Bloggang.com : : Benjawan_B : บทที่ 8 การวางแผนและควบคุมการผลิต

บทที่ 8 การวางแผนและควบคุมการผลิต

ความสำคัญของการวางแผนและควบคุม
• การผลิต เป็นการเปลี่ยนแปลงวัตถุดิบ หรือชิ้นส่วนต่างๆ ให้กลายเป็นสินค้าที่มีมูลค่าเพิ่มมากขึ้น

การวางแผนและควบคุมการผลิตคืออะไร
• หมายถึง การจัดระเบียบการไหลของงานในระบบ แล้วติดตามการทำงานนั้นว่าเป็นไปตามแผนที่ได้วางไว้หรือไม่ เพื่อที่จะได้สามารถแก้ไขปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นได้ทันเวลา

ระบบการผลิตทันเวลา (Just-in-Time หรือ JIT)
ความคิดเดิมๆ
• ความจำเป็นในการผลิตคราวละมากๆ เพื่อลดค่าใช้จ่ายคงที่บางอย่าง เช่น ค่าใช้จ่ายในการตั้งเครื่อง เป็นต้น
• ความจำเป็นที่จะให้เครื่องจักร และพนักงานทำงานเต็มความกำลังการผลิต
• ต้องการส่งสินค้าให้รวดเร็ว โดยการเก็บสต็อกไว้ยามขาดแคลน

ระบบการผลิตทันเวลา (Just-in-Time หรือ JIT)
• จะผลิตเฉพาะสินค้าจำนวนเท่าที่จำเป็น และในเวลาที่จำเป็นเท่านั้น การดำเนินการใดๆ ที่ไม่ก่อให้เกิดมูลค่าเพิ่ม ถือเสมือนว่าเป็นค่าใช้จ่ายที่ไม่มีความจำเป็น และต้องทำการลดหรือกำจัดให้หมดไป เป้าหมายหลัก 2 ประการของระบบ JIT ซึ่งได้แก่ ผลิตภาพ (Productivity) และคุณภาพ (Quality)

หลักการพื้นฐานของ JIT
• การลดระดับสินค้าคงคลัง หมายถึงการเก็บสต็อกวัตถุดิบให้เพียงพอต่อการผลิตสินค้าจำนวนน้อยที่สุดที่สนองความต้องการของลูกค้าได้ทันที และผลิตสินค้าต่อเนื่องเป็นระยะๆ ไปโดยไม่ต้องมีการเก็บสินค้าในระหว่างสายการผลิต (Work-in-Process - WIP)

ระบบการผลิตทันเวลา (Just-in-Time หรือ JIT)
ประโยชน์ของ JIT
• ช่วยลดสินค้าคงคลัง ทำให้ลดขนาดพื้นที่ในการเก็บ
• สามารถกำหนดเวลาในการรับของได้
• ลดค่าใช้จ่ายในการเก็บสินค้าคงคลัง การหยิบ การยกขน
• ลดเวลาในการจัดเรียง การจัดเก็บสินค้า
• การส่งมอบ วัตถุดิบ สินค้า หรือบริการ มาถึงผู้ใช้ในเวลาที่ต้องการ และจำนวนเท่าที่ต้องการใช้เท่านั้น โดยเฉพาะอุตสาหกรรมการผลิตรถยนต์ได้นำเอาระบบ JIT มาใช้จนทำให้สามารถลดต้นทุนสินค้าคงคลังเป็นศูนย์ได้
การวางแผนการผลิต
• ต้องอาศัยการคาดการณ์ด้านการขายเป็นสิ่งจำเป็นต้องดำเนินการอย่างมีประสิทธิภาพในทุกระดับหรือขนาดของโรงงาน
• การผลิตจะเป็นลักษณะผสมผสานระหว่างจำนวนชิ้น และเวลาการทำงานของคนและเครื่องจักรในการผลิต

