Apple has lost a visionary and creative genius, and the world has lost an amazing human being.

But his spirit will forever be the foundation of Apple. 6 October 2011

<<
สิงหาคม 2568
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31 
21 สิงหาคม 2568

พระพุทธสิหิงค์ : ข้อสันนิษฐานใหม่ (จบ)


พระแบบพระพุทธสิหิงค์ วัดสว่างอารมย์ สุโขทัย


ถึงตรงนี้เราเองก็ยังไม่สามารถสรุปได้แน่ชัดว่า
พระพุทธสิหิงค์นั้น สร้างขึ้นในช่วงเวลาใดกันแน่
เพราะพระพุทธรูปที่มีจารึกปีพ.ศ. ก็คาดเดาได้ว่า
น่าจะเป็นการทำจำลอง เพื่อสืบต่อพระพุทธศาสนา

เพราะในปี พ.ศ. 2000 นั้น เป็นหมุดหมายสำคัญ
ที่จะเป็นไปตามคำทำนายว่า พระพุทธศาสนาจะเสื่อมลง
เมื่อเวลาผ่านไป 2,500 ปี หรือที่เรียกว่า ช่วงเวลากึ่งพุทธกาล
 
แต่ยังมีคำถามหนึ่งที่ยังคงค้างคาใจมาจนถึงปัจจุบันว่า
เมื่อพระพุทธสิหิงค์ถูกกำหนดพุทธลักษณะไว้แน่ชัดเช่นนี้แล้ว
เหตุใดสมเด็จกรมพระราชวังบวรฯ จึงเลือกที่จะเชิญพระพุทธรูปที่ไม่ตรงลงมา
ทำไมถึงเรียกว่าพระสิงห์ และทำไมพระพุทธรูปองค์นี้จึงมีความสำคัญ
 

ข้อคิดใหม่เรื่อง “พระสิงห์” เมืองเชียงใหม่ ตีพิมพ์เมื่อ ปี พ.ศ. 2555
ใน
วารสารราชบัณฑิต ได้ให้ความคิดเห็นไว้ว่า
แต่เดิมล้านนาเป็นถิ่นฐานของชาวลัวะที่นับถือผีมาก่อน
เมื่อกลายเป็นอาณาจักรล้านนาที่รับพระพุทธศาสนาเข้ามาแล้ว
ก็มีการผสานความเชื่อกับแบบชาวพื้นเมือง
 
ชื่อพระสิงห์ ซึ่งมีคนตีความที่มาอย่างหลากหลาย
แต่ก็ยังไม่มีใครสามารถอธิบายได้อย่างชัดแจ้ง
ผู้เขียนจึงมีความเห็นว่า เป็นไปได้หรือไม่ว่า คำว่า สิงห์
อาจมาจากภาษาพูดไทยโบราณ อันมีสองความหมาย

ความหมายแรก เราก็ยังคงใช้กันปัจจุบันกับคำว่า
ผีสิง สิงสู่
และอีกความหมายหนึ่งที่หายไป แต่ยังคงใช้อยู่ในหมู่ชาวไทยดำ
ที่แปลว่า
โคตรตระกูล ดังที่กล่าวกันว่า ที่เมืองลอนั้น มีสิงอยู่ 12 ตระกูล
โดยสิงหรือด้ำนั้นจะถ่ายทอดผ่านฝ่ายชาย จากพ่อมายังลูกชายคนโต 

เช่นเดียวกับในล้านนานโบราณ ก็ปรากฏคำว่า
สิงเมือง
หมายถึง คณะขุนนางที่ปกครองบ้านเมืองร่วมกับกับกษัตริย์
ปรากฏขึ้นอย่างน้อยในสมัยพระเจ้าติโลกราช จนมาถึงสมัยพระเจ้ากาวิละ
 
ดังนั้นนอกจากความเชื่อว่า ชื่อพระสิงห์ มาจากความสง่างามดุจราชสีห์
หรือมาจากภาษามอญว่า สหิงเฮย ที่แปลว่า รื่นรมย์แล้ว
พระสิงห์อาจจะมาจากคำไทยโบราณง่ายๆ ว่า สิง อย่างที่เรารู้จักกันดีก็เป็นได้
 

 

พระแบบพระพุทธสิหิงค์ วัดโคกขาม สมุทรสาคร
 
 

