Group Blog
 
 
เมษายน 2551
 
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930 
 
4 เมษายน 2551
 
All Blogs
 

บทละคอนเรื่อง ระเด่นลันได

ต้องขอเกริ่นก่อนว่า สืบเนื่องมาจากโอกาสที่ได้เดินทางท่องพระนครหลวง “กรุงเทพ” จึงมีความคิดที่จะเสาะหาหนังสือเก่ามาอ่านเสริมโลกทัศน์ของตัวเองให้ มีทั้งปัจจุบัน อนาคต แล้วก็อดีต
มาเข้าเรื่องดีกว่าค่ะ หนังสือที่ลองเลือกมาอ่านเป็นหนังสือที่กรมศิลปากรได้อนุญาติให้ สำนักศิลปาบรรณาคารเป็นผู้จัดพิมพ์จำหน่าย โดยจัดทำเป็นหนังสือชุดฉบับหอสมุดแห่งชาติ ประกอบด้วย 32 เล่ม
เล่มที่ได้มา เป็นเล่มลำดับที่ 30 ประกอบด้วยเรื่อง อุณรุทร้อยเรื่อง, ระเด่นลันได, พระมะเหลเถไถ, กลอนเพลงยาว เรื่องหม่อมเป็ดสวรรค์ และ กลอนเพลงยาวเรื่องพระอาการประชวรของกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ

ที่กล่าวในวาระนี้คือเรื่องระเด่นลันได ของ พระมหามนตรี (ทรัพย์) ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าสนใจใคร่รู้ เพราะในมุมมองของอ้อมเอง คิดว่าผู้แต่งสามารถสื่อได้ถึงการแหวกวงล้อมของประเพณีศักดินาอย่างอาจหาญและบทละคอนเรื่อง ระเด่นลันได ก็เป็นวรรณกรรมจำนวนหนึ่งในจำนวนวรรณกรรมชิ้นแรก ๆ ที่กล้าทวนกระแสวรรณคดีของศักดินา เพราะบทละคอนส่วนใหญ่ในสมัยนั้นถ้าจะกล่าวถึงตัวพระก็ต้องเป็นกษัตริย์หรือเจ้านายอย่างเช่น พระรามพระลักษณ์ มีรูปสมบัติ และคุณสมบัติอย่างเลิศลอย ใบหน้าวางเฉยต้องลักษณะสุขุมอุเบกขา ตัวพระนางเองก็ต้องงามราวกับนางฟ้านางสวรรค์ เข้าขั้นบริบูรณ์ด้วยความงามขั้นอุดมการณ์ (Ideal Beauty) หรือไม่ก็เป็นทหารที่รับใช้ระบอบศักดินาอย่างซื่อสัตย์ หากจะกล่าวถึงไพร่ฟ้าประชาชน ก็กลายเป็นตัวตลก หรือถูกเหยียดหยามแต่บทละคอนเรื่องนี้ได้กล่าวถึง “ขอทาน”ซึ่งเป็นขอทานจริง ๆ ไม่ใช่เจ้าชายปลอมตัวมาเพื่อแสวงหาคู่ครอง ประเภทเจ้าชายสูงศักดิ์ได้ครองคู่กับหญิงสาวชาวบ้าน ภายหลังทราบความจริงว่าเป็นเชื้อเจ้าหรือผู้ลากมากดีที่โดนขับไล่ออกจากบ้าน อะไรประเภทนั้น
ขอทานในเรื่องเป็นขอทานที่อยู่หน้าวัดสุทัศน์ สีซอขอข้าวคนที่ไปมาระหว่างตลาดกับวัด พระมหามนตรี ได้ถ่ายทอดบริบทของสังคมเสี้ยวหนึ่งเป็นศิลปะที่เต็มไปด้วยการเหน็บแนมระบบศักดินาได้อย่างแยบคาย
จะปฏิเสธไม่ได้เลย ในการที่พระมหามนตรีได้ตั้งชื่อลันได โดยใส่ ยศฐาบรรดาศักดิ์เป็น “ระเด่นลันได” ซึ่งตั้งใจจะกระแหนะกระแหน “ระเด่นมนตรี” ตัวละคอนในเรื่อง “อิเหนา” ของ ร.3 สรุปคือ “ระเด่นลันได” เป็นกษัตริย์ขอทานนั่นเอง

