ชีวิตของน้ำเกลือ
Group Blog
 
All Blogs
 
ว่าด้วยเรื่องของการอนุกรมวิธานฮะ เล็ก ๆ

วันนี้ ผมจะให้ความรู้เรื่องการอนุกรมวิธานนะฮะ เล็ก ๆ

เพื่อเป็นความรู้ประกอบสมองว่า เอ... ทำไมสัตว์ตัวนี้หรือพืชชนิดนี้ มันมีชื่ออย่างนี้ มันหมายความว่าไงหว่า มีที่มาที่ไปยังไง


ควรรู้ออกฮะ ตามผมมาเล้ยย

คำว่า อนุกรมวิธาน นั้น หมายถึง การจำลำดับหรือจัดจำแนกสิ่งมีชีวิตเป็นหมวดหมู่อย่างมีหลักมีเกณฑ์ ภาษาอังกฤษของอนุกรมวิธานใช้คำว่า Taxonomy โดยที่คำว่า Taxis แปลว่า การจัดเรียงลำดับnomos แปลว่า กฏ

การจัดลำดับสิ่งที่ชีวิตมีมานานนับเป็นพัน ๆ ปีแล้ว นับตั้งแต่ยุคกรีกโบราณโดยอริสโตเติ้ล ได้แบ่งแยกสิ่งมีชีวิตเท่าที่วิทยาการสมัยนั้นจะรู้จัก ออกเป็น พืช (ยืนต้น พุ่ม ล้มลุก) และ สัตว์ (ไม่มีกระดูกสันหลัง ไม่มีเลือดสีแดง ออกลูกเป็นไข่ ออกลูกเป็นตัว)

อริสโตเติ้ล






ต่อมา จอห์น เรย์ (John Ray) นักพฤกษ์ศาสตร์ชาวอังกฤษได้แบ่งพืชออกเป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยวและใบเลี้ยงคู่ และเป็นคนแรกที่ใช้คำว่า Species ด้วย

จากนั้น ในปี ค.ศ. 1753 คาโรลัส ลินเนี่ยส (Carolus Linnaeus) นักวิทยาศาสตร์ชาวสวีเดน ได้จำแนกพืชออกเป็นหมวดหมู่ โดยมีหลักมีเกณฑ์ และต่อมาในปี 1758 ก็ได้แบ่งแยกสัตว์ออกเป็นกลุ่ม ๆ และมีแบบแผน
ลินเนียส มีผลงานอย่างกว้างขวางในการวางรากฐานศาสตร์แขนงนี้ จึงได้รับการยกย่องว่าเป็นบิดาแห่งการอนุกรมวิธาน

ลินเนียส




หนังสือ Systema Naturae ที่ลินเนียส ใช้เป็นการเผยแพร่การตั้งชื่อวิทยาศาสตร์และอนุกรมวิธาน



ลำดับในการจัดหมวดหมู่สิ่งมีชีวิต

เพื่อความสะดวกในการจัดหมวดหมู่ของสิ่งมีชีวิต นักอนุกรมวิธานจึงกำหนดชื่อหมวดหมู่ขึ้นเรียงจากหมวดหมู่ใหญ่ที่สุดไปยังหมวดหมู่เล็กที่สุด ดังนี้

Kingdom (อาณาจักร)

Phylum หรือ Division (Divisionนิยมใช้กับพืช)

Class (ชั้น)

Order (อันดับ)

Family (วงศ์)

Genus (สกุล)

Species (ชนิด)


ยิ่งหมวดหมู่ใหญ่เพียงไรย่อมประกอบด้วยสิ่งมีชีวิตจำนวนมากที่สุดและมีลักษณะแตกต่างกันมากที่สุด ดังนั้น หมวดหมู่ species จึงประกอบด้วยสิ่งมีชีวิตที่น้อยที่สุด แต่ลักษณะคล้ายคลึงกันมากที่สุด เมื่อเทียบกับหมวดหมู่อื่น ๆ
อย่างไรก็ตาม หากลักษณะของสิ่งมีชีวิตใดยังไม่เข้าข่ายที่จะจัดเอาไว้ในหมวดหมู่ใดหมวดหมู่หนึ่งดังที่กล่าวมาแล้วได้เพราะก้ำกึ่งกันอยู่ ก็จะมีศัพท์จำพวกคำว่า Super, Sub, Infra ใส่หน้าชื่อหมวดหมู่ดังกล่าว เป็นต้นว่า Superclass จะเป็นหมวดหมู่ที่ใหญ่กว่า Class แต่เล็กกว่า Subphylum หรือ Subdivision เป็นต้น

สปีชี่ส์ (Species)

