Group Blog
 
All Blogs
 
ระนาดมาจากกระบอกไม้ไผ่ เป็นมรดกร่วมของชาติพันธุ์สุวรรณภูมิ

อลัมน์ สยามประเทศไทย

โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ




ระนาด มีขึ้นในวัฒนธรรมไม้ไผ่ในชุมชนหมู่บ้านยุคแรกสุดของสุวรรณภูมิและประเทศไทยราว 5,000 ปีมาแล้ว เริ่มต้นจากกระบอกไม้ไผ่ที่เรียกกันสมัยหลังสืบจนปัจจุบันว่า เกราะ โกร่ง กรับ ยังพบร่องรอยทั่วไปในหมู่ชนเผ่าชาติพันธุ์ของอุษาคเนย์ โดยเฉพาะตั้งแต่ตอนใต้ลุ่มน้ำแยงซีเกียง (ทางภาคใต้ของจีน) ลงไปถึงหมู่เกาะฟิลิปปินส์และอินโดนีเซีย แพร่หลายผ่านมหาสมุทรอินเดียถึงแอฟริกาตะวันออก

ฆ้องวง มีขึ้นจากวัฒนธรรมสัมฤทธิ์ ราว 3,000 ปีมาแล้ว เริ่มจากกลองทอง (มโหระทึก) มีแหล่งผลิตอยู่ทางมณฑลยูนนาน-กวางสี-กวางตุ้งบริเวณภาคใต้ของจีน แล้วแพร่กระจายทั้งภูมิภาคอุษาคเนย์ลงไปถึงหมู่เกาะ หลังจากนั้นย่อส่วนเป็นฆ้อง เรียกวัฒนธรรมฆ้อง (คำว่า ฆ้อง กับ ระฆัง มีรากอยู่ในตระกูลชวา-มลายู เป็นคำเดียวกัน คนโบราณเรียกระฆ้องระฆัง) ต่อมาเอาฆ้องมาเรียงลำดับเสียงอย่างระนาด แล้วเรียกฆ้องวง มีหลักฐานเก่าสุดอยู่ในภาพสลักที่ปราสาทนครวัด ราว พ.ศ.1650 แสดงว่ามีฆ้องวงก่อนหน้านี้หลายร้อยปีแล้ว

ระนาดเป็นสมบัติของสามัญชนชาวบ้านตั้งแต่ 5,000 ปีมาแล้ว ส่วนฆ้องวงเป็นสมบัติของชนชั้นสูงมีอำนาจ ทำเลียนเสียงระนาด มีร่องรอยในภาพสลักที่บุโรพุทโธในชวาที่ต่อมาคือกาเมลัน แรกมีฆ้องใบเดียวเมื่อหลายพันปีมาแล้ว ต่อมาเอาฆ้องใบเดียวเรียงกันเรียกฆ้องวง ควรมีขึ้นหลัง พ.ศ.1000 เมื่อแรกมีรัฐ เช่น ทวารวดี (ศรีวิชัย), เจนละ, ฟูนัน ฯลฯ

ระนาดของสามัญชน กับ ฆ้องวงของชนชั้นสูงผู้มีอำนาจ เป็นสมบัติร่วมของชนเผ่าชาติพันธุ์สุวรรณภูมิไม่น้อยกว่า 5,000-3,000 ปีมาแล้ว ยุคนั้นยังไม่มี "ชาติ" จึงยังไม่มีชาติไทยหรือชาติอื่นๆ และยังไม่มีชื่อชาติพันธุ์ว่าคนไทย หรือคนอื่นๆ ฉะนั้นต้องยกขึ้นอย่างรวมๆ กว้างๆ ว่าระนาดกับฆ้องวงเป็นมรดกทางวัฒนธรรมร่วมของสุวรรณภูมิ มีพัฒนาการขึ้นในภูมิภาคอุษาคเนย์ แล้วแพร่กระจายไปถึงแอฟริกาตะวันออก ชายฝรั่งมหาสมุทรอินเดีย

สุโขทัยไม่ใช่ราชธานีแห่งแรกของไทย แต่กรุงศรีอยุธยาเป็นราชอาณาจักรสยามแห่งแรกสืบเนื่องจากรัฐทวารวดีที่ละโว้หรือลพบุรี ฉะนั้นถ้าจะมีระนาดกับฆ้องวงก็มีในบ้านเมืองลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนล่างก่อน คือทางละโว้-อโยธยาศรีรามเทพนคร มีพร้อมกับรัฐอื่นๆ เช่น รัฐกัมพูชา (เขมร) รัฐชวา (อินโดนีเซีย) ฯลฯ

ระนาดยุคแรกสุดที่ขึงบนรางมีรางเดียว ยังไม่เรียกแยกเป็น 2 อย่าง ว่าระนาดเอกกับระนาดทุ้มเช่นปัจจุบัน แต่ระนาดเก่าสุดคือระนาดทุ้ม ลูกระนาดทำจากไม้ไผ่ ครั้นถึงรัชกาลที่ 2 มีเทคโนโลยีก้าวหน้าทำลูกระนาดจากไม้เนื้อแข็ง เช่นไม้ชิงชัน ทำให้เรียกระนาดเอกขึ้นมาเป็นครั้งแรก แล้วลดฐานะระนาดเก่าสุดเป็นระนาดทุ้ม

เมื่อระนาดเป็นสมบัติของไพร่บ้านพลเมือง จึงมีพัฒนาการอยู่ในชุมชนหมู่บ้านมาแต่ดึกดำบรรพ์ ตีประโคมละครชาวบ้าน (ละครนอก) ก่อน แล้วราชสำนักกรุงศรีอยุธยาเอาละครชาวบ้านไปปรุงเป็นละครใน เลยยกระนาดตามไปกับละครด้วย

ระนาดเทวดา เป็นคำยกย่องให้สมญาครูบุญยงค์ เกตุคง ส่วนระนาดน้ำค้าง เป็นคำยกย่องให้สมญาครูสุพจน์ โตสง่า (พ่อแท้ๆ ของขุนอิน โตสง่า)



Create Date : 03 กันยายน 2550
Last Update : 3 กันยายน 2550 19:03:18 น. 0 comments
Counter : 471 Pageviews.

ชื่อ : * blog นี้ comment ได้เฉพาะสมาชิก
Comment :
  *ส่วน comment ไม่สามารถใช้ javascript และ style sheet
 

win_mma
Location :


[Profile ทั้งหมด]

ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 1 คน [?]




Friends' blogs
[Add win_mma's blog to your web]
Links
 

 Pantip.com | PantipMarket.com | Pantown.com | © 2004 BlogGang.com allrights reserved.