รายละเอียดของผลิตภัณฑ์
• วัตถุดิบที่ต้องใช้
• วิธีการผลิต ขั้นตอนการดำเนินงาน
• อุปกรณ์ที่จะใช้ในการผลิต
• ประมาณเวลาที่ใช้ในการผลิตแต่ละขั้นตอน
• มาตรฐานผลิตภัณฑ์ หรือข้อกำหนดต่างๆ

การจัดทำแผนการผลิต
• What? จะผลิตอะไร
• When? ผลิตเมื่อใด
• How many? ผลิตจำนวนเท่าใด
• Why? ผลิตอย่างไร
สิ่งที่ต้องพิจารณาการจัดทำแผนการผลิต
• เวลาเตรียมการจัดซื้อวัสดุ
• แรงงานที่มีอยู่ และการทำงานล่วงเวลา
• กำลังการผลิตของโรงงาน
• อุปกรณ์เครื่องมือที่ต้องใช้
• ลำดับขั้นตอนการทำงาน

การควบคุมการผลิต
• การมอบหมายการดำเนินงานต่างๆเมื่อเริ่มทำการผลิตแล้ว ควรมีการติตามผลการดำเนินงานให้เป็นไปตามแผนการผลิตที่วางไว้

กระบวนการควบคุมการผลิต
• กำหนดมาตรฐาน เกี่ยวกับปริมาณ คุณภาพ เวลา และค่าใช้จ่าย
• วัดผลการปฏิบัติงาน บันทึกผลการผลิต
• เปรียบเทียบผลที่ได้กับมาตรฐาน
• ดำเนินการแก้ไข

ระบบการผลิตแบบเดิม
• ระบบการผลิตแบบปริมาณมากกว่าจะสำเร็จเป็นผลิตภัณฑ์ออกมา ต้องใช้เวลามากเสร็จพร้อมกันในคราวเดียวกัน ในปริมาณมาก ๆ

ระบบการผลิตแบบชนิดปริมาณมาก
• การใช้ระยะเวลานานในการ ผลิตให้เสร็จ
• ข้อเสีย คือ การผลิตสินค้าตั้งแต่เริ่มการผลิตจนเสร็จสมบูรณ์นั้นใช้ระยะเวลานาน ทั้งยังใช้สถานที่เก็บผลผลิตที่ยังอยู่ระหว่างการผลิต เพื่อรอเข้ากระบวนการผลิตในกระบวนการต่อไปเป็นระยะเวลานาน เป็นผลให้ในช่วงระยะเวลานั้นจะสามารถผลิตได้แค่ชนิดเดียวเท่านั้น และในขณะที่กำลังผลิตสินค้าที่มีปริมาณมากอยู่นั้นอาจจะมีความจำเป็นต้อง เปลี่ยน หรือแทรกการผลิตสินค้าชนิดอื่นอย่างกะทันหัน หรืออยากจะหยุดผลิต เพราะจำหน่ายไม่ดีก็ไม่สามารถทำได้ ทำให้อาจจะต้องเพิ่มสถานที่เก็บสินค้า //www.tpa.or.th/writer/read

• ระบบการ ผลิตเเบบปริมาณมากนั้น เป็นการผลิตสินค้าจำนวนมาก เช่น 1 เดือนเเรก ผลิตสินค้าจำนวน 3,000 ชิ้น เดือนที่ 2 ผลิต สินค้า B จำนวน 3,000 ชิ้น เดือนที่ 3 ผลิตสินค้า C จำนวน 3,000 ชิ้น เเละในกรณีถ้าลูกค้าต้องการสินค้า C ก็ต้องถึง 3 เดือนถึงจะได้ตัวสินค้า
- การประกอบตามวิธีการผลิตเเบบ Cell Production
- กระบวนการผลิตรูปตัว U
• ส่วนการผลิตเเบบหลายขั้นตอน จะสามารถลดจำนวนสินค้าระหว่างการผลิต เเละยังลดระยะเวลาในการผลิตลงได้ด้วย เช่น ใน 1 วันสามารถผลิตสินค้า A, B และ C อย่างละ 30 ชิ้น ทำให้ลูกค้าไม่ต้องรอ

