บล็อก "บ้านหมอ" ขอนำเสนอเรื่องสุขภาพ + ภาษาอังกฤษ + ข่าวต่างประเทศสบายๆ สไตล์เราครับ...

 
มกราคม 2562
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031 
 
20 มกราคม 2562
 

PM2.5 คืออะไร และมาจากไหน




ภาพ: วิธีป้องกันอันตรายจากอากาศเสีย(หมอกควัน) [ OKnation ]

.....


ภาพ: มลพิษอากาศ (air pollution) เป็นสาเหตุการตายของคนทั่วโลก [ WHO ]

= 7 ล้านคน/ปี

= เกือบ 1 ใน 10 ของยอดคนตายจากสงครามโลกครั้งที่ 2 (69 ล้านคน) 

ภูมิภาคที่มีคนเสียชีวิตจากอากาศเสียมากที่สุดได้แก่

(1). เอเชียตะวันออก เช่น จีน มองโกเลีย

(2). เอเชียใต้ เช่น ปากีสถาน อินเดีย บังคลาเทศ

(3). อาฟริกาส่วนใต้ต่อทะเลทรายสะฮารา

สาเหตุการตาย 3 ข้อหลักได้แก่

(1). หลอดเลือดสมองแตก-ตีบตัน (stroke) 

(2). หัวใจขาดเลือด หลอดเลือดหัวใจอุดตัน

(3). มะเร็งปลอด และโรคระบบทางเดินหายใจ เช่น

  • หอบหืด ถุงลมโป่งพอง
  • เพิ่มโอกาสติดเชื้อทางเดินหายใจ เช่น 
    ปอดบวม วัณโรค

.....

องค์การอนามัยโลก (WHO - ฮู),

สำนักงานสำรวจธรณีวิทยา สหรัฐฯ (USGA)

และ

สำนักงานป้องกันสิ่งแวดล้อม สหรัฐฯ (EPA, airnow EPA)

จัดทำคำแนะนำพร้อมภาพเกี่ยวกับ PM2.5, PM10

(particulate matter

= ฝุ่นละอองฝอย หมอกควันจิ๋ว

ขนาดไม่เกิน 2.5 และ 10 ไมครอน

(1 ไมครอน = 1/1,000 = 1 ในพันมิลลิเมตร) ไว้ดี

ผู้เขียนขอนำมาเล่าสู่กันฟังครับ

.....


ภาพ: สาเหตุการตายจากมลพิษอากาศ

  • 21% จาก ปอดบวม(ติดเชื้อ)
  • 20% จาก หลอดเลือดสมองแตก-ตีบตัน
  • 34% จาก หลอดเลือดหัวใจตีบตัน หัวใจขาดเลือด
  • 19% จาก ถุงลมโป่งพอง
  • 7% จาก มะเร็งปอด

.....


ภาพ: กลุ่มเสี่ยงที่ได้รับผลจากมลพิษอากาศสูง

(1). เด็กต่ำกว่า 5 ปี

(2). ผู้หญิง

มลพิษในบ้าน เช่น 

ใช้ฟืน ถ่าน ธูป ยากันยุงชนิดจุดไฟ

ทำร้ายผู้หญิงและเด็ก มากเป็นพิเศษ

(3). คนทำงานนอกบ้าน

แสงแดดทำให้เกิดแก๊สพิษ

ซึ่งมีฤทธิ์ระคายเคือง

มากขึ้นตอนกลางวัน

(สะสมได้จนถึง 2 ทุ่มหรือ 20.00 น.)

เช่น โอโซน

ทำร้ายคนอยู่นอกอาคาร มากเป็นพิเศษ

.....


ภาพ: แหล่งกำเนิดมลพิษอากาศ

  • โรงงานอุตสาหกรรม-โรงไฟฟ้า
  • การเผาในที่โล่ง เช่น เผาป่า เผาไร่นา เผาศพ
  • ขนส่ง หรือมาจากรถบรรทุก รถยนต์
  • การกำจัดขยะ เช่น เผาขยะ
  • การเผาไหม้ในอาคาร เช่น ใช้ฟืน ถ่าน ธูป ยากันยุงแบบจุดไฟ ในบ้าน

.....

