bloggang.com mainmenu search





ช้างแอฟริกาที่กำลังตกมันตัวหนึ่ง กำลังวิ่งไล่ยีราฟ




เทมพอริน (temporin) ที่หลั่งออกมาในช่วงตกมันการตกมัน (อังกฤษ: musth หรือ must) เป็นสภาวะชั่วครั้งชั่วคราวในช้างพลาย อันมีลักษณะของพฤติกรรมก้าวร้าวอย่างสูง และการหลั่งฮอร์โมนสืบพันธุ์มากผิดปกติ

ระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนในช้างที่กำลังตกมันสามารถมีสูงถึง 60 เท่ากว่าช้างในเวลาปกติ อย่างไรก็ตาม การที่ฮอร์โมนสืบพันธุ์ของช้างเพิ่มสูงขึ้นผิดปกตินั้นเป็นสาเหตุประการเดียวของการตกมัน หรือเป็นเพียงปัจจัยประกอบเท่านั้น

ยังไม่เป็นที่ทราบ การศึกษาทางวิทยาศาสตร์ของการตกมันยังเป็นปัญหา เพราะช้างที่กำลังตกมัน แม้ว่าจะแสดงท่าทางสงบนิ่งก็ตาม ก็อาจพยายามฆ่ามนุษย์ได้


สาเหตุและผลกระทบ

แม้ว่าบ่อยครั้งที่ผู้เข้าเยี่ยมชมสวนสัตว์ จะสังเกตเห็นว่าการตกมันนั้นเชื่อมโยงกับการเป็นสัด (rut) แต่ข้อสังเกตดังกล่าวไม่น่าจะถูกต้องในทางชีววิทยา เพราะวงรอบการเป็นสัดของช้างเพศเมียนั้นไม่เกี่ยวข้องกับฤดูกาล

ขณะที่ช้างส่วนใหญ่จะตกมันในฤดูหนาว ยิ่งไปกว่านั้น ช้างพลายที่ตกมันมักจะทราบกันว่าจะโจมตีช้างเพศเมียด้วย ไม่ว่าช้างตัวเมียนั้นกำลังติดสัดหรือไม่ก็ตาม มีการสังเกตว่าอาจมีความเชื่อมโยงระหว่างการตกมันกับพฤติกรรมเด่น

บ่อยครั้งที่ช้างที่กำลังตกมันได้ปลดปล่อยสิ่งคัดหลั่งข้น ลักษณะคล้ายน้ำมันดิน เรียกว่า เทมพอริน (temporin) จากท่อเทมพอรัลด้านข้างของหัว เทมพอรินประกอบด้วยโปรตีน ลิพิต (ที่โดดเด่นคือ คอเลสเตอรอล) ฟีนอล ครีซอล และเซสควิเทอร์ฟีน

สิ่งคัดหลั่งและปัสสาวะที่ถูกเก็บรวบรวมจากช้างในสวนสัตว์ แสดงให้เห็นว่ามีระดับของคีโตนและอัลดีไฮด์มีกลิ่น หลายชนิดเพิ่มสูงขึ้น ความก้าวร้าวของช้างบางส่วนอาจเกิดขึ้นจากปฏิกิริยาต่อเทมพอริน

ซึ่งโดยธรรมชาติแล้วจะย้อยลงเข้าปากช้าง อีกปัจจัยประกอบหนึ่งอาจเกี่ยวข้องกับการบวมของต่อมเทมพอรัล ซึ่งไปกดตาของช้างและทำให้เกิดความเจ็บปวดเฉียบพลัน เทียบได้กับฝีรุนแรงที่รากฟัน บางครั้งช้างพยายามรับมือกับความเจ็บปวดนี้โดยการขุดงาลงไปในดิน

การตกมันยังเชื่อมโยงกับความตื่นตัวทางเพศ หรือการสร้างความครอบงำ แต่ความสัมพันธ์ดังกล่าวมีความชัดเจนน้อยมาก กรณีที่ช้างแทงและฆ่าแรดไปหลายตัวในอุทยานแห่งชาติหลายแห่งในแอฟริกา ได้ถูกบันทึกข้อมูลไว้

และคาดว่าน่าจะเกิดจากการตกมันในช้างเพศผู้วัยหนุ่ม โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ช้างที่ไม่ได้เติบโตมากับเพศผู้ที่มีอายุมากกว่า การศึกษาแสดงให้เห็นว่าการนำช้างเพศผู้ ที่มีอายุกลับเข้ามาในประชากรช้าง ในพื้นที่ดูเหมือนว่าจะช่วยป้องกันมิให้ช้างเพศผู้วัยหนุ่ม เข้าสู่สภาวะตกมัน และสามารถหยุดพฤติกรรมก้าวร้าวนี้ได้

ช้างที่ตกมันมักจะมีอายุเกินกว่า 25 ปี ช้างเลี้ยงที่กำลังตกมันจะต้องถูกล่ามหรือขังไว้ แม้ว่าช้างเพศผู้ยังสามารถสืบพันธุ์ได้ แม้ว่าจะไม่ได้กำลังตกมัน แต่ช้างที่กำลังตกมันจะมีกำลังมากกว่า และช้างเพศเมียก็มักจะเลือกคู่เป็นช้างเพศผู้ทีกำลังตกมัน


ขอขอบคุณ วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี


ภุมวารสิริสวัสดิ์ค่ะ


ขอความกรุณาช่วยโหวต TBA ด้วยนะคะ
ขอบพระคุณมากค่ะ
กดที่นี่ค่ะ


sirivinit
Create Date :02 สิงหาคม 2554 Last Update :2 สิงหาคม 2554 16:30:24 น. Counter : Pageviews. Comments :0