Bloggang.com : จับซา - จะเกิดอะไรขึ้นถ้าเขมรขุดคลองฟูนัน-เตโชสำเร็จ

จะเกิดอะไรขึ้นถ้าเขมรขุดคลองฟูนัน-เตโชสำเร็จ

เรื่องโดย จับซา
เครดิตภาพจาก Vietnamnet global

โครงการ Funan Techo Canal (คลองฟูนันเตโช) หากดำเนินการสำเร็จอาจส่งผลกระทบค่อนข้างกว้างต่อหลายประเทศและพื้นที่ในกลุ่มลุ่มแม่น้ำโขงตอนล่าง (Lower Mekong) โดยเฉพาะอย่างยิ่งพื้นที่ทางตอนใต้ของลุ่มน้ำ เมื่อมองจากมุมมองนักสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์

ภาพรวมของโครงการ

Funan Techo Canal มีแผนที่จะเป็นคลองเชื่อมจากคลองบาสักในเมืองหลวง Phnom Penh ผ่านจังหวัดต่าง ๆ ในกัมพูชา เช่น กันดาร ตาแกว กัมปอด และ แกบ ไปจนถึงอ่าวไทย โดยคลองมีความกว้าง ประมาณ 100 เมตร ลึกประมาณ 5.4 เมตร โดยกำหนดให้เรือกินน้ำลึก 4.7 เมตร และมีความยาว 180 กิโลเมตร สามารถรองรับเรือบรรทุกขนาดใหญ่ได้ จุดประสงค์หลักของเขมรก็คือการลดความพึ่งพาท่าเรือในประเทศเวียดนาม เพื่อส่งออกสินค้าทางทะเลโดยตรง และเป็นการสร้างทางน้ำเพื่อลัดไปสู่ทะเล ซึ่งเป็นการช่วยเรื่องโลจิสติกส์ การเกษตร และการจัดการน้ำในประเทศ อีกทั้งยังสร้างรายได้จากโครงที่จะเกิดขึ้นภายหลัง ซึ่งคาดว่าจะมีมูลค่าถึง 570 ล้านดอลล่าร์ ภายในปี 2050

โครงการดังกล่าวจะไม่เป็นปัญหาเลยถ้าไม่เชื่อมโยงระหว่างคลองและแม่น้ำโขงซึ่งเป็นแม่น้ำนานาชาติ นอกจากนี้โครงการดังกล่าวยังไม่ได้ผ่านกระบวนการสรุปผลกระทบ EIA และการป้องกัน

การวิเคราะห์ปริมาณการดึงน้ำผ่านคลองฟูนัน-เตโช และผลกระทบที่มีต่อแม่น้ำโขงสายหลัก (main stream) ในฤดูแล้ง

กำหนดให้ปริมาณน้ำรวมที่ไหลไปที่สามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขง ในฤดูแล้ง เป็นระยะเวลา 6 เดือน จำนวน 55 พันล้านลูกบาศก์เมตร (อ้างอิงจาก ข้อมูลของประเทศเวียดนาม)

กำหนดให้อัตราการไหลของน้ำจากแม่น้ำโขง ที่ดึงจากแม่น้ำโขงสู่คลองฟูนันเตโชเป็น 3 อัตราการกอปรด้วย

5 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที (ระบุจากโครงการของเขมร) ซึ่งหมายถึงปริมาณน้ำจะหายไปจากแม่น้ำโขง (main steam) ในช่วง 6 เดือนของฤดูแล้ง 0.14% ผลกระทบต่ำ

50 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ในกรณีการดึงน้ำของเขมรเพิ่มขึ้น ซึ่งหมายถึงปริมาณน้ำจะหายไปจากแม่น้ำโขง (main steam) ในช่วง 6 เดือนของฤดูแล้ง1.43% เริ่มเห็นผลกระทบการรุกของน้ำเค็มที่จะเข้าพื้นที่เกษตรในฤดูแล้ง

100 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ในกรณีการดึงน้ำของเขมรเพิ่มขึ้น ซึ่งหมายถึงปริมาณน้ำจะหายไปจากแม่น้ำโขง (main steam) ในช่วง 6 เดือนของฤดูแล้ง 2.87% ส่งผลกระทบอย่างชัดเจน