แหล่งกำเนิด PM2.5 ส่วนใหญ่ 

มาจากการเผาไหม้

และพบร่วมกับแก๊ส หรือไอเสีย

แหล่งกำเนิด PM10 ส่วนใหญ่

มาจากการก่อสร้าง

การบดย่อย เช่น โรงโม่หิน

.....


ภาพ: มลพิษในบ้าน

มลพิษในบ้านเป็นสาเหตุการตาย

= 3.8 ล้านคน/ปี ในปี 2016/2559

= 54% หรือเกินครึ่ง

มากกว่ามลพิษนอกบ้าน

สาเหตุหลักมาจากการเผาเชื้อเพลิงแข็ง

เช่น ใช้ถ่าน ถ่านหิน ฟืน ถ่าน ธูป ยากันยุงชนิดจุดไฟ ในบ้าน

.....

สาเหตุการตายหลักจากมลพิษอากาศในบ้านได้แก่

  • 18% จาก หลอดเลือดสมองแตก-ตีบตัน (stroke)
  • 27% จาก หลอดเลือดหัวใจตีบตัน หัวใจขาดเลือด
  • 20% จาก ถุงลมโป่งพอง
  • 8% จาก มะเร็งปอด
  • 27% จาก ปอดบวม (โรคติดเชื้อ)

....


ภาพ: สาเหตุการตายจากมลพิษอากาศ

  • 29% จาก มะเร็งปอด
  • 24% จาก หลอดเลือดสมองแตก-ตีบตัน (stroke)
  • 25% จาก หลอดเลือดหัวใจตีบตัน หัวใจขาดเลือด
  • 43% จาก โรคปอดทุกอย่างรวมกัน เช่น หอบหืด ถุงลมโป่งพอง

.....


ภาพ: เปรียบเทียบขนาดฝุ่นละออง PM2.5, PM10 [ OKnation ]

.....


ภาพ: เปรียบเทียบขนาดฝุ่นละออง PM2.5 และ PM10 [ airnow ]; [ EPA ]

ซึ่งมักจะเห็นในรูปหมอกควัน

หรือทำให้อากาศฝ้า มัว มองเห็นได้ไม่ไกลเท่าเดิม

(1 ไมครอน = 1/1,000 = 1 ในพันมิลลิเมตร)

  • 90 = ทรายชายทะเลเม็ดเล็ก
  • 50-70 = เส้นผมคน
  • 10 = PM10 หรือ ฝุ่นละอองฝอย 10
  • 2.5 = PM2.5 หรือ ฝุ่นละอองฝอย 2.5

.....

ฝุ่นละออง 10 (PM10) 

ส่วนใหญ่มาจากการบดย่อย

เช่น โรงโม่หิน ก่อสร้าง ถนนไม่ราดยาง

ฝุ่นละออง 2.5 (PM2.5)

ส่วนใหญ่มาจากการเผาไหม้

เช่น เผาไร่นา เครื่องยนต์รถ โรงปั่นไฟ โรงงาน 

.....


ภาพ: ความสามารถในการเข้าถึงระบบทางเดินหายใจ

(1 ไมครอน = 1/1,000 = 1 ในพันมิลลิเมตร)

(เครื่องหมาย '<' = น้อยกว่า) [ USGS ]

  • < 100 = ถึงระดับ ทางเดินหายใจส่วนบน เช่น ลำคอ
  • < 10 = ถึงระดับ หลอดลมในปอด
  • < 4 = ถึงระดับ ถุงลมฝอย

.....

ความแตกต่างสำคัญ ของ PM2.5 & PM10 

นอกจากจะเป็นเรื่องขนาด


ไม่เกิน 2.5 & 10 ไมครอน แล้ว

(1 ไมครอน = 1/1,000 = 1 ในพัน มิลลิเมตร)

.....