ปกหน้าค่ะ


ปกหลังค่ะ


ต่อไปเป็นคำอธิบายบทละคอนเรื่องระเด่นลันได ค่ะ อ้อมคิดว่าผู้เขียนน่าจะเป็น กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ซึ่งดำรงตำแหน่งสภานายกของหอพระสมุดวชิญาณ ผิดพลาดอย่างไรรบกวนผู้รู้ใคร่ติติงด้วยนะค่ะ และลงวันที่ 14 มกราคม 2463
อ้อมคัดลอกมาให้อ่านกัน น่าสนใจทีเดียวค่ะ

บทละคอนเรื่องระเด่นลันได ถ้าอ่านโดยไม่ทราบเค้ามูลก็คงจะเข้าใจว่า เป็นบทแต่งสำหรับเล่นละคอนตลก แต่ความจริงไม่เป็นเช่นนั้น หนังสือเรื่องระเด่นลันไดนี้ที่แท้เป็นจดหมายเหตุ หากผู้แต่งประสงค์จะจดให้ขบขันสมกับเรื่องที่จริง จึงแกล้งแต่งเป็นบทละคอนสำหรับอ่านกันเล่น ๆ หาได้ตั้งใจจะให้ใช้เป็นบทเล่นละคอนไม่

เรื่องระเด่นลันได้เป็นหนังสือแต่งในรัชกาลที่ 3 เล่ากันว่าครั้งนั้นมีแขกคนหนึ่งชื่อลันได ทำนองจะเป็นพวกฮินดู ชาวอินเดีย ซัดเซพเนจรเข้ามาอาศัยอยู่ที่ใกล้โบสถ์พราหมณ์ในกรุงเทพฯ เที่ยวสีซอขอทานเลี้ยงชีพเป็นนิจ พูดภาษาไทยก็มิใคร่จะได้ หัดร้องเพลงขอทานได้เพียงว่า “สุวรรณหงษ์ถูกหอกอย่าบอกใคร บอกใครก็บอกใคร” ร้องทวนอยู่แต่เท่านี้ แขกลันไดเที่ยวขอททานจนคนรู้จักโดยมาก ในครั้งนั้นมีแขกอีกคนหนึ่งเรียกกันว่าแขกประดู่ ทำนองจะเป็นชาวอินเดียวเหมือนกัน ตั้งคอกเลี้ยงวัวนมอยู่ที่หัวป้อม (อยุ่ราวที่สนามหน้าศาลสถิตยุติธรรมทุกวันนี้) มีภรรยาเป็นหญิงแขกมลายู ชื่อประแด อยู่มาแขกลันกับแขกประดู่ เกิดวิวาทกันด้วยเรื่องแย่งหญิงมลายูนั้น โดยทำนองที่กล่าวในบทละคอน คนทั้งหลายเห็นเป็นเรื่องขบขันก็โจษจันกันแพร่หลาย พระมหามนตรี (ทรัพย์) ทราบเรื่อง จึงคิดแต่งเป็นบทละคอนขึ้น

พระมหามนตรี (ทรัพย์) นี้ เป็นกวีที่สามารถในกระบวนแต่งกลอนแปด จะหาตัวเปรียบได้โดยยาก แต่มามีชื่อเสียงโด่งดังในการแต่งกลอน ต่อมาเมื่อถึงแก่กรรมแล้วเพราะเมื่อมีชีวิตอยู่ไม่ใครพอใจแต่งโดยเปิดเผย หนังสือซึ่งพระมหามนตรี(ทรัพย์)ได้ออกหน้าแต่งมีปรากฎ แต่โคลงฤาดัดตนบท ๑ กับเพลงยาวกลบทชื่อกบเต้นสามตอน (ซึ่งขึ้นต้นว่า “เจ็บคำจำคิดจิตขวย) บท ๑ เท่านั้น ที่พรมหามนตรี (ทรัพย์) มีชื่อเสียงสืบต่อมาจนรัชการหลัง ๆ เพราะแต่งหนังสืออีกสองเรื่องคือเพลงยาว แต่งว่าพระยามหาเทพ (ทองปาน) เมื่อยังเป็นจมื่นราชามาตย์เรื่องหนึ่งกับบทละคอนเรื่องระเด่นลันไดนี้อีกเรื่องหนึ่ง

