ไก่เมืองน่าน...เรียงร้อยเรื่องราว
Group Blog
 
 
ธันวาคม 2551
 
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031 
 
27 ธันวาคม 2551
 
All Blogs
 

เรื่องราวผ้าน่าน...

"ผ้าซิ่น" เป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการดำรงชีวิตโดยเฉพาะสตรีชาวล้านนา นอกจากจะใช้เป็นเครื่องนุ่งห่มแล้ว ยังช่วยเสริมบุคลิกและบ่งบอกถึงฐานะของผู้สวมใส่อีกด้วย
หลายคนคงเคยได้ยินชื่อเสียงของ "ผ้าลายน้ำไหล" มาบ้างแล้วนะครับ แต่จะมีใครรู้บ้างว่า นอกจากผ้าลายน้ำไหล จะเป็นผ้าทอมือที่โดดเด่นและลือชื่อของจังหวัดน่านแล้ว ยังมีผ้าทอมือบางชนิดที่หลายคนยังไม่รู้จัก บางชนิดทำรายได้และสร้างชื่อเสียงให้ผ้าน่านอีกหลายชนิดด้วยกัน

ผ้าน่านลายโบราณ เป็นหนึ่งในเบญจภาคีของผ้าตระกูลล้านนา ใครมีไว้เป็นเจ้าของย่อมเป็นที่ภาคภูมิใจและหวงแหน เพราะเป็นของหายากเนื่องจากเมืองน่านเองเป็นเมืองในขุนเขาไม่ใช่เมืองผ่าน ที่ใครๆ จะรู้จักอย่างเชียงใหม่ หรือเชียงราย แต่มีผ้าทอที่มีความงดงามอย่างเหลือเชื่อ ที่บรรพบุรุษได้เคยสร้างสรรค์เอาไว้

ปัจจุบันผ้าน่านแบบโบราณหลงเหลือให้เห็นน้อยมากจะมีตามพิพิธภัณฑ์ หรือในมือนักสะสมผ้าเก่าเท่านั้น ดังนั้น ผมเองที่มีเลือดเนื้อเชื้อไขของชาวล้านนาตะวันออก จึงได้ทำการศึกษาข้อมูลและสร้างสรรค์ผลงานผ้าแบบโบราณของจังหวัดน่านขึ้นมาอีกครั้ง ด้วยการลงมือนั่งทอเอง โดยคงรูปแบบของเส้นใย วัสดุอุปกรณ์ในการทอ ที่พยายามเสาะแสวงหามาได้แบบเดิมๆ เกือบ 100 เปอร์เซนต์

วันนี้เรามาทำความรู้จักผ้าซิ่น จ.น่านพร้อม ๆ กันครับ

ซิ่นพื้นเมืองน่านที่โดดเด่นมีอยู่ 5 ชนิด

1. ซิ่นม่าน เป็นซิ่นที่มีลายขวางสลับริ้วสีพื้นไม่เกิน 3 สี สีที่ ใช้ เช่น สีดำ สีแดง ชมพู ม่วง มีลักษณะที่เด่นคือ มีป้าน การจัดช่องขนาดของลายไม่เท่ากัน ตีนซิ่นจะต้องมีสีแดง และป้านใหญ่ที่ต่อจากตีนซิ่นขึ้นไปจะใช้สีน้ำเงินเข้มหรือสีม่วง เพียงสีเดียว และคั่นด้วยริ้วไหมเงิน ไหมทองทอสลับทั้งผืน


-ซิ่นม่าน ทอด้วยฝ้ายและไหมยกดอกด้วยดิ้นเงิน ต่อเอวด้วยผ้าฝ้ายสีแดง ส่วนตีนแบ่งเป็น 2 ส่วนทั้งเล็บและป้านครบถ้วน

2. ซิ่นป้อง เป็นซิ่นทอด้วย เทคนิคการขิด ลายขวางสลับริ้วสีพื้นมีช่วงขนาดเท่ากันตลอด ลักษณะเด่น คือทอเป็นริ้วเล็ก ทอสลับกับลายมุกคั่นด้วยริ้วไหมเงินหรือไหมทองสีสลับ นั้นเป็นสีเดียวกันทั้งผืน เช่น พื้นแดง พื้นเขียว พื้นสีน้ำตาล สลับลายมุก