ประเทศ / พื้นที่ในกลุ่มลุ่มแม่น้ำโขงตอนล่างที่น่าห่วงเนื่องจากมีผลกระทบโดยตรง

เวียดนามโดยเฉพาะสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขง (Mekong Delta) และพื้นที่ชายฝั่ง เช่นจังหวัด An Giang และ Kien Giang ซึ่งถูกยกเป็นพื้นที่ที่อาจได้รับผลทางลบจากการลดน้ำหรือเปลี่ยนแปลงน้ำท่วมตามฤดู. นอกจากนี้ยังส่งผลกระทบต่อการเกษตรอีกด้วย เนื่องจากสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงถือว่าเป็นแหล่งผลิตข้าว ปลาน้ำจืด และการประมงที่สำคัญของเวียดนาม และเป็นการเสี่ยงที่ปริมาณตะกอนจากแม่น้ำโขงที่สะสม (sediment load) จะลดลงเป็นเหตุให้ความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่ลดลงตามไปด้วย และจากการที่ตะกอนสะสมลดลงนี้ยังก่อให้เกิดการรุกของน้ำเค็มเข้าสู่ปากแม่น้ำ จนทำให้ระบบนิเวศน้ำจืด น้ำกร่อย และความหลากหลายทางชีวภาพเกิดการเปลี่ยนแปลงจนก่อให้เกิดผลกระทบต่อความมั่นคงทางอาหาร

สำหรับประเทศไทยไม่ได้รับผลกระทบโดยตรงเหมือนกับประเทศเวียดนาม แต่จะเกิดผลกระทบทางอ้อมใน 4 มิติคือ

มิติที่ 1 เสถียรภาพการไหลของแม่น้ำโขง จะทำให้เพิ่มความผันผวนของระดับน้ำในช่วงฤดูแล้ง และส่งผลต่อการสูบน้ำ การเดินเรือ และระบบนิเวศริมน้ำในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

มิติที่ 2 ทรัพยากรประมง จะทำให้ลด flood pulse ในเขมร (โตนเลสาบ) ซึ่งจะมีผลกระทบต่อวงจรชีวิตปลาที่วางไข่ในไทย และ ลาว ทำให้ปริมาณปลาธรรมชาติในไทยมีแนวโน้มลดลง

มิติที่ 3 ความมั่นคงอาหารและเศรษฐกิจ เมื่อสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงในเวียดนามได้รับผลกระทบ ไทยจะถูกส่งเสริมให้เป็นแหล่งอาหารทดแทน ทำให้เพิ่มความเสี่ยงต่อการใช้น้ำมากขึ้นและความผันผวนของราคาสินค้าเกษตรในประเทศ (Demand & Supply)

มิติที่ 4 ความเสี่ยงเชิงยุทธศาสตร์น้ำ หากโครงการเดินหน้าโดยไม่ผ่านการประเมินผลกระทบ จะบั่นทอนหลักการบริหารจัดการลุ่มน้ำร่วมกันของ MRC และเป็นแบบอย่างของประเทศอื่น ๆ ที่อยู่ในบริเวณแม่น้ำโขงตอนล่าง

สรุป และการกำหนดท่าทีของไทย

ประเด็นสำคัญ คลอง Funan Techo ไม่ได้ทำให้ปริมาณน้ำโขงในไทยหายทันที แต่ทำให้ปริมาณน้ำผันผวนมากขึ้น ปลา/สัตว์น้ำในแม่น้ำโขงจะลดลง และ ขาดเสถียรภาพของลุ่มน้ำ

ผลกระทบที่ประชาชนไทยจะรู้สึกได้ คือชาวประมงอีสานจับปลาได้น้อยลง และระดับน้ำโขงขึ้น–ลงผิดฤดูกาล ทำให้ราคาข้าวและอาหารผันผวนจากแรงกดดันจากตลาดภูมิภาค

ทำไมไทยต้องแสดงจุดยืน ก็เพื่อปกป้องสิทธิในทรัพยากรน้ำร่วม เพื่อรักษากติกาลุ่มน้ำโขง และเพื่อไม่ให้เกิดบรรทัดฐาน “ใครอยากดึงน้ำก็ดึงได้”

ไทยควรขอข้อมูลจริง ไม่ใช่คำชี้แจงเชิงการเมือง นอกจากนี้ยังต้องร่วมผลักดันการประเมินผลกระทบข้ามพรมแดน และใช้เวที MRC และอาเซียนเพื่อลดการเผชิญหน้า

บรรณานุกรม
Mekong River Commission (MRC) Guidelines
Cambodia Funan Techo Canal documents (2023–2024)
Vietnam Institute of Water Resources studies

Create Date : 18 ธันวาคม 2568
Last Update : 18 ธันวาคม 2568 14:00:29 น.
Counter : 268 Pageviews.

0 comments