พระสิงห์ประดิษฐานอยู่ที่วัดพระสิงห์ หรือวัดสีเชียงพระ
เป็นวัดที่สร้างในสมัยพญาผายู โดยนำอัฐของบิดาคือพญาคำฟูมาบรรจุไว้

ลี หมายถึงตลาด ที่อาจจะมีมาแต่แรกสร้างเมืองเชียงใหม่
เชียง ภาษาไทยดำ หมายถึง ป่าดงไม้ใหญ่ใจกลางเวียง
ซึ่งเป็นที่อยู่ของผีบ้านผีเมือง
พระ อาจจะมาจาก พระเป็นเจ้า
 
ลีเชียงพระ จึงอาจจะหมายถึง วัดที่อยู่ในป่าใหญ่กลางเมืองใกล้กับตลาด
ที่อดีตพระผู้เป็นเจ้าสิงสถิตอยู่ หรือวิญญาณของพญาคำฟูนั่นเอง
พระสิงห์ จึงอาจหมายถึงพระพุทธรูปตัวแทนที่มีวิญญาณ
ของผีบรรพบุรุษสิงสู่ เพื่ออยู่คอยปกปักรักษาบ้านเมือง


ความเชื่อดั้งเดิมของคนพม่า ก่อนที่จะหันมานับถือพุทธศาสนา
 
นัต หรือวิญญาณคนตายโหงที่กลายมาเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำหมู่บ้าน
ในประวัติศาสตร์ของล้านนา มีผู้ที่เสียชีวิตลงด้วยเหตุไม่ปรกติสองพระองค์
ได้แก่ พญามังรายที่ต้องอัสนีบาต ที่กาดกลางเวียงเชียงใหม่
และพญาคำฟูที่กล่าวว่าถูกเงือกกัด ซึ่งอาจะเป็นจระเข้หรืองูพิษ
ดังนั้นทั้งสองพระองค์จึงอาจเป็นนัต หรืออารักษ์ประจำเมือง
 
สิ่งที่ยืนยันเรื่องนี้คือ
โคลงพื้นวัดพระสิงห์
ซึ่งเรายังไม่สามารถระบุปีที่เขียนได้ ในช่วงท้ายแสดงให้เห็นว่า
ในเมืองเชียงใหม่มี นัตหรืออารักษ์2 องค์จริง


อารักษ์อาราธเรื้อง     รักษา
ท้าวท่านสองเทวา     ผ่ายเผ้า
เชิญเจียรจุ่งเร็วร้า      รับส่วน สักแอ่
พิสาจเย็นยักข์เร้า     ร้วมรู้ ถปันนา


ประตูผี คือประตูหนึ่งที่ใช้สำหรับนำศพคนตายออกนอกเมืองหลวง
ที่เชียงใหม่คือ
ประตูสวนปรุง ซึ่งหากลากเส้นตรงไปทางทิศเหนือ
จะตรงกับโบสถ์วัดพระสิงห์พอดี ดังนั้น วัดลีเชียงพระ ก็อาจจะเป็นวัดที่ตั้ง
พระพุทธรูปที่เป็นอารักษ์ของเมือง คือพญาคำฟู หรืออาจะรวมถึงพญามังราย 
 
ซึ่งก็เป็นธรรมเนียมที่ยังเห็นได้จนถึงปัจจุบัน ที่ อ. พิเศษ เจียจันทร์พงษ์
ใช้เป็นข้อสันนิษฐานว่า กรุงเทพประดิษฐานพระแก้วมรกต
ไว้ในแนวที่ตรงกับประตูสำราญราษฎร์ที่เป็นประตูผีพอดี 
 

ส่วนในเรื่องพระสิงห์นั้น บทความได้กล่าวย้อนไปในช่วงต้นของโคลงว่า

ลาเถิงปราสาทสร้อย   สิงห์สอง 
ติดแทบซึมคือคลอง   ฝ่ายใต้
ขาทรายคือคู่ของ    รอยฤกษ์ ยังเอ่ยจำ
จื่อจงน้องไท้    แต่ตั้ง ปฐมถวาย




