Bloggang.com : สมภพ เจ้าเก่า : ปริศนาเวลาเกิดสุริยุปราคาสมัย ร.4 อะไรคือความจริง

ปริศนาเวลาเกิดสุริยุปราคาสมัย ร.4 อะไรคือความจริง

จากการที่ผมได้เขียนบทความเรื่อง เชิญชมปรากฎการณ์ทางดาราศาสตร์ทั้งหมดที่เกิดขึ้นสมัย ร.4 ครับ โดยการใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์คำนวณย้อนหลังไปดูนั้น ผมได้พบว่าเวลาที่ผมคำนวณได้ไม่ตรงกับที่ ร.4 ทรงคำนวณเอาไว้ และนั่นเป็นเหตุให้ผมไม่ระบุเวลาประกอบในเหตุการณ์สุริยุปราคา 18 สิงหาคม 2411 แต่เหตุการณ์อื่นๆมีเวลาระบุในภาพหมด

เวลาคราสกินจนหมดดวงที่ผมคำนวณได้นั้นคือ 12:01:13 น. ครับ

แต่เวลาที่ ร.4 ทรงคำนวณได้คือ 11:36:20 น. อ้างอิงจากเว็ปอุทยานวิทยาศาสตร์พระจอมเกล้าฯ //www.waghor.go.th/v1/aboutus/aboutus.html
ผมทราบมาว่า ร.4 ทรงทำนายได้อย่างแม่นยำ ดังนั้น ผมจึงโทษโปรแกรมดูดาว stellarium ที่ผมใช้ดู ว่าทำนายได้ไม่แม่นยำ

แต่หลังจากนั้น ผมได้เช็คข้อมูลเรื่องนี้กับทาง NASA ทางเว็ปนี้ //eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=18680818 โดยใช้พิกัดที่เดียวกับที่ผมใช้ดู คือตรงพระบรมราชานุสาวรีย์ ร.4

พบว่าเวลาเต็มดวงที่กรีนิชคือ 05:00:31.2 น. เมื่อนำมาบวกเข้ากับเวลามาตรฐานประเทศไทยซึ่งเร็วกว่ากรีนิช 7 ชั่วโมง จะได้เวลาเต็มดวงคือ 12:00:31.2 น.
ใกล้เคียงกับเวลา 12:01:13 น. ที่ผมดูมาก จึงทำให้ผมหันมาเชื่อมั่นในโปรแกรมดูดาว stellarium อีกครั้ง
แต่ในทางกลับกัน ความเชื่อมั่นในเวลา 11:36:20 น. ที่ทรงคำนวณได้กลับลดลง (ในใจผม)

เรื่องนี้ไม่ใช่ว่าไม่มีคำอธิบายเสียทีเดียว อีกสิ่งหนึ่งที่ผมยังคำนึงถึงอยู่ นั่นคือเรื่องเวลามาตรฐานครับ สมัยนั้นกรีนิชมีอำนาจกำหนดเวลาโลกแล้วหรือยัง
แต่อย่างน้อยเราก็ได้ทราบแล้วว่า พวกนักวิทยาศาสตร์ไทยที่พาเราเชิดชูพระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์นั้น เค้าบอกเราไม่หมด แต่บอกไม่หมดคงไม่ได้หมายความว่าจะโกหกหรือปิดบังเรา แต่เรื่องอาจซับซ้อนเกินไปที่จะบอกกับคนส่วนใหญ่ก็ได้
เรื่องเวลามาตรฐานนี้ ยังมีอธิบายอยู่ในหนังเรื่องทวิภพของฟิลม์บางกอก ใครที่ยังไม่เคยชม ลองชมฉากนี้ดูนะครับ

