https://goo.gl/64sbkF



ชื่อวิทยาศาสตร์ : Mentha cordifolia Opiz
ชื่อวงศ์ : Lamiaceae หรือ Labiatae เดิม (วงศ์กะเพรา)
ชื่อสามัญ : Kitchen Mint, Marsh Mint

ชื่ออื่น : หอมด่วน หอมเดือน (ภาคเหนือ), มักเงาะ สะแน่ (ภาคใต้),
สะระแหน่สวน (ภาคกลาง), ขะแยะ (อีสาน)



สะระแหน่ (อังกฤษ: Kitchen Mint) แม้จะดูคุ้นเคยกับชีวิตคนไทยเป็นอย่างดี แต่สะระแหน่
ก็ไม่ใช่พืชที่มีถิ่นกำเนิดอยู่ในเขตร้อนบ้านเรา แต่กลายเป็นพืชที่มีการนำเข้ามาจากยุโรป
มีแหล่งกำเนิดมาจากแถบยุโรปตอนใต้และแถบทะเลเมดิเตอร์เรเนียน เป็นพืชสมุนไพรอยู่ในวงศ์
Lamiaceae เช่นเดียวกับ กะเพรา โหระพา และแมงลัก แต่อยู่ในสกุล (Genus) มินต์ (Mint)
ซึ่งมีอยู่หลายชนิดและเป็นพืชที่แพร่หลายในเขตอบอุ่นเพราะเป็นพืชที่มีน้ำมันหอมระเหย
อันประกอบด้วยสารเมนทอล (Menthol) สูง จึงทำให้มีรสเย็นสดชื่นนั่นเอง





Kitchen Mint   https://goo.gl/OQUtGz



ฝรั่งเรียกสะระแหน่ว่า "มินต์" (mint) และใช้มินต์เป็นสมุนไพรปรุงอาหารมาตั้งแต่สมัยกรีก
สมัยโรมัน สะระแหน่มีลำต้นขนาดเล็ก แตกกิ่งก้านสาขามากมายแผ่ทอดคลุมพื้นดิน ใบรูปไข่
หรือรูปวงรีลักษณะคล้ายกับใบพืชในตระกูลมินต์ เห็นลายเส้นชัดเจน ผิวใบยับย่นไม่มีขน
(ต่างจากพวก mint ของฝรั่งที่มีขน) ขอบใบหยักเป็นฟันเลื่อย ก้านใบสั้น ทั้งใบและลำต้น
มีกลิ่นหอมคล้ายมะนาว รสชาติคล้าย ๆ กับตะไคร้หอมและมะนาว


 

Kitchen Mint   https://goo.gl/qEePjH



สะระแหน่ เป็นพืชล้มลุก ลำต้นเป็นเหลี่ยมเลื้อยไปบนดินหรือใต้ดิน แตกกิ่งก้านสาขาออกไป
โดยใช้ไหลหรือลำต้นใต้ดิน ดอกเกิดบนช่อดอก กลีบดอกสีขาว ปกติสะระแหน่ในประเทศไทย
ไม่ค่อยออกดอก แต่เราสามารถกระตุ้นให้ออกดอกได้โดยเปิดไฟให้สะระแหน่
ได้รับแสงวันละไม่ต่ำกว่า 16 ชั่วโมง ติดต่อกันประมาณ 30 วัน





Lemon Balm (Melissa officinalis L.)   https://goo.gl/bQE7O2



สะระแหน่ Lemon Balm มีดอกสีขาวที่เต็มไปด้วยน้ำหอมและน้ำหวานอยู่ภายใน
ดึงดูดใจให้ผึ้งมาดูดน้ำหวาน ทำให้สะระแหน่ Lemon Balm ถูกจัดอยู่ในสกุลเมลิสซา
(Melissa : ภาษากรีก แปลว่าน้ำผึ้ง) และยังมีรสชาติคล้ายคลึงกับ ตะไคร้หอม
มะนาว และ แอลกอฮอล์

melissa-(melissa-officinalis)   https://goo.gl/1SY5fd

สะระแหน่ เป็นพืชขนาดเล็กที่มีรูปทรงและสีสันงดงามแปลกตาและมีลักษณะพิเศษเฉพาะตัว
จึงใช้เป็นไม้ประดับได้ดี ไม่ว่าจะปลูกในกระถางหรือปลูกเป็นแปลงประดับสวนหย่อม นอกจากนี้
ยังปลูกเป็นไม้แขวนได้ดีเพราะมีกิ่งที่ทั้งตั้งขึ้นและห้อยลง ปรับตัวเข้ากับสภาพ
แสงได้ ทั้งกลางแจ้งและร่มรำไร

https://goo.gl/LMl0vn



สะระแหน่ : ชื่อนี้ได้แต่ใดมา
https://goo.gl/bzXJHz

จากคำบอกเล่าของ ศาตราจารย์อินทรี จันทรสถิตย์ ผ่าน ดร.ณรงค์ โฉมเฉลา บอกว่า
สะระแหน่ถูกนำเข้ามาในเมืองไทยช่วงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓)
โดยชาวอิตาเลียนชื่อนายสะระนี สันนิษฐานว่าชื่อสะระแหน่มาจากชื่อนายสะระนีนั่นเอง

