ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเรื่องไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009
จากศาสตราจารย์นายแพทย์ ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา

1. ทำไมต้องระวังไข้หวัดใหญ่ 2009

ไข้หวัดใหญ่ 2009 ติดต่อง่าย เร็ว ดี เก่งมาก

ไข้หวัดใหญ่ 2009 โจมตีทุกกลุ่มอายุ
ไม่เฉพาะเด็กต่ำกว่า 5 ขวบหรือคนแก่อายุมากกว่า 65 ปี
หรือกลุ่มเสี่ยงได้แก่ ผู้มีโรคประจำตัว เช่น หอบหืด
หลอดลมอ่อนแอ ความดันเลือดสูง เบาหวาน ไตไม่ดี
เป็นต้น แต่ยังติดได้ดีในเด็กโต วัยรุ่น จนถึงผู้ใหญ่ที่แข็งแรง
20-50 ปี ที่ไม่มีโรคประจำตัวด้วย

2. จริงหรือไม่ที่ไข้หวัดใหญ่ 2009 จะเกิดโรคที่รุนแรง
เฉพาะในคนที่มีโรคประจำตัว

ไม่จริงครับ รายงานการวิเคราะห์ไข้หวัดใหญ่ 2009
จากประเทศเม็กซิโกในช่วงหนึ่งเดือนของการระบาด
พบว่ามากกว่าครึ่งหนึ่งของคนไข้ที่มีอาการรุนแรง
ไม่มีโรคประจำตัวทั้งสิ้น และเกิดปอดบวมต้องใส่เครื่อง
ช่วยหายใจจนถึงเสียชีวิต

3. การรายงานจำนวนผู้ติดเชื้อทั้งหมด มีประโยชน์หรือไม่

ไม่มีประโยชน์ใดๆ เพราะไข้หวัดใหญ่ 2009
มีอาการตั้งแต่ อาการ ไอ จาม ครั่นเนื้อครั่นตัว
โดยไม่มีไข้ก็ได้ การเฝ้าดูสถานการณ์ ต้องดูที่ผู้ป่วยที่มาด้วย
ไข้หวัดใหญ่จริงๆ และเริ่มมีอาการมากขึ้นจากไข้หวัดธรรมดา
เช่น ปวดเมื่อยทั้งเนื้อทั้งตัว ไข้สูงขึ้นเรื่อยๆ หลังจาก 2-3 วัน
มีอาการของระบบอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น อาเจียน ท้องเสีย
หรืออาการทางสมอง เช่น ซึม นอนมากขึ้น ปวดศีรษะ เป็นต้น
ซึ่งอาการเหล่านี้ อาจดำเนินรุนแรงขึ้น จนมีปอดบวม หายใจไม่ได้
จนต้องใส่เครื่องช่วยหายใจ และเสียชีวิต

4. การเฝ้าดูสถานการณ์ของผู้ป่วยอาการมากขึ้นเช่นนี้มีประโยชน์อะไร

มีประโยชน์ในการดูความเก่งกาจของไวรัสในการยกระดับ
และแนวโน้มที่จะระบาดเป็นระลอกสอง เช่นไข้หวัดใหญ่ลามโลก
ปี 1918 (H1N1) ปี 1957 (H2N2) และปี 1968 (H3N2)
ซึ่งในระลอกสอง อาจพบความรุนแรงมากขึ้นจากอัตราเสียชีวิต
5-15% กลายเป็น 60-80% ทั้งนี้โดยเทียบอัตราการตายใน
กลุ่มที่เริ่มมีอาการรุนแรง ไม่ใช่นับรวมผู้ติดเชื้อที่มีอาการเล็กน้อย
เข้าไปด้วย นอกจากนั้น การติดตามจำนวนของผู้ป่วยในแต่ละวัน
ที่มีอาการมาก แม้ไม่ถึงขนาดปอดบวมหรือต้องใส่เครื่องช่วยหายใจ
ก็จะช่วยทำให้ประเมินสถานการณ์ได้ดีขึ้น ประโยชน์ที่จะได้อีก
ประการหนึ่งคือการปรับตัวของโรงพยาบาลในการเตรียมพร้อม
รองรับการรักษาพยาบาลผู้ป่วย การเตรียมยา จัดสถานที่อุปกรณ์
และบุคลากรในการดูแลผู้ป่วย