Bangkok Mean Time เวลามาตรฐานกรุงเทพฯสมัยรัชกาลที่ 4 เรื่องนี้เชื่อถือได้มากแค่ไหน บางทีอาจจะเชื่อได้ในฐานะของการตีความหมายมากกว่านะครับ ส่วนเวลามาตรฐานกรีนิช น่าจะมามีขึ้นในยุคหลังจากนั้น โดยประเทศเราถือเอาเส้นลองติจูดที่ 105 องศา (ผ่านอุบล) เป็นเมนหลักของเวลาทั้งประเทศ สมัยก่อนนั้นอาจเอาเวลาเมนหลักที่กรุงเทพก็เป็นได้ และที่สำคัญ ดวงอาทิตย์นั้นเป็นสิ่งที่โคจรเร็วๆช้าๆได้ตามฤดูกาล หากนาฬิกาไม่อยากเดินเร็วๆช้าๆตามดวงอาทิตย์จริงหละก็ จะต้องถือที่เวลาดวงอาทิตย์เฉลี่ยครับ มันอาจเดินไม่ตรงดวงอาทิตย์ในแต่ละวันแต่ละเดือน แต่เมื่อครบปีแล้วจะกลับมาตรงกันอีกแน่นอน ซึ่งดวงอาทิตย์เฉลี่ยนี้แต่ละประเทศจะสังเกตุได้เหมือนกันหรือเปล่า? เพราะมันเหมือนนามธรรมมากกว่า
และนั่นจึงอาจกลายเป็นเวลาส่วนตัวของเราได้ในที่สุดครับ (สำหรับพวกขุนนางหรือคนรวยที่มีนาฬิกาแล้ว)

นั่นอาจจะเป็นคำอธิบายที่ดี แต่......................
ยังมีอีกเรื่องหนึ่ง ที่ทำให้ความสับสนของเรื่องยังไม่จบแค่นี้ นั่นเพราะว่า ยังมีอีกปรากฏการณ์หนึ่ง ที่ทรงทำนายไว้เช่นกัน นั่นคือปรากฎการณ์ดาวพุธผ่านหน้าดวงอาทิตย์ ดังตัวอย่างจากพระบรมราชโองการที่สมาคมดาราศาสตร์ไทยนำมาลง ดังนี้ //thaiastro.nectec.or.th/news/2003/special/transit2003.html
ประกาศดาวพระเคราะห์พุธเข้าในดวงพระอาทิตย์
(ณ วันจันทร์ เดือน 11 แรม 2 ค่ำ ปีระกา ตรีศก)
มีพระบรมราชโองการให้ประกาศให้การทราบแก่ผู้จะได้อ่านประกาศนี้ทั้งปวง วันอังคาร เดือนสิบสอง ขึ้นสิบค่ำ ดาวพระเคราะห์พุธจะเข้าในดวงพระอาทิตย์ว่าตามจะเห็นที่กรุงเทพมหานคร แรกเริ่มกระทบเข้าทางทิศอีสานค่อนข้างบูรพาเห็นดำเป็นเม็ด จดขอบพระอาทิตย์แหว่งเข้าไปนิดหนึ่ง เมื่อเวลาเที่ยงแล้วกับ 14 นาที.....

และเมื่อผมลองใช้โปรแกรมนี้คำนวณย้อนหลังไปดู

พบว่าดาวพุธเข้าหมดดวงเวลา 12:14:03 น. ทำไมจึงตรงกับที่พระองค์ทรงคำนวณความว่า "เที่ยงแล้วกับ 14 นาที"

สรุปว่าเวลาสมัย ร.4 กับเวลาปัจจุบันนี้ตรงกันหรืออย่างไร? ถ้าตรงกัน งั้นทรงคำนวณสุริยุปราคาคลาดเคลื่อนไปเกือบ 25 นาทีหรือ?

แต่ผมไม่เชื่อว่าทรงคำนวณคลาดเคลื่อน ด้วยเหตุผล 2 ประการดังนี้
1. งานนี้ไม่ได้มีแต่ข้าราชบริพารชาวไทยเท่านั้นที่ร่วมดูอยู่ด้วย แต่ยังมีเจ้าเมืองและนักวิทยาศาสตร์ต่างประเทศมาร่วมเป็นสักชีพยานในความแม่นยำในครั้งนั้น จึงทำให้ข้อครหาเรื่องการเขียนประวัติศาสตร์ข้างเดียวหมดไป

2. ตำแหน่งค่ายหลวง อยู่แทบจะกึ่งกลางของคลาส ตรงที่ผมปักหมุดสีส้ม

ก็แสดงว่าทรงรู้พิกัดกึ่งกลางของคราสแน่นอน และต้องทรงรู้เวลาที่แน่นอนด้วย

งานนี้ จึงเป็นปริศนาทางวิทยาศาสตร์และประวัติศาสตร์ที่หนักอกผมอีกเรื่อง ผมเริ่มสงสัยที่มาของข้อมูลทั้งจากเว็ปอุทยานวิทยาศาสตร์พระจอมเกล้าฯ และสมาคมดาราศาสตร์ไทย ว่านำเวลาเกิดปรากฎการณ์เหล่านั้นมาลงถูกต้องหรือไม่ หรือบันทึกประวัติศาสตร์ที่อ้างอิงมานั้น กล่าวถูกต้องแล้วหรือไม่?