-ซิ่นป้องทอด้วยไหมและฝ้ายยกดอกด้วยดิ้นเงิน

3. ซิ่นคำเคิบ เป็นซิ่นที่ทอด้วยเทคนิคการเก็บขิดของชาวไทยวน จังหวัดน่าน โดยใช้ดิ้นทองเป็นเส้นพุ้งตลอดทั้งผืน ลวดลายซิ่นจะเป็นลวดลายขนาดเล็ก นิยมต่อตีนที่เป็นจกด้วยดิ้นทองเช่นกัน แต่บางผืนอาจจะไม่ต่อตีนจก แต่ทอด้วยผ้าฝ้ายสีพื้นธรรมดา


-ผ้าซิ่นคำเคิบชนิดไม่ต่อตีนจกทอด้วยไหมสีม่วงสดผสมฝ้ายยกดอกด้วยดิ้นเงินกะไหล่ลายแบบนี้อายุไม่ตำกว่า 100 ปี

4. ซิ่นก่าน เป็นซิ่นของชาวไทยลื้อ เมืองน่านที่ทอด้วยลวด ลายมัดหมี่ ในภาษาถิ่นเมืองน่านเรียกว่า “มัดก่าน” หรือ “คาดก่าน” ซิ่นก่านนี้มีทั้งที่ทอในลักษณะโครงสร้างของซิ่นป้องและซิ่นม่าน เช่น ซิ่นก่านคอควายเป็นซิ่นพื้นบ้านของ ชาวไทยวน เป็นซิ่นสีดำมีริ้วสีแดงคาดตรงส่วนบนของตีนซิ่น


-ผ้าซิ่นก่าน หรือลายมัดหมี่แบบน่าน

5. ซิ่นเชียงแสน เป็นซิ่นที่มีลักษณะเป็นผืนผ้าสีแดงมีริ้วสีเข้ม เช่น สีดำ หรือ คราม เป็นลายขวางทอด้วยเทคนิคขัดสานธรรมดาตลอดทั้งผืน ชื่อของซิ่นชนิดนี้ แสดงถึงแหล่งกำเนิดว่าเป็นเอกลักษณ์เก่าแก่ของชาวไทยเชียงแสนในอดีต


-ผืนขวาผ้าซิ่นเชียงแสน ซ้ายผ้าซิ่นคำเคิบชนิดต่อตีนจกทั้งสองผืนอายุไม่ต่ำกว่า 100 ปี



-ผ้าลายน้ำไหลที่มีขายอยู่ทั่วไปตามท้องตลาด



-จิตรกรรมฝาผนังวิหารวัดภูมินทร์ จ.น่าน แสดงการนุ่งผ้าซิ่นของสตรีเมืองน่านที่มีฐานะ ในสมัยต้นรัชกาลที่ 4-5 ในรูปเป็นผ้าซิ่นคำเคิบตัวซิ่นเป็นซิ่นป้องยกดอกและคาดก่าน ต่อตีนด้วยผ้าจกที่ทอด้วยเส้นไหมคำ




-การแต่งกายของชาวเมืองน่านในอดีต



-ปั่นฝ้าย



-จิตรกรรมฝาผนัง แม่ญิงทอหูก



-วิถีชาวบ้าน สตรีชาวน่านในอดีตนั่งทอหูก (ทอผ้า)










 

Create Date : 27 ธันวาคม 2551
25 comments
Last Update : 3 ธันวาคม 2554 10:22:53 น.
Counter : 13589 Pageviews.

 

ลายมีเอกลัษณ์ สวยงามละเอียดดีจัง

 

โดย: อินทรีทองคำ 27 ธันวาคม 2551 22:36:34 น.  

 

คนเมืองน่านเหมือนกั๋นเจ้า

แวะมาผ่อ

 

โดย: m (mam&oat ) 27 ธันวาคม 2551 22:40:44 น.  

 



สัปดาห์หน้า
ก็ปีใหม่แล้ว
เร็วจัง..


ขอให้มีความสุข
รวย ๆ เก่ง ๆ เฮง ๆ นะคะ

 

โดย: โสดในซอย 28 ธันวาคม 2551 21:27:28 น.  

 

ขอบคุณทุกท่านที่เข้ามาแวะทักทาย ครับ

 

โดย: ไก่เมืองน่าน IP: 210.86.182.238 29 ธันวาคม 2551 1:14:26 น.  

 

 

โดย: นายรถซุง 30 ธันวาคม 2551 12:17:35 น.  

