ยุคหนังสือราชสำนัก
หนังสือพิมพ์ยุคราชสำนัก (พ.ศ. 2349   2475)

ยุคราชสำนักเริ่มตั้งแต่สมัยรัชกาลที่4 จนถึงรัชกาลที่ 7 (ก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นประชาธิปไตยในพ.ศ. 2475) ความโดดเด่นของหนังสือพิมพ์ยุคราชสำนักคือเจ้านายในพระราชสำนัก รวมทั้ง รัชกาลที่ 4 เองได้เข้ามามีบทบาทในการจัดพิมพ์สื่อสิ่งพิมพ์ ทั้งในรูปแบบหนังสือเล่ม นิตยสารและหนังสือพิมพ์

วิวัฒนาการราชกิจจานุเบกษาสมัยรัชกาลที่๖ ถึงสมัย รัชกาลที่ ๗ (ก่อนเปลี่ยนแปลงการปกครอง)

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๖ เสด็จขึ้น ครองราชสมบัติในปีพุทธศักราช ๒๔๕๓หลังจากสมเด็จพระบรมชนกนาถ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕เสด็จสวรรคต หนังสือราชกิจจานุเบกษาซึ่งตีพิมพ์ตั้งแต่รัชกาลที่ ๕ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ออกหนังสือราชกิจจานุเบกษาอีกครั้งหนึ่ง ดังนั้น ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๖ จึงทรง พระกรุณาโปรดให้ออกหนังสือราชกิจจานุเบกษาสืบต่อมาดังเช่นในรัชกาลก่อนๆ

รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นสมัยที่มี ความเจริญรุ่งเรืองด้านการละครและวรรณกรรม โดยเฉพาะการออกวารสารและหนังสือพิมพ์ ราชกิจจานุเบกษาเป็นสิ่งพิมพ์ประเภทวารสาร ออกสัปดาห์ละครั้งนอกจากในกรณีมีเรื่องราชการสำคัญรีบด่วนจะออกฉบับพิเศษในช่วง เวลานั้นๆโดยออกติดต่อกันเป็นลำดับ ถึงปีพุทธศักราช ๒๔๖๘ ซึ่งตรงกับรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๗ ราชกิจจานุเบกษา ก็ยังพิมพ์ออกเผยแพร่โดยสม่ำเสมอ

ลักษณะรูปเล่ม

ราชกิจจานุเบกษา ในสมัยรัชกาลที่ ๖ -รัชกาลที่ ๗ ก่อนเปลี่ยน แปลงการปกครอง พ.ศ. ๒๔๗๕ มีขนาดรูปเล่ม ๑๖ หน้ายกหรือขนาด ๑๔ ๑/๒ x ๒๑ ๑/๒ ซม.

ในปีพุทธศักราช ๒๔๕๓ (ร.ศ. ๑๒๙)ซึ่งออกเป็นเล่ม ๒๗ มีตรา "อาร์ม" ซึ่งเป็นตราแผ่นดินเป็นสัญลักษณ์ครั้นในปี พ.ศ. ๒๔๕๔ - ๒๔๕๕ (ร.ศ. ๑๓๐ - ๑๓๑) เล่ม ๒๘, ๒๙ โปรดให้ใช้ตรา "ครุฑ" เป็นสัญลักษณ์ซึ่ง ลักษณะครุฑในบางเล่มแตกต่างกัน ส่วนศักราชนั้น ยังคงใช้รัตนโกสินทรศกเป็นเครื่องกำหนดปี เช่น เล่ม ๒๗ รัตนโกสินทรศก ๑๒๙ และแยกเนื้อเรื่อง เป็นแผนกราชกิจจาและแผนกกฤษฎีกาอย่างไรก็ดี ราชกิจจานุเบกษาพิเศษ ประจำวันที่ ๑๖ พฤศจิกายน ร.ศ. ๑๒๙การพระราชพิธีบรมราชาภิเษกและ เฉลิมพระราชมณเฑียร เริ่มใช้ทั้งจุลศักราชพุทธศักราช และรัตนโกสินทรศก กำกับทั้ง ๓ ศักราชแล้ว

ปี พ.ศ. ๒๔๕๖ - ๒๔๕๗ เล่ม ๓๐ ถึงเล่ม๔๙ คงใช้ตรา "ครุฑ" เป็นสัญลักษณ์ และพุทธศักราช ๒๔๖๗ เป็นต้นมาราชกิจจานุเบกษา จะมี สารบาญอยู่ด้านหน้า ทำนองเดียวกับวารสารทั่วๆ ไป เมื่อครบปีจะมี สารบาญรวมทั้ง แผนกกฤษฎีกา และแผนกราชกิจจานุเบกษา หรือบางที เรียกว่าแผนกสามัญ โดยแบ่งออกเป็นครึ่งปีแรก เริ่มตั้งแต่เดือนเมษายน เป็นภาค ๑ครึ่งปีหลัง ตั้งแต่เดือนตุลาคม เป็นภาค ๒ แต่ละแผนกจะมี สารบาญเฉพาะของแต่ละปีเช่น สารบาญ แผนกกฤษฎีกา ภาค ๑ หน้า ๑ ถึงหน้า ๓๑๐ ภาค ๒ หน้า ๓๑๑ - ๕๒๓ เป็นต้น