Create Date : 06 กันยายน 2553

Last Update : 6 กันยายน 2553 20:17:32 น.

7 comments

Counter : 3986 Pageviews.

เข้ามาอ่านค่ะ ^ ^

โดย: radiergummi

วันที่: 6 กันยายน 2553 เวลา:20:11:39 น.

งง วุ้ย

โดย: bobocnx IP: 203.147.14.44 วันที่: 6 กันยายน 2553 เวลา:20:25:16 น.

ได้ความรู้เพิ่มอีกแล้ว ขอบคุณครับ

โดย: อีสาน IP: 222.123.61.16 วันที่: 6 กันยายน 2553 เวลา:21:49:17 น.

ขอบคุณมากครับ ได้ความรู้เพิ่มมากทีเดียว

โดย: หอยทากตัวน้อย IP: 124.121.167.219 วันที่: 6 กันยายน 2553 เวลา:23:13:48 น.

เรียนคุณสมภพครับ

ข้อมูลจาก กระแสรับสั่งรัชกาลที่ ๔ เรื่องสุริยอุปราคา เมื่อปีมโรง พ.ศ. ๒๔๑๑ ระบุว่า

"ที่ค่ายหลวงหว้ากอ เปนที่ทรงพระราชดำริห์ว่าจะเปนที่ควรจะเห็นเปนกลางคราธสุริยุปราคาสิ้นดวง แล้วมีพระบรมราชโองการดำรัสสั่ง ให้ไปตั้งแต่งไว้เปนที่ประทับนั้นมีกำหนด ลองชิตตูด ๙๙ องศา ๔๐ ลิบดา ๒๐ พิลิพ คิดมาแต่ที่ครูครินวิช เปนทิศตวันตกกรุงเทพ ฯ ไปเพียง ๔๙ ลิบดากับ ๔๐ พิลิพ เวลาผิดกันกับกรุงเทพ ฯ ๓ นาทีกับ ๑๖ วินาทีเศษเล็กน้อย มีลาติตุดขิปทุวิ เหนือ ๑๑ องศา ๔๑ ลิปดา ๔๐ พิลิพเปนข้างใต้กรุงเทพ ฯ ลงไป ๒ องสา ๓ ลิบดา ๒๙ พิลิพ ที่ค่ายหลวงหว้ากอ ทรงพยากรณ์ว่าจะจับทิศพายัพเวลา ๑๐ นาฬิกากับ ๖ นาทีแต่เที่ยงคืน"

พิกัดของค่ายหลวงในประกาศคือ ลองติจูด 99องศา40ลิบดา20ฟิลิปดา ตะวันออก เทียบกับกรีนิช หรือ 49ลิปดา40ฟิลิปดา ทางตะวันตกของกรุงเทพ
และ ละติจูดเป็น 11องศา41ลิปดา40ฟิลิปดา

ทำให้ทราบว่า ที่ค่ายหลวงนั้นพิกัดไม่ตรงกับที่คุณสมภพแสดงไว้ครับ

ของคุณสมภพคือ ละติจูด 11องศา42ลิปดา53ฟิลิบดา
ลองติจูด 99องศา45ลิบดา26ฟิลิปดา ตะวันออกเทียบกับกรีนิช

โดย: สยมภู IP: 77.109.139.87 วันที่: 15 กันยายน 2553 เวลา:16:51:00 น.