PM10 มักจะลงไปไม่ลึกมาก

ตกตะกอนในทางเดินหายใจส่วนบน

จนถึงหลอดลมเล็กๆ


ส่งผลเฉียบพลัน ทันที

เช่น หอบหืดกำเริบ 

แสบตา แสบหู แสบจมูก เจ็บคอ


ร่างกายพอจะขับ PM10 ออก 

โดย การไอออกไปได้

.....

เพราะ เซลล์ขน (cilia) บนหลอดลม

ค่อยๆ พัดโบกออกไปข้างนอก

คล้ายๆ การกวาดบ้าน

.....

PM2.5 มักจะส่งผลยืดเยื้อ เรื้อรัง

เนื่องจากตกไปถึงหลอดลมฝอย

และถุงลมปอด

ขับออกทำได้ยาก


เกิดการสะสม พอกพูน

ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังในถุงลมฝอย

.....

และ

พบบางส่วนมีการซึมเข้ากระแสเลือด

โดยเฉพาะ ส่วนที่เป็นของเหลว


เนื่องจาก PM2.5 ส่วนหนึ่งจะเกาะหนึบ

ติดกับ หยดน้ำมัน หยดน้ำ ขนาดจิ๋ว

และส่วนหนึ่ง จะละลายในน้ำ หรือน้ำมัน

.....


.....

วิธีป้องกันอันตรายจากมลพิษอากาศได้แก่

(1). หลีกเลี่ยงการอยู่นอกอาคาร

ในช่วงกลางวันจนถึง 20.00 น.(2 ทุ่ม)

เพื่อ ลดโอกาสสัมผัสแก๊สพิษที่เพิ่มขึ้น

จากการทำปฏิกริยาระหว่างแก๊สไอเสีย กับ แสงแดด

..... 

(2). อยู่ในอาคาร ปิดประตู-หน้าต่าง เท่าที่ทำได้

ถ้าเปิดเครื่องปรับอากาศได้ น่าจะดีมาก

เพราะ

การปิดประตู-หน้าต่าง จะทำให้ ความชื้นอากาศเพิ่ม

ทำให้รู้สึกอึดอัด ไม่สบาย

และ 

ไส้กรองเครื่องปรับอากาศส่วนใหญ่

ช่วยลดระดับฝุ่นละอองได้ประมาณ 1/3

ซึ่ง ดีกว่าไม่ใช้เลย

.... 

(3). หลีกเลี่ยง การออกกำลังหนัก เช่น วิ่งเร็ว นอกอาคาร

(4). ใส่หน้ากากกรองฝุ่น

ฝุ่นละอองในอากาศส่วนใหญ่เป็นแบบผสม

มีทั้งแบบ PM2.5, PM10 และ แก๊สพิษ ปนกัน

หน้ากากที่ดีมาก เป็นแบบ N95 (ป้องกันได้ 95%)

ทว่า... หน้ากากนี้ส่วนใหญ่ใส่นานเกิน 1/2-1 ชั่วโมง

อาจทำให้เหนื่อย

จากการต้องออกแรงสูดลมหายใจแรง

.....

หน้ากากอื่นแม้จะได้ผลดีรองลงไป 

ก็ยังน่าใช้

เพราะ

มีส่วนลดระดับมลพิษ 

เช่น ถ้าลดได้ 10%

ก็ยังช่วย ลดระดับจากค่า 100 เป็น 90

ซึ่ง ลดโอกาสเสียชีวิตลงได้มากในระยะยาว

.....

(5). ใช้เครื่องฟอกอากาศ หรือกรองอากาศในบ้าน-ในรถ

เพื่อ ลดระดับมลพิษในอาคารให้ต่ำลง 

.....

(6). ป้องกันภาวะขาดน้ำ

ดื่มน้ำทีละน้อย บ่อยๆ

เช่น ทุกชั่วโมง

.....

(7). แก้ที่สาเหตุ ลดการเผาไหม้เชื้อเพลิง เช่น

  • ยกระดับมาตรฐานน้ำมันดีเซล
  • ลดการใช้รถดีเซลในเมือง
  • ลดปัญหารถติด เน้นใช้ขนส่งมวลชน
  • ลดการเผาไหม้ในที่โล่ง เช่น เผาไร่นา เผาป่า
  • รณรงค์ลดการสูบบุหรี่

.....