5. มาตรการที่ต้องพิจารณาในสถานการณ์ปัจจุบัน ควรเป็นอย่างไร

สร้างความชัดเจนในประเด็นต่างๆ ที่จะสื่อถึงประชาชน
ในการขอความร่วมมือไปจนถึงการกำหนดมาตรการภาคบังคับ

ป้องกันผู้มีโอกาสแพร่เชื้อ ไม่ให้มีโอกาสแพร่ไปสู่ผู้อื่น
คนที่มีอาการ ไอ จาม น้ำมูกไหล หวัดแบบไหนก็ตาม
ต้องใส่หน้ากากอนามัย ต้องอยู่บ้าน ในบ้านต้องจัดสัดส่วนแยก
เท่าที่จะทำได้ ทุกคนในบ้านต้องใส่หน้ากาก ล้างมือแบบถูกต้อง
เป็นประจำ แยกถ้วยชามแก้วน้ำ ใช้ช้อนกลาง และเฝ้าดูอาการ
หากอาการมากขึ้นต้องนำส่งโรงพยาบาล

เมื่อหยุดงาน หยุดเรียน ปิดสถานที่มีการระบาดตาม
ระยะเวลาที่เหมาะสม เช่น 7 วัน ซึ่งนับรวมระยะที่คนที่ติดเชื้อ
จะสามารถแพร่ให้คนอื่นได้ตั้งแต่ยังไม่แสดงอาการจนมีอาการแล้ว
(แต่ถ้ามีอาการแทรก เช่นปอดบวมระยะแพร่เชื้อก็จะนานกว่านั้น)
ที่สำคัญ ต้องกำชับที่การหยุดนั้น ให้คนหยุดอยู่บ้าน ไม่ใช่ไปดูหนัง
เดินช้อปปิ้ง

การล้างมือ ถ้าไม่มีเจลแอลกอฮอล์ล้างมือ ใช้น้ำและสบู่ได้
เชื้อที่อยู่ในละออง ฝอยจากการไอจามสามารถอยู่บนพื้นผิวเครื่อง
ใช้ได้นานถึง 2 ชั่วโมง

6. อาการสำคัญของไข้หวัดใหญ่ 2009

อาการมีได้ทั้งระบบทางเดินหายใจแบบน้อยๆ ไอ น้ำมูกไหล
เจ็บคอ ไม่มีไข้ก็ได้ จนถึงเหนื่อยหอบหายใจเร็ว และปอดบวม
แต่อาจพบอาการแบบอื่นๆ โดยไม่มีไอหรือน้ำมูกไหล
แต่ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ มีกล้ามเนื้ออักเสบ ปวดกระดูกร่วมกับไข้
หรือมีอาการปวดหัว คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ความดันต่ำ หน้ามืด
หรือมีแต่อาการทางสมอง ซึม ไม่รู้ตัวก็ได้

7. ใครที่ควรต้องตรวจหาเชื้อไข้หวัดใหญ่ 2009

เนื่องจากไข้หวัดใหญ่ 2009 ในขณะนี้ส่วนใหญ่หายเองได้
จึงควรตรวจใน

ผู้มีโรคประจำตัว โรคปอด หลอดลม เบาหวาน
ความดันเลือดสูง โรคไต อัมพฤกษ์ ใช้ยากดภูมิคุ้มกัน
ที่มีอาการทุกระดับ ไม่จำกัดความรุนแรง

เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี และผู้ใหญ่อายุมากกว่า 65 ปี ไ
ม่จำกัดความรุนแรง

เด็กอายุมากกว่า 5 ปี และผู้ใหญ่อายุน้อยกว่า 65 ปี
เฉพาะที่มีอาการรุนแรงมากขึ้น

แพทย์ พยาบาล บุคลากรทางสาธารณสุข
ไม่จำกัดความรุนแรง เพราะจะเป็นตัวการแพร่เชื้อแก่ผู้ป่วย
ในโรงพยาบาล ในการระบาดที่เม็กซิโก พบว่า ในโรงพยาบาล
โรคปอดแห่งหนึ่งในเดือนแรก มีหมอ พยาบาลติดเชื้อถึง 22 ราย