เวลาที่ไทยเร็วกว่าเวลาที่กรีนิซ7ชม. ประกาศใช้เมื่อ 1เมษายน พศ.2463
ตามพระราชกฤษฎีกาให้ใช้เวลาอัตรา
ลงวันที่ 16 มีนาคม พศ.2462
ในรัชสมัย ร.6 ดังนั้นเวลาที่เกิดคราส
ที่ร.4คำนวณได้นั้น น่าจะคำนวณจาก
เส้นลองติจูด99ํ(ของจังหวัดประจวบ)
ซึ่งจะต่างไป 6ํ(105-99) เวลาที่ต่างกัน
(จากองศาที่ต่างกัน)=60/15x6=24นาที
หมายเหตุ ลองติจูด 105ํคือเวลาก่อนกรีนิซ 7ชม. ดังนั้น 15ํ=เวลาก่อนกรีนิซ 1ชม.(หรือ60นาที)

โดย: วรพันธุ์ IP: 49.228.250.236 วันที่: 26 มีนาคม 2560 เวลา:18:20:14 น.

ขออนุญาตคุณสมภพ อธิบายเรื่องนี้นะครับ
เนื่องจากผมมีความสนใจในเรื่อง สุริยุปราคา ในปี 2411 และเพิ่งเปิดเจอข้อความในเว็บไซต์นี้
เนื่องจาก ในปีนี้จะครบรอบ 150 ปี การเกิดสุริยุปราคา ที่บ้านหว้ากอ จึงอยากจะขออธิบายสำหรับผู้ที่เปิดมาในหน้าเว็บไซต์นี้นะครับ

เวลาที่คราสจับหมดดวงแสดงในโปรแกรมคือ 12:01:13 น. นั้น เกิดจากการคำนวณโดยอ้างอิงจากเส้นเวลามาตรฐานประเทศไทย ซึ่งเร็วกว่ากรีนิช 7 ชั่วโมง
ซึ่ง 7 ชั่วโมงนั้น ถ้าเทียบแล้วจะตรงกับเส้น ลองติจูดที่ 105 องศาครับ
เพราะฉะนั้นการยึดตามโปรแกรมที่เวลา 12:01:13 น. นั้น ผมคิดว่าไม่ตรงกับความเป็นจริงครับ
จึงจะขออธิบาย ดังต่อไปนี้ครับ

แต่ถ้าลองเอาตามข้อมูลจากเว็บไซต์ NASA ที่คุณสมภพ อ้างอิงมาด้านบนนี้
(ข้อมูลเรื่องนี้กับทาง NASA ทางเว็ปนี้ //eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsearch/SEsearchmap.php?Ecl=18680818)
เส้นลองติจูดของหว้ากอ อยู่ที่ 99.7573
ถ้าแปลงแล้วจะเท่ากับ 99 องศา 45 ลิปดา 26.28 ฟิลิปดา

เรากำหนดให้โลกหมุนรอบตัวเองครบรอบเท่ากับ 360 องศา
ในหนึ่งวันที่โลกหมุนครบรอบเท่ากับ 24 ชั่วโมง หรือเท่ากับ 24 X 60 = 1440 นาที
เพราะฉะนั้นเมื่อโลกหมุนไป 1 องศา จะใช้เวลาเท่ากับ 1440/360 = 4 นาที

1 องศา = 60 ลิปดา
และ 4 นาที = 4 X 60 = 240 วินาที
แล้วเมื่อโลกหมุนไป 1 ลิปดา จะใช้เวลาเท่ากับ 240/60 = 4 วินาที

และ 1 ลิปดา = 60 ฟิลิปดา
แล้วเมื่อโลกหมุนไป 1 ฟิลิปดา จะใช้เวลาเท่ากับ 4/60 = 0.066667 วินาที

หว้ากอห่างจากกรีนิช 99 องศา 45 ลิปดา 26.28 ฟิลิปดา

1 องศา = 4 นาที
99องศา = 99 X 4 = 396 นาที
396 นาที = 6 ชั่วโมง 36 นาที

1 ลิปดา = 4 วินาที
45 ลิปดา = 45 x 4 = 180 วินาที
180 วินาที = 3 นาที

1 ฟิลิปดา = 0.066667 วินาที
26.28 ฟิลิปดา = 26.28 X 0.066667 = 1.752 วินาที

เพราะฉะนั้น หว้ากอ ห่างจากกรีนิช
6 ชั่วโมง
36+3 = 39 นาที
1.752 วินาที
หว้ากอ ห่างจากกรีนิชเท่ากับ 6 ชั่วโมง 39 นาที 1.752 วินาที