พระพุทธรูปแบบขัดสมาธิเพชร พช. สวรรคนายก สุโขทัย


ผู้เขียนจึงตั้งคำถามว่า เป็นไปได้หรือไม่ อาจจะมีพระสิงห์สององค์
คือองค์ที่แทนพญามังราย และองค์ที่แทนพญาคำฟู
ที่ตั้งอยู่ในฐานะอารักษ์ทั้งสองของเมืองเชียงใหม่

แต่ในเว็บห้องสมุดวชิรญานแปล สิงห์สอง ไว้ว่า
หมายถึง สิงห์คู่ ที่อยู่หน้าประตูวัด ซึ่งเราก็เห็นด้วย
เพราะในบทก่อนหน้า ผู้รจนาได้กราบลาพระสิงห์ในอุโบสถแล้วออกมา
สิงห์สอง'ในที่นี้ จึงควรจะอยู่นอกพระอุโบสถไปแล้ว

ถึงตรงนี้ดูเหมือนว่า เหตุผลที่สมเด็จกรมพระราชวังบวรฯ ทรงเลือกอัญเชิญ
พระพุทธสิหิงค์องค์นี้ลงมา เพราะว่าในอุโบสถมีพระสิงห์ตั้งอยู่สององค์นั้น
ดูจะมีความเป็นไปได้อย่างเลือนราง
 
ยังมีอีกหนึ่งบทความที่เราจำชื่อหัวข้อและกลับไปค้นหาไม่ได้อ้างว่า
เป็นไปได้หรือไม่ว่า พระสิงห์ที่มีปางขัดสมาธิเพชรนั้น จะได้รับอิทธิพล
มาจากพระพุทธรูปที่บุโรพุทโธ ที่มีพุทธลักษณะปางขัดสมาธิเพชร
และถ่ายทอดขึ้นไปยังเมืองลำพูน ก่อนที่จะไปถึงเชียงใหม่
 
 โดยอ้างหลักฐานถึงพระพุทธรูปปูนปั้นที่เจดีย์กู่กุด ที่วัดพระนางจามเทวี
ว่าเก่าแก่กว่าการตั้งเมืองเชียงใหม่ ดังนั้นพระสิหิงค์องค์จริง
อาจจะคือพระพุทธสิหิงค์ ที่เมืองนครศรีธรรมราช
แต่น่าเสียดายที่พระพุทธรูปปูนปั้นที่เมืองลำพูนชุดนี้
ถูกบูรณะขึ้นใหม่ ไปเมื่อไม่ถึงร้อยปีที่ผ่านมา
 
ข้อสันนิษฐานนี้มีน้ำหนักน้อยมาก เพราะแม้พระพุทธรูปที่บุโรพุทโธ
จะมีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 8-9 ซึ่งก็เก่าแก่ใกล้เคียงกับในสิหิงคนิทาน
แต่พระพุทธรูปที่บุโรพุทโธ ก็แสดงพระหัตถ์ในปางธรรมจักรมุทธา
ซึ่งแตกต่างไปจากปางมารวิชัยของพระพุทธสิหิงค์ไปอย่างมาก
 
และนครศรีธรรมราชก็ไม่มีตำนาน เอกสาร ความเชื่อใดๆ ที่เกี่ยวข้อง
ต่างไปจากล้านนา ที่มีการสร้างจำลองพระสิงหิงค์ขึ้นเป็นจำนวนมาก
ดังนั้นพระพุทธสิหิงค์ที่นครศรีธรรมราช น่าจะเป็นอิทธิพล
ที่ได้รับมาจากการจำลองของกรุงศรีอยุธยาแล้วส่งมายังหัวเมือง
 ในสมัยหลังสมเด็จพระนารายณ์เป็นต้นมา เช่นเดียวกับการพบที่วัดโคกขาม


 

พระพุทธรูปแบบขัดสมาธิเพชร พช. สุโขทัย ได้มาจากวัดสระศรี


เราเริ่มต้นด้วยคำถามว่า เหตุใดคณะราษฏรจึงมีความผูกพันกับ
พระพุทธสิหิงค์วังหน้า และมีเหตุอื่นใดอีกบ้างที่ทำให้สมเด็จกรมพระราชวังบวร
เลือกที่จะอัญเชิญพระพุทธสิหิงค์ ที่แตกต่างกับที่พระองค์เองก็เคยเห็น
บนหอพระพุทธสิหิงค์ หน้าวัดพระศรีสรรเพชญ์ ที่กรุงศรีอยุธยาลงมา
 