การลดความสูญเสียในการผลิต
• ควรพิจารณาเลือกทำงานที่มีมูลค่าเพิ่ม โดยขจัดงานที่ไม่สร้างมูลค่าเพิ่ม (value added) เช่น งานที่ไม่ก่อให้เกิดผลงาน งานที่พนักงานมีความหนักใจอยู่ตลอดเวลา งานที่เสียกำลังกาย กำลังความคิด เงิน และเวลา ทำให้คุณภาพชีวิตในการทำงานต่ำตกลง งานที่ทำให้เกิดค่าใช้จ่ายที่สูญเปล่า

การสูญเสียที่เกิดขึ้นในการผลิต
• 1. การสูญเสียที่เกิดจากการผลิตมากเกินไป ( Overproduction )
• 2. การสูญเสียที่เกิดจากการผลิตของเสีย ( Defect )
• 3. การสูญเสียที่เกิดจากการรอคอยหรือความล่าช้า ( Waiting / Delay )
• 4. การสูญเสียเกิดจากการเก็บวัสดุสินค้าคงคลังที่ไม่จำ เป็น ( Inventory / WIP)
• 5. การสูญเสียเกิดจากการขนส่ง /ขนย้าย( Transportation Loss)
• 6. การสูญเสียที่เกิดจากกระบวนการผลิต ( Process Loss)
• 7. การสูญเสียที่เกิดจากการเคลื่อนไหวที่ไม่จำ เป็น (Motion Loss)
• 8. การสูญเสียที่เกิดจากการใช้พลังงานอย่างไม่มีประสิทธิภาพ (Energy Inefficiency)

•
2. การสูญเสียที่เกิดจากการผลิตของเสีย ( Defect )
• การปรับปรุงคุณภาพด้วยการป้องกัน
• ปรับปรุงการออกแบบของผลิตภัณฑ์
• พัฒนากระบวนการผลิตให้ดีขึ้น
• ค้นคิดหาวิธีการทำงานใหม่ๆให้เป็นมาตรฐาน
• การฝึกอบรมพนักงานให้มีจิตสำนึก
• บำรุงรักษาเครื่องมือเครื่องจักรอย่างถูกต้อง

3. การสูญเสียที่เกิดจากการรอคอยหรือความล่าช้า ( Waiting / Delay )
• การรอคอยคำสั่ง
• การรอการตรวจสอบ
• การรอตัดสินใจ
• การรอเนื่องจาก เครื่องจักรขัดข้อง
• รอวัตถุดิบ
• การรอพนักงาน ซึ่งทำให้สูญเสียเวลา และ ประสิทธิภาพในการทำงาน
• การแก้ปัญหาคงต้องเริ่มจากการพิจารณาทบทวนกระบวนการผลิต
• เพื่อหาทางลดเวลาการรอคอยหรือความล่าช้าลง การลดเวลาการรอคอย
• สามารถทำได้โดย
– วางแผนการทำงานในลักษณะขนาน คือ การทำงานไปพร้อมๆ กัน
– วางแผนใช้เครื่องจักรให้ได้ประโยชน์เต็มที่
– มีแผนบำรุงรักษาเครื่องจักรอย่างสม่ำเสมอ
– มีการดูแลทำความสะอาดและความเรียบร้อย เช่น การทำ 5 ส.

