Apple has lost a visionary and creative genius, and the world has lost an amazing human being.

But his spirit will forever be the foundation of Apple. 6 October 2011

<<
มิถุนายน 2568
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930 
27 มิถุนายน 2568

พระพุทธสิหิงค์ : หลวงพ่อเพชร


 หลวงพ่อเพชร พิพิธภัณฑสสถานแห่งชาติ ชัยนาทมุนี


เราไม่ค่อยได้ออกจากบ้านไกล ที่ไหนเกินกว่า 100 กม. ถือว่าท้อถอย
มีพระพุทธรูปองค์หนึ่งที่งดงามจับตา ประดิษฐานเป็นพระประธานอยู่ที่
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ชัยนาทมุนี ที่อยู่นอกระยะทางการขับรถของเรา
 
ต้องรอจนกระทั่ง ปี พ.ศ. 2566 ในวาระที่สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ
สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ทรงเจริญพระชนมายุครบ 96 พรรษา
กรมศิลปากร จึงได้จัด
นิทรรศการพิเศษ พระพุทธรูปสำคัญในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ
ขึ้น ณ พระที่นั่งศิวโมกขพิมาน พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร

 
ที่ได้อัญเชิญ
หลวงพ่อเพชร จากพิพิธภัณฑ์ชัยนาทมุนี ลงมาจัดแสดง
เราไม่เสียดายเงินค่าเข้า สำหรับการไปชมพระพุทธรูปองค์สำคัญ
ที่ถูกจัดว่าเป็นโบราณวัตถุสำคัญ 1 ใน 100 ชิ้น ของประเทศไทย
 
จะบอกว่างามอย่างไร อาจตัดสินได้ด้วยตาเปล่า
แต่ความงามนั้นเล่า กำเนิดขึ้นมาด้วยศิลปะแบบใด
เราจะมาลองไขปริศนาสำคัญนี้
เริ่มจาก คำบรรยายของกรมศิลปากร 
 

หากดูเผินๆ เหมือนหลวงพ่อเพชรเป็นพระพุทธรูป ศิลปะล้านนา
แต่จริงๆ แล้วคือ พระพุทธรูปศิลปะสุโขทัย ที่ได้อิทธิพลจากล้านนา
จุดที่แตกต่างคือ ถ้าเป็นพระล้านนา ที่พระชงค์จะไม่มีเส้นจีวร




 หลวงพ่อเพชร วัดท่าถนน จ.อุตรดิตถ์
ภาพจาก https://www.wikipedia.com



สิ่งที่แปลกอีกอย่างที่ไม่มีในพระพุทธรูปองค์อื่น คือ
พระหัตถ์ขวาเป็นแบบล้านนา แต่พระหัตถ์ซ้ายเป็นแบบสุโขทัย

อันนี้ เราดูไม่เป็น
 
ตามประวัติกล่าวว่า
หลวงพ่อเพชรประดิษฐานอยู่ที่วัดพระบรมธาตุวรวิหาร
อำเภอเมือง จังหวัดชัยนาท เดิมถูกพอกปูนไว้
ต่อมาเมื่อปูนกะเทาะออก จึงพบว่าเป็นพระพุทธรูปสำริด
 
พ.ศ 2449 รัชกาลที่ 5 เสด็จพระราชดำเนินไปยังวัดพระบรมธาตุวรวิหาร
ได้ตรัสขออัญเชิญมาประดิษฐานที่กรุงเทพ ภายหลังเมื่อพระองค์เสด็จสวรรคต 
ทางวัดจึงได้ทูลขอนำกลับมาประดิษฐานไว้ที่วัดเช่นเดิม
ก่อนที่จะมอบให้ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ชัยนาทมุนี

มีพระพุทธรูปอีกองค์หนึ่งซึ่งมีชื่อ พุทธลักษณะ และเรื่องราวเหมือนกัน
นั่นคือ
หลวงพ่อเพชร วัดท่าถนน กล่าวว่าพบเมื่อ พ.ศ. 2436 ที่วัดหมอนไม้
พ.ศ. 2443 รัชกาลที่ 5 ทรงสร้างวัดเบญจมบพิตร มีพระราชประสงค์
จะจัดทำพิพิธภัณฑ์พระพุทธรูปแบบต่างๆ จึงให้อัญเชิญหลวงพ่อเพชรลงมา
พ.ศ. 2453 เมื่อรัชกาลที่ 5 เสด็จสวรรคต ได้อัญเชิญกลับมาเมืองอุตรดิตถ์
 