Mint ‘Mojito’ (Mentha x villosa)  https://goo.gl/Fi8Hcz



สะระแหน่ เป็นพืชประเภทไม้เลื้อยคลุมดิน มีกลิ่นที่หอมเย็นและคุณสมบัติช่วยกระตุ้น
ร่างกายให้มีความรู้สึกตื่นตัวและเย็นสดชื่น ระงับความรู้สึกปวดหัว ไมเกรน ด้วยการสูดดม
หรือนวดน้ำมันเจือจางบริเวณขมับและหลังคอ ช่วยคลายความอ่อนล้า กระตุ้นการไหลเวียน
ของโลหิต ป้องกันอาการไซนัส ไข้หวัดและครั่นเนื้อตัว บรรเทาอาการคลื่นไส้และวิงเวียน
เมารถเมาเรือ เสียดท้อง และท้องเสีย

มีคุณสมบัติต่อต้านเชื้อรา แก้อาการคันจากรังแคบนหนังศีรษะ บรรเทาพิษแมลงกัดต่อย
ช่วยลดอาการผิวไหม้จากแดด เป็นน้ำมันหอมระเหยที่ใช้ไล่สัตว์พาหะต่าง ๆ อาทิ
แมลงสาบ มด หนู

https://goo.gl/cegrHj

สารสำคัญที่พบ

สะระแหน่ หรือ Pepermint เป็นหนึ่งในน้ำมันหอมระเหยที่มีประโยชน์มากมายใช้ทำยา
และสกัดน้ำมันหอมระเหยที่ใช้ในวงการอุตสาหกรรมยา เครื่องสำอาง และ
อาหารอีกมากมาย

ทั้งใบและลำต้นมีน้ำมันหอมระเหย ซึ่งประกอบด้วยสารเมนทอล (Menthol)
ไลโมนีน (Limonene) นีโอเมนทอล (Neomenthol) เป็นต้น


 

ชาสะระแหน่ เครื่องดื่มสมุนไพรมหัศจรรย์สารพัดประโยชน์  https://goo.gl/E1bpp7

ประโยชน์และสรรพคุณ
https://goo.gl/s89yMg

สะระแหน่ หรือ มินต์ เป็นสมุนไพรที่ให้กลิ่นหอม ใช้ปรุงแต่งกลิ่นอาหารหลายชนิด เช่น
ยำ ลาบ พล่า ซุป สลัด ซอสต่าง ๆ และอาหารที่ปรุงจากเนื้อสัตว์ นอกจากจะใช้แต่งกลิ่นใน
อาหารคาวแล้ว ยังนิยมใช้เป็นส่วนประกอบในหมากฝรั่งและลูกอม เพราะช่วยกำจัดกลิ่นปาก
และทำให้ปากหอมสดชื่น หรือนำมาใช้ปรุงแต่งกลิ่นในเครื่องดื่มและไอศกรีม เช่น ชาและกาแฟ

ยาไทยหลายชนิดมีส่วนผสมของมินต์ เช่น ยาแก้ไอ ยาหม่อง ยาแก้ปวดท้อง เพราะมินต์มี
สรรพคุณทางยา คือแก้ไข้ลดการกระหายน้ำ ลดการเกร็งของกล้ามเนื้อ ขับปัสสาวะ
ขับประจำเดือน นอกจากนี้กลิ่นหอมเย็นของใบสะระแหน่ยังช่วยให้สดชื่นปลอดโปร่ง
สมองแจ่มใส แก้ปวดหัวและเป็นหวัดเป็นไข้ได้


 

Kitchen Mint   https://goo.gl/OpydUp

การปลูก

สะระแหน่ ขยายพันธุ์โดยใช้ไหลแยกไปปลูกบริเวณที่ต้องการ และ/หรือใช้วิธีการปักชำ
แต่ข้อสำคัญคือต้องเตรียมดินให้ร่วนซุยดีเสียก่อน เพราะสะระแหน่เป็นพืชที่มีระบบรากตื้น
แผ่กระจายอยู่ตามหน้าดิน รากเป็นระบบรากฝอย สั้น และ ตื้น