5 ส

4. การสูญเสียเกิดจากการเก็บวัสดุสินค้าคงคลังที่ไม่จำเป็น ( Inventory / WIP)

เป็นความสูญเสียจากการที่ผู้ปฏิบัติงานเก็บงานไว้ ทำในภายหลัง ซึ่งส่งผลเสียต่องานที่ไม่สามารถเสร็จสิ้นได้อย่างรวดเร็ว อีกทั้งยังทำให้เกิดการรองานในกระบวนงานถัดไป

• สาเหตุที่มีการสะสมสินค้าคงคลังของ WIP ไว้จำนวนมาก เกิดจาก
– การวางแผนและกำหนดตารางเวลาทำงานไม่ดี
– ปัญหาจากการขนส่งระยะไกล ปัญหาการสื่อสารที่ไม่เข้าใจกัน
– ปัญหาจากการเก็บของไม่เป็นระเบียบ
– ขาดความสามารถในการทำงานให้ได้มาตรฐาน
– การผลิตของเสียจำนวนมากทำให้ต้องสต๊อก WIP เผื่อไว้มาก
• การเก็บสินค้าคงคลังที่มากเกินความจำเป็น ก่อให้เกิดความสูญเสียมหาศาล
• ทำให้ต้นทุนการผลิตจม และยุ่งยากในการบริหารจัดการ

5. การสูญเสียเกิดจากการขนส่ง /ขนย้าย( Transportation Loss)
เป็นความสูญเสียในการเคลื่อนย้ายงานจากจุดหนึ่งไปสู่จุดหนึ่ง ด้วยความจำเป็น หรือ ด้วยความไม่จำเป็น ซึ่งจะต้องมีการวิเคราะห์ถึงสาเหตุของการเคลื่อนย้ายงานเพื่อทำการแก้ไขต่อไป

6. การสูญเสียที่เกิดจากกระบวนการผลิต ( Process Loss)
• การสูญเสียในกระบวนการผลิตนั้นมีหลายชนิดมาก จำเป็นต้องอาศัยทุกฝ่ายที่มีส่วนเกี่ยวข้องช่วยกันวิเคราะห์และค้นหา โดยเฉพาะข้อเสนอแนะจากฝ่ายผลิต
• สาเหตุการสูญเสียอาจเกิดจาก
– การไม่ได้ดูแลรักษาเครื่องจักร
– การทำงานด้วยมือมีการข้ามขั้นตอนการทำงาน
• ประเด็นที่ต้องพิจารณาค้นหาเพื่อการแก้ไขปรับปรุงให้ดีขึ้น คือ
– 1. การออกแบบผลิตภัณฑ์ ออกแบบให้ผลิตได้ง่ายและง่ายต่อการใช้งาน
– 2. วิธีการผลิตต้องมีประสิทธิภาพและเกิดการสูญเสียน้อยที่สุด

7. การสูญเสียที่เกิดจากการเคลื่อนไหวที่ไม่จำเป็น (Motion Loss)
เป็นความสูญเสียอันเนื่องมาจากผู้ปฏิบัติงานมีการเคลื่อนไหว หรือ เคลื่อนที่โดยเปล่าประโยชน์ ซึ่งสามารถแก้ไขได้โดยการศึกษาการเคลื่อนที่ของผู้ปฏิบัติงาน และ การจัดผังการทำงานใหม่ (Re Layout)

• ศึกษาการเคลื่อนไหว (Motion study) เพื่อปรับปรุงวิธีการทำงานให้เกิดการเคลื่อนไหวน้อยที่สุดและเหมาะสมที่สุดตามหลักการยศาสตร์ (Ergonomic) เท่าที่จะทำได้
• จัดสภาพการทำงาน (Working condition) ให้เหมาะสม
• ปรับปรุงเครื่องมือและอุปกรณ์ในการทำงานให้เหมาะสมกับสภาพร่างกายของผู้ปฏิบัติงาน
• ทำอุปกรณ์ช่วยในการจับยึดชิ้นงาน (Jig, Fixtures) เพื่อให้สามารถทำงานได้อย่างสะดวกรวดเร็วมากยิ่งขึ้น
• ออกกำลังกาย

8. การสูญเสียที่เกิดจากการใช้พลังงานอย่างไม่มีประสิทธิภาพ (Energy Inefficiency)