เพลงยาวว่าพระยามหาเทพ (ทองปาน)นั้นเล่ากันว่าเป็นแต่ลอบแต่ง แล้วเขียนมาปิดไว้ที่ทิมดาบตำรวจในพระบรมมหาราชวัง ผู้อื่นเห็นก็รู้ว่าเป็นฝีปากพระมหามนตรี (ทรัพย์) แต่ไม่มีผู้ใดฟ้องร้องกล่าวว่า มีแต่ผู้ลอกคัดเอาไป (แล้วเห็นจะเลยฉีกทิ้งต้นหนังสือเสีย จึงไม่เกิดความฐานทอดบัตรสนเท่ห์) ด้วยครั้งนั้นมีคนชังพระยามหาเทพ (ทองปาน)อยู่มากด้วยกัน เพลงยาวนั้นก็เลยแพร่หลาย หอพระสมุด ฯ ได้พิมพ์เพลงยาวนั้นไว้ในหนังสือวชิรญาณวิเศษเล่ม ๓ ประจำปีกุน จุลศักราช ๑๒๔๙ (พ.ศ.๒๔๓๐)

ส่วนบทละคอนเรื่องระเด่นลันได เหตุที่แต่งเป็นอธิบายมาข้างต้น ถ้าผู้อ่านสังเกตจะเห็นได้ว่าทางสำนวนแต่งดีทั้งกระบวนบทสุภาพ แลวิธีที่เอาถ้อยคำขบขันเข้าสอดแซมบางแห่งกล้าใช้สำนวนต่ำช้าลงไปให้สมกับตัวบท แต่อ่านก็ไม่มีที่จะเขินเคอะในแห่งใด เพราะฉะนั้นจึงเป็นหนังสือซึ่งชอบอ่านกันแพร่หลาย ตั้งแต่แรกแต่งกลอนมาจนในรัชกาลหลัง ๆ นับถือกันเป็นหนังสือกลอนชั้นเอกเรื่องหนึ่ง

บทละคอนเรื่องระเด่นลันไดนี้ มีผู้ได้เคยพิมพ์มาแล้วแต่ฉบับที่พิมพ์มาแต่ก่อนวิปลาศคลาดเคลื่อน แลมีผู้อื่นแต่งแทรกแซมเพิ่มเติมอีกเป็นอันมาก จนวิปริตผิดรูปฉบับเดิมกรรมการหอพระสมุด ฯ เห็นว่าบทละคอนเรื่องระเด่นลันไดนับว่าเป็นเรื่องสำคัญในหนังสือกลอนไทยเรื่องหนึ่งซึ่งสมครจะรักษาไว้ให้บริสุทธิ์ จึงได้พยายามหาฉบับมาแต่ที่ต่าง ๆ สอบชำระแล้วพิมพ์ไว้ในสมุดเล่มนี้
แต่เสียดายอยู่ที่บทตอนท้ายในเล่มนี้ ยังขาดฉบับเดิมอยู่สักสามฤาสี่หน้ากระดาษ เนื้องเรื่องที่ขาดเพียงใด จะอธิบายบอกไว้ข้างท้ายเล่มสมุด เผื่อท่านใดมีฉบับบริบูรณ์ถ้ามีแก่ใจคัดส่งมายังหอพระสมุด ฯ ฤาให้ยืมต้นฉบับมาให้หอพระสมุด ฯ คัดได้ จะขอบพระคุณเป็นอันมาก



----------------------------------------------------------------------
เรื่องย่อ

ติดไว้ก่อนค่ะ สัปดาห์นี้งานเข้าวันศุกร์ อิอิ






 

Create Date : 04 เมษายน 2551
15 comments
Last Update : 7 เมษายน 2551 14:05:28 น.
Counter : 2197 Pageviews.

 

ชอบมากเลยค่ะเรื่องนี้ มาต่อไวๆนะคะ รออ่าน

 

โดย: Aisawan IP: 84.72.101.17 14 เมษายน 2551 1:16:37 น.  

 

เรื่องย่อทำไมต้องรอวันศุกร์ด้วยละ

 

โดย: เมย์ IP: 118.174.121.146 1 กรกฎาคม 2551 19:06:09 น.  