 

Tashkent Mint, Mentha spicata ‘Tashkent’
https://goo.gl/4D4eEF


 

การเตรียมดิน

ควรใช้ดินผสมที่มีส่วนผสมของดิน 2 ส่วน ปุ๋ยหมัก 1 ส่วน ทราย 1 ส่วน และปูนขาว
เล็กน้อยผสมคลุกเคล้าให้เข้ากันดีแล้วนำไปใช้ปลูก

เลือกกิ่งสะระแหน่ที่ไม่แก่หรืออ่อนเกินไป ปักจิ้มลงไปในแปลงเพาะชำหรือแปลงปลูก
ปักให้กิ่งเอนทาบกับดิน รดน้ำให้ชุ่มแต่อย่าแฉะแล้วโรยแกลบทับกลบดินเพื่อรักษาความชุ่มชื้น
ให้หน้าดิน และเมื่อแกลบผุก็จะกลายเป็นปุ๋ยต่อไป ประมาณ 4-5 วันก็จะแตกใบ แตกยอดเลื้อยคลุมดิน

ต้นสะระแหน่ชอบดินร่วนซุยที่ระบายน้ำได้ดี และแสงสว่าง แต่ไม่ต้องการแดดที่ร้อนจัด
จนเกินไป จะปลูกในที่ร่มรำไรหรือในที่แดดก็ได้

Mint ‘Julep’ (Mentha species)   https://goo.gl/Fi8Hcz



การดูแลรักษา

เมื่อสะระแหน่เจริญเติบโตจนเก็บยอดได้แล้ว ควรเติมปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักให้บ้าง
ไม่ควรใส่ปุ๋ยเคมีเพราะถ้าใส่มากเกินไปจะทำให้ต้นสะระแหน่เหี่ยวตาย การพรวนดินให้
ต้นสะระแหน่ควรทำด้วยความระมัดระวัง เพราะสะระแหน่เป็นพืชที่มีระบบรากตื้น แผ่กระจาย
อยู่ตามหน้าดิน สะระแหน่ชอบแสงรำไร ดูแลเรื่องน้ำอย่าให้ขาดเพราะระบบรากของ
สะระแหน่ตื้น หากินอยู่ผิวดิน จึงไม่ควรปล่อยให้ดินแห้ง

https://goo.gl/K7urJg



วิธีปักชำสะระแหน่อย่างง่าย ๆ
https://goo.gl/K7urJg
 

เลือกก้านที่ไม่แก่ไม่อ่อนเกินไป เด็ดใบออก แล้วนำก้านไปแช่น้ำ ให้น้ำสูงครึ่งแก้ว
หรือ ¾ ของแก้วใช้เวลา 4-5 วัน จะมีรากงอกออกมาตามข้อ และมียอดใหม่ นำลงกระถาง
ปลูกได้เลยรดน้ำเช้าเย็น ประมาณ 3 วัน จะมียอดใหม่ออกมาตามข้อและยอดที่ออกมา
ตอนแช่น้ำก็จะโตขึ้นผ่านไป 1 อาทิตย์ ใบสะระแหน่จะแข็งแรงขึ้นและใบกว้างขึ้น
เพียงเท่านี้ก็รอให้โตพอจะนำไปประกอบอาหารครั้งต่อไปได้แล้ว


 

https://goo.gl/jwY45g

 

ภูมิปัญญาชาวบ้าน กับ การปลูกสะระแหน่ตามต้นกล้วยให้ผลผลิตได้ดี
สวยงาม ประหยัดพลังงานไม่ต้องรดน้ำ เพราะลำกล้วยอุ้มอิ่มด้วยน้ำ

https://goo.gl/MKfwf4 - https://goo.gl/X26W8Z   Virgin Mojitos



ชามะนาวโซดาเพิ่มความสดชื่น และกลิ่นมินต์หอม ๆ จากใบสะระแหน่ ให้กลิ่นหอมเย็นลึก
ช่วยให้รู้สึกสดชื่น กระปรี้กระเปร่า ผ่อนคลายจากอาการเมื่อยล้า ช่วยให้ใจเย็นขึ้น
มีสรรพคุณยับยั้งเชื้อโรค รักษาสมดุลและบรรเทาอาการปวดต่าง ๆ

อ้างอิง :
https://goo.gl/yW5DMK
https://www.doctor.or.th/article/detail/2737
https://www.baanjomyut.com/library_2/extension-4/herb/32.html
https://goo.gl/x5raVT
 
บทเพลงบรรเลงชโลมใจ