ราชกิจจานุเบกษามีการกำหนดเลขหน้าเฉพาะของแต่ละแผนกไม่ใช้ร่วมกันทั้งแผนกกฤษฎีกาและแผนกราชกิจจา โดยแยกเลขหน้า เริ่มจากหน้า ๑ทั้งสองแผนก การนำมารวมเล่ม จะแยกเป็นสองแผนก เรียงตามเลขหน้า และวันที่กำหนดออกในช่วง ปี พ.ศ. ๒๔๕๓ ถึง พ.ศ. ๒๔๗๕ จะออกทุกวันอาทิตย์นอกจากมีราชการพิเศษจะมีฉบับ พิเศษออกเพิ่มขึ้นโดยจะมีคำว่า ฉะบับพิเศษ อยู่ที่แผ่นแรกของราชกิจจานุเบกษา การนำราชกิจจานุเบกษามารวมเล่มในช่วงปี พ.ศ. ๒๔๕๓ - ๒๔๗๕จะเริ่มจากเดือนเมษายน ซึ่งเป็นเดือนเริ่มต้นปีใหม่ของไทยในยุคนั้น

ราชกิจจานุเบกษาเป็นเอกสารที่ออกโดยราชการในช่วงแรกๆ จึงแจกจ่ายให้กับเสนาบดี ข้าราชการ หรือประชาราษฎรบางส่วนเท่านั้นจนกระทั่งในสมัยรัชกาลที่ ๕ จึงประกาศให้เก็บเงินจากผู้ที่ขอรับหนังสือราชกิจจานุเบกษา เป็นรายปี ปี ละ ๘ บาท ถ้าส่งให้ถึงบ้านต้องเพิ่มอีก ๒ บาทรวมเป็น ๑๐ บาท ในช่วงรัชสมัยรัชกาลที่ ๖ นั้น การชำระเงินค่าบอกรับหนังสือราชกิจจานุเบกษา ให้จ่ายล่วงหน้าเป็นปี ทั้งนี้ตามใบแจ้งความที่แนบมาด้วยกับราชกิจจานุเบกษาของพระยาประกาศอักษรกิจผู้จัดการหนังสือราชกิจจานุเบกษาในยุคนั้น ตามใบแทรกในหน้าสุดท้ายของราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๔๐ หน้า ๒๖๐ ลงวันที่ ๒๘ มกราคม ๒๔๖๖

เรื่องที่นำลงพิมพ์

ราชกิจจานุเบกษา เป็นสิ่งพิมพ์ของราชการเรื่องที่นำลงตีพิมพ์ ส่วนใหญ่จึงเป็นเรื่องเกี่ยวกับทางราชการ กล่าวคือ

- ข่าวในพระราชสำนักจะให้รายละเอียดพระราชกรณียกิจพระบาท สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในงานพระราชพิธีต่างๆเช่น พระราชพิธีตรุษ สงกรานต์ พระราชพิธีศรีสัจจปานการ การเสด็จออกประทับเพื่อพระราชทานเหรียญจักรพรรดิมาลา พระราชทานเข็มข้าหลวงเดิม และเหรียญอื่นๆการเสด็จออกประทับเพื่อโปรดเกล้าฯ ให้พระบรม วงศานุวงศ์อัครราชทูต ข้าราชการเป็นต้น เข้าเฝ้าทูลละอองธุลี พระบาท และการพระราชพิธีต่างๆที่เกี่ยวข้องกับพระราชสำนัก เป็นต้น

- ประกาศพระบรมราชโองการจะเป็นพระบรมราชโองการในเรื่อง ต่างๆ เช่นประกาศพระบรมราชโองการให้เปลี่ยนนามหน่วยบางหน่วยและนามตำแหน่งบางตำแหน่งในกรมทหารเรือ ประกาศพระบรมราชโองการเกี่ยวกับพระราชกฤษฎีกา, พระราชบัญญัติ ประกาศพระราชทานต่างๆ ประกาศเรื่องต่างๆ เป็นต้น

ประกาศกระทรวง, กรมต่างๆ เช่น ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องกฎเสนาบดีฯว่าด้วยการกำกับตรวจตราคนต่างด้าวเข้าประเทศ สยามฯ ประกาศกระทรวงพระคลังมหาสมบัติประกาศกระทรวง เกษตราธิการ ประกาศกระทรวงธรรมการ ประกาศกระทรวงทหารเรือประกาศกรมรถไฟหลวงแห่งกรุงสยาม เป็นต้น