 

โอ้โห เก่งจังค่ะมีความรู้เรื่องลายผ้าซิ่นด้วย แม่ปูไม่รู้เรื่องเลยค่ะ แต่สมัยเด็กๆเคยเห็นเพื่อนบ้านมีกี่ทอผ้าหรือหูกทอผ้าจำไม่ได้แล้วว่าเรียกอะไร แต่หน้าตาเหมือนรูปสุดท้ายที่สตรีชาวน่านใช้ทอผ้าอยู่ค่ะ เคยไปแอบจับๆนั่งๆทอผ้าเหมือนกัน แต่ไม่ได้เรื่องได้ราวหรอกค่ะ เห็นบทความนี้แล้วทำให้นึกถึงสมัยเด็กๆขึ้นมาทันทีเลยค่ะ

สวัสดีคุณไก่เมืองน่านนะคะ พอดีแม่ปูไม่ได้ตามลิงค์ท้ายชื่อมาก็เลยล็อคอินไม่ได้ค่ะ

 

โดย: ปูขาเก เซมารู (ปูขาเก เซมารู ) 5 มกราคม 2552 2:29:35 น.  

 

อ้าว ล็อคอินด้วย ดีจังค่ะ

 

โดย: ปูขาเก เซมารู 5 มกราคม 2552 2:30:48 น.  

 

เมื่อก่อนไปเมืองน่านบ่อยๆ ครับ ถ้าไปหน้าแล้งก็ชอบจะไปนั่งทานอาหาร ที่เขาตั้งโต๊ะทานกันกลางแม่น้ำน่านเลยนะครับ

 

โดย: endless man 7 มกราคม 2552 9:47:26 น.  

 

งามแต๊ๆ มีเสน่ท์มาก เทคนิคสุดยอดเลยเจ้าปี้นายน้อง

 

โดย: พิงครัตน์ IP: 58.147.28.85 15 มีนาคม 2552 13:06:05 น.  

 

พอดีตอนนี้จะหาผ้าซิ่นงามๆมาเก็บไว้
สนใจ๋ซิ่นคำเคิบต่อจก กับซิ่นป้อง บ่ฮู้ว่าซื้อได้ตี่ไหนผ่อง
พอดีเป็นคนน่านแต่บะฮู้ซื้อได้ตี่ไหน
จ่วยบอกจิ่มเน้อคับ

 

โดย: บีครับ IP: 203.146.63.189 21 มิถุนายน 2552 20:21:41 น.  

 

ก้อยังนี้แหละค่ะ จังหวัดน่าน
สาวก้องามแต้ๆ ผ้าลายน้ำไหลก้อสวยอีก

มาเที่ยวน่านมั้งนะค่ะ
แข่งเรือยาวใกล้เปิดสนามแล้ว

 

โดย: หนูดอย IP: 202.29.52.241 18 สิงหาคม 2552 14:45:07 น.  

 

ขอบคุณครับ ได้ข้อมูลทำรายงานเพิ่มด้วย

 

โดย: เยล IP: 125.25.204.38 31 ตุลาคม 2552 20:15:58 น.  

 

สวัดดีครับ
ผมก็เป็นคนหนึ่งที่ชอบผ้าน่าน
และก็เก็บสะสมอยู่ครับ
แต่ไม่คอยมีผ้าเก่าหรอกนะครับ
มันแพงนะครับ
และต่อนนี้ผมก็อยากใด้ผ้าจกเมืองน่านไว้ชืนชมซักผืนนะครับพอจะมีทางบ้างใหมครับ(ขอเป็นผ้าใหม่นะครับผ้าเก่ามันแพงอะ)ท่าพอจะซาบก็บอกผมบางนะครับจะเป็นความกรูนาอย่างสูง........ป.ล.ยินดีที่ใด้รู้จักนะครับ(^_^)
(E-mail:secret__time@hotmail.com)

 

โดย: ninjr IP: 58.8.15.201 1 พฤศจิกายน 2552 15:10:15 น.  

 

ถึงคุณ ninjr ปี53 ผมจะลงมือทอผ้าจกเมืองน่าน ลวดลายแบบดั้งเดิม ถ้าสนใจก็เข้าไปฝากเบอร์โทรติดต่อ ที่เมลล์ gaigook@hotmail.com ได้เลยน่ะคับ

 

โดย: ไก่เมืองน่าน 7 มกราคม 2553 19:52:09 น.  