เวลา การเกิดสุริยุปราคา ที่คุณสมภพ อ้างอิงมาด้านบนนี้

จุดเริ่มต้นที่ดวงจันทร์บังดวงอาทิตย์ได้มิดหมดดวง เวลา 05:00:31.2 ของกรีนิช
05+6 = 11 นาฬิกา
00+39 = 39 นาที
31.2+1.752 = 32.952 วินาที
จะเท่ากับเวลาของไทยที่ตำแหน่งหว้ากอ คือ 11 นาฬิกา 39 นาที 33 วินาที(ปัดเศษไปจะได้เข้าใจง่ายขึ้น)

จุดที่ดวงจันทร์บังดวงอาทิตย์มากที่สุด เวลา 05:03:54.5 ของกรีนิช
05+6 = 11 นาฬิกา
03+39 = 42 นาที
54.5+1.752 = 56.252 วินาที
จะเท่ากับเวลาของไทยที่ตำแหน่งหว้ากอ คือ 11 นาฬิกา 42 นาที 56 วินาที(ปัดเศษไปจะได้เข้าใจง่ายขึ้น)

เป็นจุดสุดท้ายที่ดวงจันทร์บังดวงอาทิตย์มิด เวลา 05:07:17.8 ของกรีนิช
05+6 = 11 นาฬิกา
07+39 = 46 นาที
17.8+1.752 = 19.552 วินาที
จะเท่ากับเวลาของไทยที่ตำแหน่งหว้ากอ คือ 11 นาฬิกา 46 นาที 20 วินาที(ปัดเศษไปจะได้เข้าใจง่ายขึ้น)

เวลาที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงคำนวณได้ คือ 11:36:20 น.(ตามประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๑๙)
แต่เวลาที่คำนวนจากหลักฐาน ที่คุณสมภพ อ้างอิงมาด้านบนนี้ ที่คำนวณเทียบได้ คือ 11:39:33 น. นั้นไม่ตรงกัน

แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าพระองค์คำนวณผิด
เนื่องจากการการกำหนดเส้นลองติจูดนั้นเป็นผลจากการเปรียบเทียบค่าความต่างของเวลาในจุดที่ต่างกันบนผิวโลก จึงเป็นเส้นที่สมมุติขึ้นมาเท่านั้น
ในสมัยนั้นพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงกำหนดเวลามาตรฐานกรุงเทพปานกลาง หรือที่เรียกว่า ‘Bangkok Mean Time’ ซึ่งเป็นเวลาที่เร็วกว่าที่กรีนิช 6 ชั่วโมง 42 นาที

กำหนดเวลามาตรฐานกรุงเทพปานกลางของพระองค์ไม่ใช่การนำเวลาของกรีนิชมาบวกเวลาเพิ่มไป 6 ชั่วโมง 42 นาที แต่เป็นการกำหนดเวลา

ตามการเปลี่ยนแปลงเวลาของโลกจริงในที่ผ่านพระบรมมหาราชวัง
ดังเช่น จะมีพระราชหัตเลขา ถึงกรมหมื่นวรจักร์ธรานุภาพ จากพระราชหัตเลขา รวมครั้งที่ 1 ฉบับที่ 38 อยู่ในหนังสือพระราชหัตเลขาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในหน้าที่ 428

พระราชหัตเลขา ซึ่งตรงกับเดือน กุมภาพันธ์ ปี2408 ให้ตรวจตั้งโมงให้ถูกเวลาตี
ข้อความยกมาตอนหนึ่งคือ "เดือน ๓ แรม ๔ ค่ำ ๕ ค่ำ ๖ ค่ำ ๓ วันนี้ย่ำรุ่ง ๕ นาฬิกา กับ ๔๘ นาที แต่เที่ยงคืน ย่ำค่ำ ๖ นาฬิกากับ ๑๒ นาที"

ซึ่งย่ำรุ่ง คือ ชั่วโมงที่หกจากเที่ยงคืนที่ตรงกับรุ่งเช้านั้น และย่ำค่ำ คือ ชั่วโมงที่หกจากเที่ยงวันในช่วงเย็น
ซึ่งแสดงให้เห็นว่า ในสมัยนั้นพระองค์ได้ให้มีการปรับค่านาฬิกาให้ตรงตามสภาพแสงจริงตามตำแหน่งของดวงอาทิตย์กับเส้นขอบฟ้าครับ

โดย: rattigon IP: 125.26.162.36 วันที่: 25 เมษายน 2561 เวลา:14:33:58 น.