แต่ทั้งหมดที่สืบค้นมา ก็ยังคงไม่สามารถไขปริศนาทั้งหมดนี้ออกมาได้
เรายังไม่พบว่า ใครเป็นผู้สร้างพระพุทธสิหิงค์ สร้างเมื่อใด หรือสร้างที่ไหน
หรือว่าจริงๆ แล้วอาจจะมีพระพุทธสิหิงค์องค์จริงมากกว่าหนึ่งองค์หรือเปล่า
เราพบแต่เพียงว่า มีการจำลองพระพุทธรูปองค์นี้ขึ้นออย่างกว้างขวางในล้านนา
 
ดังนั้นทฤษฏีที่อธิบายว่า สมเด็จกรมพระราชวังบวรอัญเชิญองค์นี้ลงมา
เพราะว่าเป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ เช่นเดียวกับพระแก้วมรกต
อันเป็นพระพุทธรูปสำคัญประจำวังหลวงนั้น
ก็ดูเหมือนว่า ยังคงน่าจะมีความเป็นไปได้มากที่สุด
 
ผ่านไป 150 ปี ถึง พ.ศ. 2475 การเปลี่ยนแปลงการปกครองของคณะราษฏร
พระพุทธรูปองค์นี้ก็ถูกกลับมาให้ความสำคัญ อยู่ในหลายเหตุการณ์อีกครั้ง
พ.ศ. 2490 กลุ่มคนผู้ร่วมกันก่อตั้งคณะราษฏรได้หมดอำนาจไป
พระพุทธสิหิงค์วังหน้า จึงถูกอัญเชิญกลับไปยังสถานที่เดิมอีกครั้ง
 
เหลือเพียงประเพณีการสรงน้ำพระพุทธสิหิงค์ ในวันสงกรานต์
ที่ท้องสนามหลวงที่ยังคงตกค้างอยู่ โดยมีเพียงไม่กี่คนที่รู้ว่า
คณะราษฎรนั้นมีความผูกพันกับพระพุทธรูปองค์นี้เป็นอย่างมาก

เช่นเดียวกับตัวตนของกลุ่มคนผู้ทำการอภิวัฒน์สยาม
ที่กำลังถูกลืมเลือนไปจากความทรงจำของคนไทย
รวมถึงกลุ่มอาคารที่ถูกสร้างขึ้นในสมัยนั้น
ที่นับวันจะเหลือน้อยลงไปทุกทีเช่นกัน



Create Date : 21 สิงหาคม 2568
Last Update : 26 สิงหาคม 2568 14:32:36 น. 3 comments
Counter : 544 Pageviews.  
Share to Facebook

ผู้โหวตบล็อกนี้...
คุณ**mp5**, คุณหอมกร, คุณปัญญา Dh, คุณสายหมอกและก้อนเมฆ, คุณนายแว่นขยันเที่ยว, คุณnewyorknurse, คุณโฮมสเตย์ริมน้ำ, คุณtuk-tuk@korat, คุณอุ้มสี


 
พระองค์นี้จบจนได้เนอะ



โดย: หอมกร วันที่: 21 สิงหาคม 2568 เวลา:18:34:46 น.  

 
ขอบคุณค่ะ

เรารู้แค่ว่าเขาเรียกชื่อนี้จากจารึกที่ฐานพระพุทธรูป
แล้วจึงเอาพระที่ไม่มีจารึกมาเปรียบเทียบ
และเทียบเคียงกับบันทึกต่างๆ
แต่ไม่ได้รู้อะไรลึกมากค่ะ


โดย: tuk-tuk@korat วันที่: 25 สิงหาคม 2568 เวลา:12:59:26 น.  

 
กราบ


โดย: อุ้มสี วันที่: 25 สิงหาคม 2568 เวลา:21:28:29 น.  

ชื่อ : * blog นี้ comment ได้เฉพาะสมาชิก
Comment :
  *ส่วน comment ไม่สามารถใช้ javascript และ style sheet
 

BlogGang Popular Award#22


 
ผู้ชายในสายลมหนาว
Location :


[ดู Profile ทั้งหมด]

ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 25 คน [?]




[Add ผู้ชายในสายลมหนาว's blog to your web]