เป็นหมวดหมู่ในการจัดจำแนกของสิ่งมีชีวิตที่เป็นพื้นฐานที่สุด หมายถึง หมวดหมู่ที่ประกอบด้วยสิ่งมีชีวิตที่มีลักษณะผสมพันธุ์กันได้ ลูกเกิดมาไม่เป็นหมัน เนื่องจากมีโครงสร้างและหน้าที่ของอวัยวะเป็นแบบเดียวกัน
มนุษย์จัดอยู่ในสปีชี่ส์ Homo sapiens หมายถึงมนุษย์ที่อยู่ทุกมุมโลก ทุกชาติ ทุกภาษา อยู่ในสปีชี่ส์เดียวกันหมด ม้ากับลาอยู่ใน Genus เดียวกัน แต่คนบะสปีชี่ส์ ผสมกันได้แต่ลูกออกมาเป็นหมัน เป็นต้น
ยังมีสัตว์อีกมากมายที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันแต่คนละสปีชี่ส์กัน เช่น แรดนอเดียว อยู่ในสปีชี่ส์ Rhinoceros ส่วนแรดสองนอ หรือแรดชวาอยู่ในสปีชี่ส์ Rhinoceros sumatrensis

แรดสองนอ




แต่ที่น่าแปลกคือ กล้วยไม้สามารถผสมข้ามสกุลกันได้ เช่น กล้วยไม้สกุลแวนด้า (Vanda) สามารถผสมข้ามสกุลกับกล้วยไม้สกุลอื่น ๆ เช่น หวายแดง (Renanthera) สกุลช้าง (Saccolabium) ฯลฯ

การตั้งชื่อสิ่งมีชีวิตเป็นชื่อวิทยาศาสตร์

เนื่องจากชื่อสามัญ (Common name) ของสิ่งมีชีวิต บางครั้งเป็นชนิดเดียวกัน แต่เรียกชื่อเพี้ยนไปตามท้องถิ่น เช่น ปลาตะเพียน ภาคอีสานกับเหนือเรียก ปลาปาก ปักษ์ใต้เรียก ลำปำ นอกจากเรียกเพี้ยนตามภาคแล้ว ยังเรียกแตกต่างกันตามแต่ละภาษา

การเรียกชื่อสามัญต่าง ๆ ไม่ค่อยเป็นปัญหากับคนสมัยก่อนนัก แต่ต่อมาเมื่อวิทยาการเจริญขึ้น การไปมาหาสู่กว้างขวางขึ้น นักชีววิทยาจึงช่วยกันตกลง วางกฎเกณฑ์กำหนดชื่อสิ่งมีชีวิตให้เป็นชื่อสากล มีเอกลักษณ์เป็นของตัวเองเพื่อใช้สื่อความหมายได้ทุกประเทศ โดยกำหนดให้ใช้ภาษาลาตินหรือภาษาอื่นที่แปลงมาจากภาษาลาติน เนื่องจาก ภาษาลาตินเป็นภาษาที่ตายแล้วจึงไม่มีการเปลี่ยนแปลงใด ๆ อีก

ปลากระสง ภาคกลางเรียก กระสง ภาคใต้เรียก ช่อนไช แต่ล้วนมีวิทยาศาสตร์เหมือนกันคือ Channa lucius



ระบบการตั้งชื่อวิทยาศาสตร์

1. Uninomial sytem

เราอาจพบสัตว์บางชนิดที่มีชื่อวิทยาศาสตร์เพียงใช้ชื่อสกุลเพียงตัวเดียว เช่น ชื่อของ " ซากดึกดำบรรพ์ " บางชนิด ทั้งนี้เป็นเพราะสัตว์เหล่านั้นได้สูญพันธุ์ไปเป็นเวลานานแล้ว และพบซากเพียงชนิดเดียว การตั้งชื่อโดยใช้ชื่อสกุลเพียงอย่างเดียว ก็นับว่าเพียงพอแล้ว