แสดงให้เห็นว่าพระพุทธรูปลักษณะนี้ มีความงามในระดับชาติเลยทีเดียว
แล้วเราจะสามารถจัดพระพุทธรูปแบบนี้ เข้ากับในหมวดได้บ้าง
 

 

 พระพุทธรูปแบบเชียงแสน ระเบียงคต วัดเบญจมบพิตร 
ได้มาจากวัดเกาะเกิด พระนครศรีอยุธยา



กล่าวกันว่าที่สุโขทัย มีพระพุทธรูปกลุ่มหนึ่งที่แตกต่างไปจากหมวดใหญ่
หรือหมวดที่พบมากที่สุด นั่นคือ
หมวดวัดตะกวน หรือหมวดเบ็ดเตล็ด
 ตั้งตามชื่อแหล่งที่พบคือวัดตะกวน และวัดพระพายหลวง
ซึ่งาเป็นศาสนสถาน ที่เก่าแก่ย้อนไปได้ถึงช่วงเมืองพระนคร
 
ลักษณะมีพุทธลักษณะมีศิลปะแบบเชียงแสน (ล้านนา)ปะปนอยู่มาก
มีชายสังฆาฏิสั้น และพระนลาฏแคบ ขัดสมาธิเพชร
เชื่อว่าสร้างในช่วงต้นสุโขทัย ราวต้นอายุพุทธศตวรรษที่ 19
มีอายุเก่าแก่กว่าพระพุทธรูปหมวดใหญ่ 
 
อ. ศักดิ์ชายจึงเสนอว่า ตัวอย่างที่พบที่วัดพระพายหลวงนั้น
เป็นพระพุทธรูปปูนปั้นที่อยู่ในพระอุระของพระพุทธรูปหมวดใหญ่
พระพักตร์กลมชัดมิศิลปะแบบปาละที่ชัดเจน
น่าจะเก่าถึงช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 19 

แต่พระพุทธรูปสำริดพบที่วัดตะกวนนั้น พระพักตร์ค่อนข้างยาว
น่าจะแยกใหม่เป็น 
พระพุทธรูปขัดสมาธิเพชรศิลปะสุโขทัย
โดยกำหนดอายุไว้ในช่วงกลางพุทธศตวรรตที่ 19 ถึงต้น 20
ร่วมสมัยกับพระพุทธรูปหมวดใหญ่ของสุโขทัย

แม้พระพุทธรูปกลุ่มนี้ จะเป็นปางขัดสมาธิเพชรเหมือนล้านนา
แต่พระพุทธรูปของสุโขทัย ดูเหมือนว่าจะขัดสมาธิไขว้กันสูงกว่า
 
หลวงพ่อเพชรในบล็อกนี้ทั้งสององค์ มีเส้นจีวรตรงพระชงค์ 
ที่กรมศิลปากรให้ข้อมูลว่า เป็นลักษณะของพระศิลปะสุโขทัย
แต่พระพระพักตร์ของหลวงพ่อเพชรทั้งสองงค์กลับแตกต่างกัน
หลวงพ่อเพชร วัดบ้านถนน มีพระพักตร์ยาวรี แบบสุโขทัย
ในขณะที่หลวงพ่อเพชร พิพิธภัณฑ์ชัยนาทมุนี มีพระพักตร์กลม แบบล้านนา

 

 พระพุทธรูปแบบเชียงแสน ระเบียงคต วัดเบญจมบพิตร
ได้มาจากวัดบางพลู ธนบุรี



ตัวช่วยของเราอยู่ในเรื่องเล่าที่กล่าวไป นั่นการอัญเชิญพระพุทธรูป
แบบเชียงแสน (คำเรียกในสมัยนั้น) ลงมาที่กรุงเทพเป็นจำนวนมาก
ตั้งแต่สมัยต้นกรุง ซึ่งบางส่วนก็น่าจะยังเก็บรักษาอยู่ตามวัดต่างๆ
แต่เป็นโชคดีของคนไทยที่รัชกาลที่ 5 ทรงมีสายพระเนตรที่ยาวไกล
 