 

วันศุภร์ที่เท่าไรเดือนอาไร

 

โดย: แบงค์ IP: 125.25.111.171 3 กรกฎาคม 2551 19:40:32 น.  

 

ชอบมาก

 

โดย: เบ้ IP: 203.172.199.254 15 กรกฎาคม 2551 9:28:57 น.  

 

ชอบมาก

 

โดย: เบ้ IP: 203.172.199.254 15 กรกฎาคม 2551 9:29:05 น.  

 

พี่คะ ช่วยแปลบทประพันธ์ให้หนูหน่อยได้ไหมคะ

หนูต้องเอาไปส่งอาจานอ่าค่ะ

เอาเรื่องย่อก็ได้

ต้องทำรายงานส่งอาจาน

ช่วยหน่อยนะคะ

minny_eunhyuk@hotmail.com

 

โดย: มีน IP: 125.25.223.208 7 กันยายน 2551 20:00:47 น.  

 

อยากให้มาเล่าถึงเรื่องของระเด่นลันไดคะ

 

โดย: อัชราภรณ์ ช่างแคน IP: 202.143.141.3 10 กันยายน 2551 12:02:12 น.  

 

รีบๆ เล่าหน่อยนะค่ะ อยากจะดูอีก ว่ามันเป็นอย่างไร เรื่องระเด่นลันไดนะ

 

โดย: ปลา IP: 202.143.141.3 10 กันยายน 2551 12:04:15 น.  

 

วันพฤหัสบดีได้ไหม เล่าเรื่องย่อนะพี่

 

โดย: ดรีม IP: 202.143.141.3 10 กันยายน 2551 12:06:35 น.  

 

หวัดดี

 

โดย: เบญ IP: 202.143.141.3 12 กันยายน 2551 12:05:31 น.  

 

จะกล่าวกลับจับความไปตามเรื่อง ถึงบาทเบื้องปรเมศพระเชษฐา
องค์อภัยมณีศรีโสภา ตกยากอยู่คูหามาช้านาน
กับด้วยนางอสุรีนฤมิต เป็นคู่ชิดเชยชมสมสมาน
ต้องรักใคร่ไปตามยามกันดาร จนนางมารมีบุตรบุรุษชาย
ไม่คลาดเคลื่อนเหมือนองค์พระทรงเดช แต่ดวงเนตรแดงดูดังสุริย์ฉาย
ทรงกำลังดังพระยาคชาพลาย มีเขี้ยวคล้ายชนนีมีศักดา
พระบิตุรงค์ทรงศักดิ์ก็รักใคร่ ด้วยเนื้อไขมิได้คิดริษยา
เฝ้าเลี้ยงลูกผูกเปลแล้วเห่ช้า จนใหญ่กล้าอายุได้แปดปี
จึงให้นามตามอย่างข้างมนุษย์ ชื่อสินสมุทรกุมารชาญไชยศรี
ธำมรงค์ทรงมาค่าบุรี พระภูมีถอดผูกให้ลูกยา
เจียรบาดคาดองค์ก็ทรงเปลื้อง ให้เป็นเครื่องนุ่งห่มโอรสา
สอนให้เจ้าเป่าปีมีวิชา เพลงศัสตราสารพัดหัดชำนาญ
วันหนึ่งนางอสุรีผีเสื้อน้ำ ออกจากถ้ำเที่ยวหาภักษาหาร
จับกระโห้โลมากุมภาพาล กินสำราญรื่นเริงบันเทิงใจ ฯ
* ฝ่ายกุมารสินสมุทรสุดสวาท ไม่ห่างบาทบิดาอัชฌาไสย
ความรักพ่อยิ่งกว่าแม่มาแต่ไร ด้วยมิได้ขู่เข็ญเช่นมารดา
เห็นทรงธรรม์บรรทมสนิทนิ่ง หนีไปวิ่งเล่นอยู่ในคูหา
โลดลำพองลองเชิงละเลิงมา เห็นแผ่นผาพิงผนิดปิดหนทาง
หนักหรือเบาเยาว์อยู่ไม่รู้จัก เข้าลองผลักด้วยกำลังก็พังผาง
เห็นหาดทรายพรายงามเป็นเงินราง ทะเลกว้างข้างขวาล้วนป่าดง
ไม่เคยเห็นเป็นน่าสนุกสนาน พระกุมารเพลินจิตต์พิศวง
ออกวิ่งเต้นเล่นทรายสบายองค์ แล้วโดดลงเล่นมหาชลาไลย
ด้วยหน่อนาถชาติเชื้อผีเสื้อสมุทร ดำไม่ผุดเลยทั้งวันก็กลั้นได้
ยิ่งถูกน้ำกำลังยิ่งเกรียงไกร เที่ยวเลี้ยวไล่ขี่ปลาในสาชล
ละลอกซัดพลัดเข้าในปากฉลาม ลอดออกตามซีกเหงือกเสือกสลน
เห็นฝูงเงือกเกลือกกลิ้งมากลางชล คิดว่าคนมีหางเหมือนอย่างปลา
ครั้นถามไต่ไม่พูดก็โผนจับ ดูกลอกกลับกลางน้ำปล้ำมัจฉา
ครั้นจับได้ให้ระแวงแคลงวิญญา เช่นนี้ปลาหรืออะไรจะใคร่รู้
ฉุดกระชากกลากหางขึ้นกลางหาด แลประหลาดลักษณามีตาหู
จะเอาไปให้พระบิดาดู แล้วลากลู่เข้าในถ้ำด้วยกำลัง
ถึงหุบห้องร้องบอกบิตุเรศ พระลืมเนตรเหลียวหาทั้งหน้าหลัง
เห็นลูกลากเงือกน้ำแต่ลำพัง จากบัลลังก์มาห้ามแล้วถามไป
เมื่อกี้เห็นเล่นอยู่ในคูหา เงือกนี้เจ้าเอามาแต่ข้างไหน
พระลูกเล่าตามจริงทุกสิ่งไป พระตกใจจึงว่าด้วยปราณี
แม้นแม่เจ้าเขารู้ว่าแรงนัก กลัวจะลักลอบพาบิดาหนี
จะโกรธเกรี้ยวเคี้ยวเล่นเป็นธุลี ไม่พอที่ชีวันจะบรรไลย ฯ