- ข่าวต่างๆจะลงข่าวทั่วๆ ไป รวมทั้งข่าวเสด็จพระราชดำเนิน ประทับแรม การแปรพระราชสถานข่าวเพลิงไหม้ ข่าวสิ้นพระชนม์ ข่าวอนิจกรรม ข่าวมรณภาพ ข่าวตายข่าวพระราชทานเพลิงศพ ข่าวต่าง ๆจะให้รายละเอียดอันจะเป็นข้อมูลในการค้นคว้าโดยเฉพาะ ข่าวตาย หรือข่าวสิ้นพระชนม์จะให้รายละเอียดประวัติของบุคคลนั้นๆ ด้วยซึ่งเป็นประโยชน์ในการค้นคว้าชีวประวัติบุคคล

- เรื่องที่เกี่ยวข้องกับกระทรวงต่างๆเช่น แจ้งความกระทรวงนครบาล เรื่องให้เงินบำรุงวชิรพยาบาล รายงานกระทรวงธรรมการแผนก กรมธรรมการ เป็นรายงานผู้มีศรัทธาบริจาคเงินช่วยในการปฏิสังขรณ์ วัดต่างๆแจ้งความราชบัณฑิตยสภา เรื่องมีผู้ให้หนังสือบำรุงหอพระ สมุดวชิราวุธบัญชีรายงานน้ำฝนประจำเดือนของแต่ละเดือน เป็นต้น

ประโยชน์และคุณค่า

ราชกิจจานุเบกษาเป็นหนังสือที่มีคุณค่ามหาศาล เป็นแหล่งข้อมูลที่สำคัญยิ่งในด้านประวัติศาสตร์ของไทย เป็นหลักฐานในการค้นคว้า ในด้านต่างๆเช่น

- ด้านประวัติศาสตร์ราชกิจจานุเบกษาได้บันทึกเหตุการณ์ต่างๆ อย่างต่อเนื่องโดยเฉพาะข่าวในพระราชสำนักการเปลี่ยนแปลง โยกย้าย การแต่งตั้งในข้อราชการของแต่ละกระทรวง ทบวง กรมต่างๆล้วนแต่เป็นประวัติศาสตร์ที่ควรศึกษาค้นคว้า

- ด้านการเมืองการปกครองราชกิจจานุเบกษาเป็นหลักฐานอัน สำคัญยิ่งในด้านการเมืองการปกครอง ในช่วงรัชกาลที่๖ และ รัชกาลที่ ๗ ก่อนเปลี่ยนแปลงระบบการปกครอง

- ด้านขนบธรรมเนียมประเพณีโดยศึกษาได้จากข่าวต่างๆ โดย เฉพาะข่าวในพระราชสำนัก หรือการบันทึกพระราชกรณียกิจให้ทราบถึงขนบธรรมเนียมที่เกี่ยวข้องกับพระราชสำนัก ซึ่งเป็นหลักฐานยืนยันว่าประชาชนชาวไทยนั้น มีความจงรักภักดีในสถาบันพระมหากษัตริย์เป็นอย่างยิ่ง

- ด้านภาษาทำให้ทราบถึงการวิวัฒนาการ การเปลี่ยนแปลงใน การใช้ภาษาและตัวอักษรในแต่ละช่วงปีนั้น ๆ

นอกจากนี้ราชกิจจานุเบกษายังใช้เป็นหลักฐานในกระบวนการ ตุลาการและใช้เป็นหลักฐานอ้างอิงกับหน่วยราชการและศึกษาวิวัฒนาการ พิมพ์หนังสือของประเทศทั้งระบบการพิมพ์ตัวอักษร การจัดรูปเล่ม การจัดคอลัมน์ในแต่ละสมัยแต่ละรัชกาลได้เป็นอย่างดี เพราะมีการจัดพิมพ์อย่างต่อเนื่องสืบมาจนถึงปัจจุบัน




Create Date : 25 พฤศจิกายน 2558
Last Update : 25 พฤศจิกายน 2558 2:57:29 น.
Counter : 136 Pageviews.

0 comments
ชื่อ : * blog นี้ comment ได้เฉพาะสมาชิก
Comment :
 *ส่วน comment ไม่สามารถใช้ javascript และ style sheet
 

สมาชิกหมายเลข 2825669
Location :
  

[ดู Profile ทั้งหมด]
ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
 ฝากข้อความหลังไมค์
 Rss Feed
 Smember
 ผู้ติดตามบล็อก : 1 คน [?]



พฤศจิกายน 2558

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
26
27
28
29
30