 

ยินดีคับ
เข้ามาดูแล้วเนื้อหารายละเอียดดีมากๆๆคับผมเป็นคนน่าน ตำบนบ่อสวกแต่ตอนนี้อยู่เชียงใหม่คิดถึงเมืองน่านบ้านเกิดเลยเอดเข้ามาดูคับ หากไม่รังเกียจ ก็ขอแนะนำข้อมูลที่ผมรวบรวม ในวิทยานิพนธ์เรื่อง สุนทรียศาสตร์ในผ้าทอเมืองน่าน ม.เชียงใหม่ ของผมเองคับ ข้อมูลอาจไม่ครบถ้วนแต่ผมก็พยามที่สุดแล้วคับ แล้วแลกเปลี่ยน ข้อมูลผ้าเมืองน่านกันนะคับ ผมเองก็สะสมผ้าเก่าน่านไว้บ้างเหมือนกันคับ

 

โดย: นาวิน IP: 192.168.20.114, 58.9.192.96 26 พฤษภาคม 2553 21:47:36 น.  

 

เอดมานะคับ messiahdol1982@hotmail.com

 

โดย: นาวิน IP: 192.168.20.114, 58.9.192.96 26 พฤษภาคม 2553 21:48:47 น.  

 

ภาพเก่าคนที่น่งทอผ้า เป็นภาพจาก หนังสือ ของคุณเอนก ใช่ก่อคับ ในหนังสือนี้ มีภาพผู้หญิง นุงชิ่นม่านเมืองน่าน กำลังตำข้าว และอีกภาพก็ทอผ้าแต่นั่งอยู่แค่คนเดียว พอดีผม ได้เอดเข้ามาดูก็เห็นว่า มีภาพๆนี้ด้วยแต่คนในรูป 3 คน แต่คนที่ทอผ้าคือคนๆเดียวกัน ล้านเปอร์เซ็นต์ ภาพนี้ พี่ไปเอามาจากไหนคับ ในหนังสือเล่มนี้ยังได้อธิบายไว้ว่า เป็นชาวพิดโลก

 

โดย: นาวิน IP: 192.168.20.114, 58.9.192.96 26 พฤษภาคม 2553 21:59:00 น.  

 

รูปถ่ายผู้หญิงทอผ้า ของคุณเอนก นั้นผมสันนิษฐานว่าเป็นรูปของผู้หญิงชาวน่านเมื่อสมัยปลาย ร.5 เพราะผู้หญิงชาวเหนือสมัยนี้เริ่มสวมเสื้อกันในชีวิตประจำวันแล้ว มีลักษณะเสื้อคอกลม ตัวหลวม แขนกระบอกต่อแขนต่ำ ผ่าอกตลอด ผูกเชือกหรือติดบ่าต่อมแต็บ และทำทรงผมแบบญี่ปุ่น หรือทรงพระราชชายาฯ ซึ่งทรงเดิมนิยมเกล้ามวยแบบชักหงีบ และการแต่งกายของผู้ที่ทอผ้าที่นุ่งซิ่นม่านซึ่งเป็นผ้าซิ่นที่เป็นเอกลักษณ์ของชาวล้านนาตะวันออกทางจ.น่านและ จ.เชียงราย ไม่พบที่อื่น และผู้หญิงอีก 2 คนที่ยืนอยู่ก็นุ่งซิ่นตาลายขวางลำตัว ซึ่งก็เป็นซิ่นที่นิยมนุ่งทั่วไปในล้านนา และลองสังเกตุดูกี่ทอผ้าให้ดีๆ จะเห็นว่าเป็นกี่ที่พบได้ทั่วไปในดินแดนล้านนา โดยเฉพาะจ.น่าน เรียกกันว่า "กี่ทรงหน้าวัว" อุปกรณ์ทอผ้าที่เห็นได้ชัดอีกหนึ่งอย่างคือ "จะขัด" หรือไม้ยึดเข้ากับซี่ฟืมทอผ้ามีลักษณะลวดลายแบบล้านนา ยังมีล้ออีก2 ลูก ห้อยอยู่เหนือฟืม กี่ทอผ้าแบบนี้จะพบเห็นได้ในดินแดนล้านนาและเมืองน่าน จากที่ผมได้ศึกษาภาคสนามมา