2. Binomial system

ประกอบด้วย 2 คำ คำแรกเป็นชื่อสกุล (Genus) ต้องขึ้นต้นด้วยอักษรตัวใหญ่ คำหลังเป็นคำที่ชี้เฉพาะ (Specific epithet) ต้องใช้ตัวเล็กตลอด เวลาเขียนหรือพิมพ์ต้องเป็นอักษรตัวเอน ถ้าพิมพ์หรือเขียนด้วยอักษรตัวตรงต้องขีดเส้นใต้ชื่อของ Genus คำหนึ่งและ Specific epithet อีกคำหนึ่งโดยเส้นจะต้องไม่ต่อเป็นเส้นเดียวกัน เช่น สิงโต มีชื่อวิทยาศาสตร์ Felis leo Felis คือชื่อ Genus leo คือชื่อ Species
นอกจากระบุชื่อ Genus และ Specific epithet แล้ว จะต้องมีชื่อนักวิทยาศาสตร์คนแรกที่เป็นผู้ตั้งชื่อนั้นกำกับท้ายไว้ด้วย เช่น Felis leo Linnaeus (ชื่อนักวิทยาศาสตร์อาจเขียนเป็นอักษรย่อได้ เช่น Linn. หรือ L.) ทั้งนี้เพราะมีนักวิทยาศาสตร์หลายชาติหลายภาษาต่างก็ตั้งชื่อสิ่งมีชีวิตที่ได้พบเห็น ทำให้สิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันแต่มีหลายชื่อ ถ้าเป็นเช่นนั้นก็ต้องยึดเอาชื่อแรกที่ตั้งก่อนเป็นสำคัญ ซึ่งค้นได้จากหลักฐานที่มีอยู่หรืออาจมีปีคริสต์ศักราชที่ตั้งไว้กำกับท้ายชื่อผู้ก่อตั้งก็ได้ เช่น กระเบนราหูเจ้าพระยา Himantura chophrya Monkolprasit &Robert, 1990 เป็นต้น

หมายเหตุ ทั้ง Secific epithet และ Genus มักลงท้ายด้วย -a, -ea, -i, -is, -um, และ -us ทั้งนี้ตามหลักของภาษาลาติน เช่น

ปลากะแมะ Chaca burmensis แสดงว่า ถิ่นเดิมอยู่พม่า
กุหลาบขาว Rosa alba คำว่า alba แปลว่า สีขาว
ต้นลิ้นจี่ Litchi chinensis แสดงว่า ถิ่นเดิมอยู่ประเทศจีน

และยังเป็นการให้เกียรติผู้ค้นพบหรือศึกษาเป็นคนแรกด้วย เช่น

ปลาหมูอารีย์ Botia sidthimunki เป็นการตั้งเพื่อเป็นเกียรติแก่ อ.อารีย์ สิทธิมังค์
ต้นเสี้ยวเครือ Bauhinia sanitwongsei แสดงถึงผู้ค้นพบคือ ม.ร.ว.ใหญ่ สนิทวงศ์ เป็นต้น

ปลาหมูอารีย์



3. Trinomial nomenclature

บางครั้งนักชีววิทยาอาจพบสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวกันอาศัยอยู่ในประเทศหรือทวีปที่ห่างกันไกล มีรูปร่างแตกต่างกันไมมากนักจนไม่อาจแยกออกเป็นชนิดใหม่ได้ ก็ต้องตั้งชื่อโดยใช้ชื่อสกุล (Genus) ชื่อที่ชี้เฉพาะ (Specific epithet) และชื่อพันธุ์ (Variety หรือ Subspecies) เช่น เสือโคร่งสายพันธุ์อินโดจีน มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Panthera tigris corbetti แต่เสือโคร่งสายพันธุ์เบงกอล มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Panthera tigris tigris เป็นต้น

เสือโคร่งอินโดจีน (บน) เสือโคร่งเบงกอล (ล่าง)





4. Polynomial nomenclature

ระบบนี้มักจะใช้กันในหมู่พฤกษศาสตร์ เช่น ต้นหลิว Salix pumila angustifolia altera คำแรกหมายถึง Genus คำที่สองหมายถึง Specific epithet คำที่สามหมายถึง Subspecies คำที่สี่หมายถึง Form

กฎเกณฑ์ในการตั้งชื่อวิทยาศาสตร์

มีรายละเอียดที่ควรทราบ ดังนี้

1. ชื่อ Genus จะซ้ำกันไม่ได้ และใน Genus เดียวกันจะมีชื่อ Species ซ้ำกันไมได้ หากซ้ำกันจะยึดหลักชื่อที่ตั้งมาก่อนเป็นเกณฑ์
2. ชื่อวิทยาศาสตร์ต้องเป็นภาษาลาตินหรือแปลงมาจากภาษาลาติน เวลาเขียนหรือพิมพ์ต้องเป็นอักษรเอน ถ้าเป็นตัวตรงต้องขีดเส้นใต้ให้เห็นชัดเเยกกันเป็น 2 เส้น ใต้ชื่อ Genus เส้นหนึ่ง ใต้ชื่อคำที่ระบุชนิด (Specific epithet) คำหนึ่ง
3. ชื่อ Genus ต้องเป็นคำเดียว เป็นนามเอกพจน์และขึ้นต้นด้วยอักษรตัวใหญ่เสมอ ส่วนคำที่ระบุชนิด (Specific epithet) ควรเป็นคำเดี่ยวหรือคำผสม และขึ้นต้นด้วยอักษรตัวเล็กเสมอ
4. ผู้ตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ต้องเป็นคนแรกที่ตีพิมพ์ชื่อวิทยาศาสตร์ลงในรายงานไว้ในหนังสือวิทยาศาสตร์ที่เชื่อถือได้