โปรดฯ ให้นำพระพุทธรูปเหล่านี้มาจัดแสดงไว้ที่รอบระเบียงคต
ของวัดเบญจมบพิตร ที่เราทุกคนสามารถเข้าไปชมได้ทุกวัน
ในจำนวนพระพุทธรูป 52 องค์ มีหลายองค์เป็นพระพุทธรูปแบบเชียงแสน
และมีพระพุทธรูป 2 องค์ ที่มีเส้นพระชงค์ เหมือนหลวงพ่อเพชรในบล็อกนี้
 
องค์แรกมาจาก
วัดบางพลู ธนบุรี พระพักตร์เหมือนสกุลช่างล้านนา
เช่นเดียวกับหลวงพ่อเพชร ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ชัยนาทมุนี
องค์ที่สองมาจาก
วัดเกาะเกิด พระนครศรีอยุธยา พระพักตร์เหมือน
ช่างสกุลสุโขทัย คล้ายกับหลวงพ่อเพชร วัดท่าถนน จ. อุตรดิตถ์
น่าเสียดายที่คงไม่สามารถสืบหาชื่อวัดจริงๆ ที่ถูกอัญเชิญลงมาได้

มีพระพุทธรูปองค์อีกหนึ่งองค์ ที่แม้เห็นเส้นพระชงค์ไม่ชัดนัก
แต่ตั้งอยู่บนฐานบัวหงาย ที่กำหนดว่าเป็นลักษณะของพระสุโขทัย
ระบุว่าได้มาจาก
วัดสว่างอารมณ์ เมืองทุ่งยั้ง
เมื่อรวมกับหลวงพ่อเพชร ที่ประดิษฐาน ที่วัดท่าถนน 

 นั่นอาจจะพออนุมานได้ว่า
 
เมืองอุตรดิตถ์ ที่เป็นชายขอบของรัฐสุโขทัยต่อกับล้านนาในเวลานั้น
อาจเป็นแหล่งที่มีการสร้างพระพุทธรูปปางขัดสมาธิเพชรแบบสุโขทัย
ทั้งที่มีพระพักตร์แบบสุโขทัย หรือแบบล้านนา
หรือแบบล้านนาที่มีการผสมผสานกับศิลปะสุโขทัย

ตามช่วงเวลาความนิยมของศิลปะที่เปลี่ยนแปลงไป




พระพุทธรูปแบบเชียงแสน ระเบียงคต วัดเบญจมบพิตร
ได้มาจากวัดสว่างอารมณ์ เมืองทุ่งยั้ง



Create Date : 27 มิถุนายน 2568
Last Update : 25 กรกฎาคม 2568 14:43:53 น. 5 comments
Counter : 325 Pageviews.  
Share to Facebook

 
สวัสดีครับ

รายละเอียดแน่นปึ้กเลย
คหสต. ว่าองค์ในรูปที่สาม ปั้นได้อ่อนช้อยมากๆ ครับ

ขอบคุณที่แวะไปคุยที่บล็อกนะครับ
ใบไม้เปลี่ยนสี แว้บแรกผมนึกถึงใบโมมิจิเลยครับ


โดย: มาช้ายังดีกว่าไม่มา วันที่: 27 มิถุนายน 2568 เวลา:20:51:53 น.  

 
ดูแล้วใจสงบดีจ้า



โดย: หอมกร วันที่: 28 มิถุนายน 2568 เวลา:5:13:49 น.  

 
I’m fascinated by how Luang Pho Phet blends both Sukhothai and Lanna styles, especially the different Slope Game hand gestures and face shape. Do you think this might point to a specific regional workshop or time when both artistic traditions were overlapping, and is there any evidence that supports that idea?


โดย: สมาชิกหมายเลข 8467651 วันที่: 30 มิถุนายน 2568 เวลา:10:29:46 น.  

 
เดี๋ยวจะกลับไปฟัง อ.พิชญาใหม่ ลืมหมดละค่ะ


โดย: tuk-tuk@korat วันที่: 30 มิถุนายน 2568 เวลา:14:10:33 น.  

 
ปล. นกกะเราก็น่าจะอยู่น้อยกว่า 5 เมตร ค่ะ


โดย: tuk-tuk@korat วันที่: 30 มิถุนายน 2568 เวลา:14:17:24 น.  

ชื่อ : * blog นี้ comment ได้เฉพาะสมาชิก
Comment :
  *ส่วน comment ไม่สามารถใช้ javascript และ style sheet
 

BlogGang Popular Award#22


 
ผู้ชายในสายลมหนาว
Location :


[ดู Profile ทั้งหมด]

ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 25 คน [?]




[Add ผู้ชายในสายลมหนาว's blog to your web]