(8). ลดปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจ-หลอดเลือด

สาเหตุการตายใหญ่ของมลพิษ

เป็นจากโรคหลอดเลือดหัวใจ สมอง

และปอดติดเชื้อ 

การป้องกัน-ตรวจ-รักษาโรคเรื้อรัง

เช่น ความดันเลือดสูง เบาหวาน

ช่วยได้มากในระยะยาว

.....

ถ้าถามว่า PM2.5 มาจากไหน

แหล่งใหญ่ได้แก่


(1). รถยนต์-ขนส่ง

โดยเฉพาะ รถดีเซล

เช่น รถบรรทุก รถเมล์ รถกระบะ

(เครื่องดีเซล มีปัญหาเผาไหม้ไม่สมบูรณ์ มากกว่า เครื่องเบนซิน)

และ

ฝุ่น จากยางรถยนต์เสียดสีกับถนน-เบรค


(2). การเผาไหม้ในบ้าน

โดยเฉพาะ เชื้อเพลิงแข็ง

เช่น ถ่านหิน ถ่าน ไม้ ฟืน 

ยากันยุงแบบจุดไฟ 

บุหรี่ ยาสูบ

เผาขยะ เผาใบไม้ เผาศพ


(3). ควันไฟจากเมืองรอบๆ หรือประเทศใกล้เคียง

เช่น การเผาป่า เผาไร่นา 

เผาขยะ เผาใบไม้ เผาศพ


(4). โรงงานอุตสาหกรรม และ โรงไฟฟ้า

.....

กรุงเทพฯ อยู่ใกล้ทะเล

น่าจะมีฝุ่นละอองฝอย PM2.5 ต่ำ

คล้ายๆ จังหวัดทางใต้


ทว่า... การมีอาคารสูงบังลม

ร่วมกับ "ชั้นอากาศกดทับใกล้ฤดูหนาว (air inversion)"

.....

คือ

การมีชั้นอากาศเย็น(จากทางเหนือ ลอยอยู่ชั้นบน)

กดทับอากาศอุ่น(จากบ้านเรือน ลอยอยู่ชั้นล่าง)


และ การก่อสร้าง รถติด รวมกัน

ทำให้ปีนี้ (2562)

พบมลพิษอากาศสูงในกรุงเทพฯ มากเป็นพิเศษ

.....

ถึงตรงนี้... ขอให้ทุกๆ ท่านมีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ

.....

จาก - วิธีป้องกันอันตรายจากหมอกควัน. https://oknation.nationtv.tv/blog/health2you/2016/03/22/entry-2

จาก - วิธีป้องกันอันตรายหมอกควัน PM2.5 และวิธีทำเครื่องกรองอากาศ. https://oknation.nationtv.tv/blog/health2you/2018/02/17/entry-2

From - https://www.who.int/airpollution/infographics/en/

From - https://www.usgs.gov/media/images/grain-size-dependence-penetration-airborne-particulate-matter

From - https://www.epa.gov/pm-pollution/particulate-matter-pm-basics

From - https://airnow.gov/index.cfm?action=aqibasics.particle

From - https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_wars_by_death_toll

From - https://www.nidirect.gov.uk/articles/air-pollution-and-health




Create Date : 20 มกราคม 2562
Last Update : 20 มกราคม 2562 22:02:03 น. 0 comments
Counter : 392 Pageviews.  
(โหวต blog นี้) 
 
Name
* blog นี้ comment ได้เฉพาะสมาชิก
Opinion
*ส่วน comment ไม่สามารถใช้ javascript และ style sheet

BlogGang Popular Award#15


 
นพ.วัลลภ
 
Location :
ลำปาง Thailand

[ดู Profile ทั้งหมด]

ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 45 คน [?]




บล็อกสุขภาพ + เรื่องทั่วไป... ท่านนำบทความไปใช้ โดยไม่ต้องขออนุญาตครับ... นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์...
New Comments
[Add นพ.วัลลภ's blog to your web]

 
pantip.com pantipmarket.com pantown.com