ตัวอย่างชื่อวิทยาศาสตร์ของสัตว์ที่ตั้งขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่บุคคล เเละสถานที่ที่ค้น
พบ


ปลาบู่มหิดล Mahidolia mystacina เพื่อเป็นเกียรติแด่พระบรมราชชนก พระราชบิดา



ปลาเทพา Pangasius sanitwongsei เพื่อเป็นเกียรติแก่ ม.ร.ว. สุวพรรณ สนิทวงศ์



ปักเป้าควาย Tetraodon suvatti เพื่อเป็นเกียรติแก่ อ.โชติ สุวัติถิ



ปลาตูหนา (อุนาหงิ) Anguilla japonica เพื่อเป็นเกียรติแก่ประเทศญี่ปุ่น



จระเข้น้ำจืด Crocodylus siamensis เพื่อเป็นเกียรติแก่ประเทศไทย



ค้างคาวกิตติ Craseonycteris thonglongyai เพื่อเป็นเกียรติแก่ นายกิตติ ทองลงยา






จบแล้วฮะ ขอบคุณมากนะฮะ ที่เข้ามาเยี่ยมชมกัน

ลิ๊งค์ที่เกี่ยวข้อง

//www.siamensis.org/article/a010.asp


ซื้ออะไรติดไม้ติดมือกลับไปบ้างไหมฮะ

//www.pantipmarket.com/view.php?id=P4171544


Create Date : 07 เมษายน 2549
Last Update : 8 เมษายน 2549 7:01:04 น. 8 comments
Counter : 1791 Pageviews.

 
เจ๊เลี้ยงแต่หางนกยูงอ้ะเบง


โดย: yaijomzon IP: 125.25.4.73 วันที่: 30 เมษายน 2550 เวลา:17:29:22 น.  

 
ขอบคุณมากนะ มีประโยชน์มั่กๆ


โดย: praiise IP: 118.174.96.187 วันที่: 3 มิถุนายน 2551 เวลา:20:54:36 น.  

 
ขอบคุณมากนะ มีประโยชน์มั่กๆ


โดย: praiise IP: 118.174.96.187 วันที่: 3 มิถุนายน 2551 เวลา:20:54:39 น.  

 
มีประโยชน์มากๆ


โดย: เนม IP: 117.47.2.3 วันที่: 29 สิงหาคม 2551 เวลา:18:21:01 น.  

 
กำลังหาเรื่องนี้พอดี ขอบคุณค่ะ


โดย: ผักกาด IP: 222.123.227.4 วันที่: 16 กันยายน 2551 เวลา:5:50:15 น.  

 
ช่วยกรุณาติดต่อมาที่เบอร์ 02-9600200 (ถามหา อร นะคะ)ได้ใหมคะ เพราะทางบริษัทอยากจะขอคุยรายละเอียดในการใช้รูป ปลาหมูอารีย์ของคุณในงานของเราค่ะ หากมีรูปนี้ใน resolution ที่สูกก่วานี้ก็จะดีมากค่ะ ขอบคุณค่ะ


โดย: อร IP: 203.146.146.244 วันที่: 9 ตุลาคม 2551 เวลา:15:08:35 น.  

 
พี่เก่งจัง หนูกำลังทำรายงายพอดี


โดย: จ๋า IP: 124.122.155.31 วันที่: 22 พฤศจิกายน 2551 เวลา:12:33:12 น.  

 
ดีจัง


โดย: หมอกฟ้า IP: 115.67.231.131 วันที่: 5 กรกฎาคม 2552 เวลา:11:54:03 น.  

ชื่อ :
Comment :
  *ใช้ code html ตกแต่งข้อความได้เฉพาะสมาชิก
 
รหัสส่งข้อความ
กรุณายืนยันรหัสส่งข้อความ

น้ำเกลือยอดเยี่ยม
Location :
กรุงเทพ Thailand

[Profile ทั้งหมด]

ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed

ผู้ติดตามบล็อก : 1 คน [?]




ทำอพาร์ตเมนต์ ขายปลา ทำปลา เล่นเน็ต ตามการเมือง
Friends' blogs
[Add น้ำเกลือยอดเยี่ยม's blog to your web]
Links
 

 Pantip.com | PantipMarket.com | Pantown.com | © 2004 BlogGang.com allrights reserved.