การตรวจไม่ควรเจาะจงเฉพาะไข้หวัดใหญ่ 2009 ต้องแยกว่า
ผู้ป่วยมีอาการจากแบคทีเรียไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล
ไข้หวัดนกหรือไข้หวัดใหญ่ 2009 ทั้งนี้เพื่อประโยชน์ในการให้ยา
tamiflu และประเมินสถานการณ์ไข้หวัดใหญ่ 2009 ลามประเทศ

8. การปิดโรงเรียน ปิดสถานที่ทำงานที่มีคนติดเชื้อ มีประโยชน์หรือไม่

มีประโยชน์ เนื่องจากไข้หวัดใหญ่ 2009
มีความสามารถสูงในการแพร่จาก 1 คน ไปยังอีก 2-3 คน
และคนที่ได้รับเชื้อยังแพร่ให้ผู้อื่นได้ในช่วง 2-3 วันแรก
ที่ยังไม่แสดงอาการ ดังนั้น แม้ดูอาการปกติก็ยังสามารถ
ถ่ายทอดเชื้อได้ เพราะฉะนั้น เมื่อปิดโรงเรียน ที่ทำงาน นักเรียน
คนในที่ทำงานนั้นๆ ต้องอยู่บ้านโดยเคร่งครัด อยู่บ้านเป็นสัดส่วน
อย่างน้อย 7 วัน จนแน่ใจไม่ใช่ใช้ช่วงเวลานั้นไปเที่ยว
เพราะมีโอกาสแพร่เชื้อโดยไม่รู้ตัวได้สูง

9. ยา Tamiflu จะให้บุคคลใดบ้าง

ผู้มีอาการน้อยจนเหมือนหวัดธรรมดา เช่น ไข้ นํ้ามูกไหล
เจ็บคอ ไม่ต้องใช้ยา แต่ถ้าอาการรุนแรงขึ้น คือไข้สูงไม่ลด
พาราเซตามอล เอาไม่อยู่ตามรายละเอียดในข้อ 3. จึงจำเป็นต้อง
ได้ยา การให้ยาโดยไม่จำกัด นอกจากจะมีผลข้างเคียง ซึ่งมีอันตราย
เช่น มีอารมณ์ผิดปกติจนถึงฆ่าตัวตายได้ เป็นต้น
ที่สำคัญคือยังทำให้เชื้อดื้อยาเร็วขึ้น หากมีการระบาดจริง
และรุนแรงจะเป็นปัญหาอย่างมาก

10. ถ้าไม่มีเงินซื้อหน้ากากอนามัย เจลแอลกอฮอล์ล้างมือ จะทำอย่างไร

การใช้ผ้าเช็ดหน้า กระดาษทิชชู่ ปิดปาก จมูก
เมื่อมีอาการหวัดอย่างเคร่งครัด ล้างมือด้วยน้ำและสบู่บ่อยๆ
เป็นทางออกที่ดี ไม่ต้องสิ้นเปลืองเพิ่ม ไวรัสจะถูกปล่อยออกมาพร้อมกับละอองฝอยซึ่งทั่วไปมีขนาดมากกว่า 8 ไมครอนกับ
การปิดปากด้วยผ้าหรือกระดาษสามารถลดการแพร่ได้ระดับหนึ่ง
ที่สำคัญอีกประการคือ ต้องพยายามละเว้นนิสัยเอามือที่ไม่ได้ล้าง
และสัมผัสโต๊ะ ลูกบิดหรือเครื่องใช้ที่มีเชื้อไปป้ายตา จมูก ปาก
จนทำให้ติดเชื้อได้

11. การอยู่ในห้องที่มีเครื่องปรับอากาศ ปลอดภัยหรือไม่

มีการศึกษาพบว่า ถ้าเครื่องปรับอากาศมีการหมุนเวียน
จากอากาศภายนอก 100% มีโอกาสติดเชื้อเพียง 1.8%
ถ้าใช้อากาศภายนอก 30-70% มีโอกาสติดเชื้อสูงขึ้นเป็น 13-16%


ขอขอบคุณข้อมูลจาก
ศาสตราจารย์นายแพทย์ ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา //www.cueid.org/