ซึ่งถ้าศึกษาประวัติศาสตร์แล้วจะพบว่าชาวพิษณุโลกส่วนใหญ่จะเป็นชาวไทยที่มีวัฒนธรรมค่อนข้างไปทางภาคกลาง ทั้งภาษาพูด เขียน วัฒนธรรมการแต่งกาย อีกทั้งยังมีชาวลาวอาศัยอยู่อีกมาก ซึ่งวัฒนธรรมการทอผ้าของชนเหล่านี้จะไม่ใช้มีลวดลายแบบล้านนาเลย การใช้กี่จะเป็นกี่ "แบบทรงคอกหมู" คือจะไม่มีส่วนที่ยื่นออกมาข้างหน้า และการแต่งกายก็จะนิยมนุ่งโจงกระเบนกันมากกว่าทั้งหญิงชาย มีบ้างที่นุ่งผ้าถุงแต่ก็เรียบๆ ไม่นิยมมีลวดลายแบบหญิงล้านนา ส่วนหญิงชาวลาวก็จะนิยมนุ่งซิ่นลายยาวตามลำตัว จำพวกซิ่นมัดหมี่ หรือซิ่นลายขิด ซึ่งจะต่างจากชาวล้านนาที่แสดงในรูปโดยสิ้นเชิง จากที่กล่าวมานี่คือข้อสันนิฐาน ว่าทำไมรูปผู้หญิงทอผ้าถึงเป็นผู้หญิงชาวน่าน

 

โดย: ไก่เมืองน่าน 25 กรกฎาคม 2553 22:35:27 น.  

 

ชอบรูปภาพเก่าๆ
ที่เป็นผู้หญิงนั่งทอหูกอ่ะค่ะ
ชอบ
ขลังดีค่ะ

รักผ้าน่าน
รักเมืองน่าน

 

โดย: nobuta wo produce 6 ธันวาคม 2554 13:58:26 น.  

 

เป็นภาพเก่าที่ถ่ายโดยฝรั่งมิชชันนารีในสมัย ปลาย ร.5 ครับ

 

โดย: ไก่เมืองน่าน IP: 210.86.182.238 30 มกราคม 2555 0:30:49 น.  

 

อยากทราบผ้าชิ้นเก่าของเมืองน่านพอจะหาซื้อได้ผ่องก่อค่ะ สนใจ๋ผ้าเก่าเมืองน่านมาก หามาตั้งนานแล้ว ไม่เคนเจอเลย พอดีพอรู้จักคนขายผ้าเก่าอยู่บ้างเขาบอกว่าลองติดต่อคุณไก่ดู มีรายละเอียดส่งมาฮื้อผ่อได้นัเจ้า
cmhill21c@hotmail.com

 

โดย: nattapron IP: 119.31.72.61 9 กันยายน 2555 10:32:06 น.  

 

คุณไก่ ไม่เอาผ้าทอคุณไก่มาให้ชมบ้าง แอบดูอยู่ค่ะ

 

โดย: jeab IP: 171.6.45.116 28 สิงหาคม 2556 7:17:39 น.  

 

ไม่ทราบว่า ถุณไก่ มีผ้าซิ่นหล่ายน่านหรือเปล่าคะ และยังมีคนทออยู่ไม๊คะ พี่กำลังเริ่มสะสมผ้าโบราณนะค่ะ ถ้ามีช่วยรบกวนแจ้งพี่หน่อยได้ไหมคะที่ e-mail: mayzimmermann99@gmail.com ขอบคุณค่ะ

 

โดย: may zimmermann IP: 125.27.56.128 24 มิถุนายน 2557 19:37:48 น.  

 

สบายดี ผมเปันไทลื้ออยู่ที่เมืองเงิน สปปลาว ติดกับจังหวัดน่าน, ที่บ้านผมมีผ้าชื่นไทลื้อ, ชี่นเชียงแสน, ผ้าเจัดและฯลฯอายุกว่า100ปี. ถ้าท่านใดสนใจอยากสะสมผ้าเก่าๆผมสามาดหาให้ได้ สนใจติดต่อ E-mail: Hongkham.lex@gmai.com

 

โดย: Lex IP: 192.99.14.34 19 เมษายน 2558 14:53:42 น.  

 

ขออนุญาติแชร์เพื่อการศึกษานะคะ

 

โดย: โอ๊ต IP: 188.165.201.164 15 กรกฎาคม 2559 18:36:13 น.  

ชื่อ :
Comment :
  *ใช้ code html ตกแต่งข้อความได้เฉพาะสมาชิก
 
รหัสส่งข้อความ
กรุณายืนยันรหัสส่งข้อความ


gaigook2519
Location :
กรุงเทพฯ Thailand

[ดู Profile ทั้งหมด]

ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 1 คน [?]




สวัสดีครับผมน้องใหม่ มีเรื่องราวหลากหลายที่ผ่านเข้ามาในชีวิตของคนวัยทรงจำ (2519-2520) มาเล่าสู่กัน ติดตามผลงานผมได้เรื่อยๆ นะคับ มีสาระน่ะขอบอก
Friends' blogs
[Add gaigook2519's blog to your web]
Links
 

 Pantip.com | PantipMarket.com | Pantown.com | © 2004 BlogGang.com allrights reserved.