖ บท ที่เป็นพระราชนิพนธ์ ในรัชกาลที่ ๓ อีกด้วย ดังปรากฏหลักฐาน ในบานแผนก ซึ่งกล่าวถึงการสร้างจารึก รวมถึงการวาดภาพ และคัดลอก โคลงลงในสมุดไทย ซึ่งเสร็จสิ้นลงใน พ.ศ. ๒๓๘๑ ความว่า "จึ่งสมเด็จนฤบาล ธ ก็พรรหารเสาวพจน์ ให้ลิขิตบทโคลงทรง ลงจารึกเศลา ตราติดผนังกำกับ สำหรับรูปหล่อหลาย แล้วให้นายจิตกรรม์ สฤษฎิรังสรรค์เสาวเลข รจเรขชฏิล ดัดกายินถ้วนองค์ ลงในสมุดดุจหล่อ ส่อท่าตราแผนไว้ ธ ก็ให้เลขกามาตย์ จำลองศาสตรเส้นรง แสดงโคลงทรงสืบสร้าง เป็นตำหรับฉบับอ้าง คู่หล้าแหล่งเฉลิม"

ปัจจุบัน จารึกโคลงภาพฤาษีดัดต นซึ่งติดอยู่ที่ผนังศาลาราย ได้สูญหายไปเป็นจำนวนมาก รวมถึงประติมากรรมฤาษีดัดตน ก็ถูกเคลื่อนย้ายออกจาก ที่ตั้งซึ่งเดิมอยู่คู่กับจารึก และบางส่วนยังถูกโจรกรรมอีกด้วย

ยังมีหลักฐานการจารึก ในโคลงบานพับแผนก บนแผ่นศิลา รายรอบผนังวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร (วัดโพธิ์) กล่าวถึงความเป็นมาของฤาษีดัดตน ว่า

ลุศักราชพ้น พันมี เศษเฮย
ร้อยกับเก้าสิบแปดปี วอกตั้ง
นักษัตรอัฐศกรวี วารกดิก มาศแฮ
สุกรปักษ์ห้าค่ำครั้ง เมื่อไท้บรรหาร

ให้พระประยุรราชผู้ เป็นกรม หมื่นแฮ
ณรงค์หริรักษ์รัตน์ ช่างใช้
สังกสีดิบุกผสม หล่อรูป
นักสิทธิ์แปดสิบให้ เทิดถ้าดัดตน

เสร็จเขียนเคลือบภาพพื้น ผิวกาย
ตั้งทุกศาลาราย รอบล้อม
อาวาสเชตวันถวาย นามทั่ว องค์เอย
จารึกแผ่นผาพร้อม โรคแก้หลายกล

และปรากฏข้อความ ในโคลงบทต่อมา ที่แสดงให้ถึงพระราชประสงค์ ของพระองค์ไว้อย่างชัดเจนว่า เพื่อให้เป็นตำราวิชาการ ที่จัดไว้ในที่สาธารณะ เปิดโอกาสให้ทุกเพศทุกวัย เข้าถึงและศึกษาจดจำนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ ทั้งต่อตนเองและครอบครัวได้ตามความประสงค์ อย่างกว้างขวางทั่วถึงทุกเวลา

เป็นประโยชน์นรชาติสิ้น สบสถาน
เฉกเช่นโอสถทาน ท่านให้
พูนเพิ่มพุทธสมภาร สมโพธิ์ พระนา
ประกาศพระเกียรติยศไว้ ตราบฟ้าดินศูนย์

ท่าฤาษีดัดตน ตามแบบดั้งเดิมมีประมาณ ๑๒๗ ท่า แต่ในปัจจุบันนี้ มีหลายสถาบันที่นำองค์ความรู้นี้ มาพัฒนาเป็นท่าออกกำลังกาย เช่น สถาบันการแพทย์แผนไทย โรงเรียนแพทย์แผนโบราณ วัดพระเชตุพนฯ

ที่เรียกว่า "ฤาษีดัดตน" คือ การพักผ่อนอิริยาบถ แก้เมื่อย แก้ขบ ระบบตามร่างกายของเหล่าฤาษี ชีไพร ผู้ได้บำเพ็ญพรต เจริญภาวนามานานวันละหลายชั่วโมง

ท่าฤาษีดัดตนตามแบบดั้งเดิม มีประมาณ ๑๒๗ ท่า ในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ระบุว่ามี ๘๐ ท่า แต่ในปัจจุบันนี้ คงเหลือเพียง ๒๔ ท่า ๒๕ ตน
Cr Fb. Siriwanna  Jill



Create Date : 07 มกราคม 2557
Last Update : 8 มกราคม 2557 10:38:34 น.
Counter : 1482 Pageviews.

0 comments
ภาษาอังกฤษ Take เอา/พา comicclubs
(10 ก.ย. 2562 00:36:42 น.)
โหลด แผนการสอน วิชา coding โค้ดดิ้ง ม1 ม2 ม3 ม4 ม5 ม6 และชัั้น ป1 ป2 ป3 ป4 ป5 ป6 สมาชิกหมายเลข 4421365
(6 ก.ย. 2562 12:01:47 น.)
คติธรรมประจำใจของ พระพรหมเวที เจ้าคณะภาค ๑๕ วัดพระปฐมเจดีย์ toor36
(3 ก.ย. 2562 00:09:32 น.)
สอนภาษาไทยให้คนจีน toor36
(10 ส.ค. 2562 00:28:49 น.)
ชื่อ :
Comment :
 *ใช้ code html ตกแต่งข้อความได้เฉพาะสมาชิก
 

Poungchompoo.BlogGang.com

tangkay
Location :
ชลบุรี  Thailand

[ดู Profile ทั้งหมด]
 ผู้ติดตามบล็อก : 54 คน [?]

บทความทั้งหมด