 

โดย: นร IP: 118.173.147.253 15 กันยายน 2551 21:46:22 น.  

 

อยากให้พี่แปลความหมายของหนังสือเรื่องระเด่นลันไดอ่าค่ะ ช่วยหน่อยนะค่ะ ต้องทำงานส่งอาจารย์อ่าค่ะ

 

โดย: โฟน IP: 125.25.92.60 30 มกราคม 2552 18:22:45 น.  

 

สูงระหงทรงเพรียวเรียวรูด
งามละม้ายคล้ายอูฐ.....กะหลาป๋า(ฮา)

 

โดย: การ์ฟิลด์ IP: 118.174.172.124 7 มิถุนายน 2552 20:01:13 น.  

 

อยากดูรูปพระเอกและนางเอกวรรณคดีไทย เรื่อง ระเด่นลันได

 

โดย: น น IP: 112.142.210.66 28 สิงหาคม 2552 19:54:51 น.  

 

มีละครเกี่ยวกับระเด่นลันได ไหมค่ะ

 

โดย: noo dee IP: 192.168.183.36, 202.12.73.20 18 ธันวาคม 2552 16:28:46 น.  

ชื่อ :
Comment :
  *ใช้ code html ตกแต่งข้อความได้เฉพาะสมาชิก
 
รหัสส่งข้อความ
กรุณายืนยันรหัสส่งข้อความ


malijauna
Location :
สระแก้ว Thailand

[ดู Profile ทั้งหมด]

ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 1 คน [?]







สมุดบันทึกของดอกไม้

๐กลีบบางลางค่าอาจพร่าเลือน
และเสมือนจะลบให้กลบไหม้
แต่ยังเรียงอักษรล้อมห้อมหัวใจ
รินกลิ่นละมัยเคียงกาลเพื่อผ่านวัน

จดทุกอย่างในความคิดถึง
ชีวิต-บ้าน-ความคำนึงและความฝัน
จักถนอมหอมคำลำนำอัน
ซึ่งบันทึกความผูกพันฉันกับเธอ


มาลีรจเลข












ดอกหญ้าในป่าปูน
Friends' blogs
[Add malijauna's blog to your web]
Links
 

 Pantip.com | PantipMarket.com | Pantown.com | © 2004 BlogGang.com allrights reserved.