bloggang.com mainmenu search





“พระแม่มารีปางกรุณา” โดย ซาโน ดิ เปียโตร
ราวคริสต์ทศวรรษ 1440
พระแม่มารีทรงพิทักษ์แม่ชีและผู้ฝึกใหม่





พระแม่มารีปางกรุณา (Virgin of Mercy; ภาษาอิตาลี: Madonna della Misericordia; ภาษาเยอรมัน: Schutzmantelmadonna; ภาษาฝรั่งเศส: Vièrge au Manteau หรือ Vierge de Miséricorde) เป็นหัวเรื่องของศิลปะคริสต์ศาสนา ที่เป็นภาพพระแม่มารีกางฉลองพระองค์คลุมกว้างออกไปเหนือกลุ่มคนที่เข้ามารับการพิทักษ์

หัวเรื่องการเขียนภาพนี้นิยมกันมาก ในอิตาลีในคริสต์ศตวรรษที่ 13 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 16 และมักจะเป็นลักษณะเขียนย่อยจากภาพเหมือนผู้อุทิศ (Donor portrait) ภาพเขียนลักษณะนี้พบในประเทศอื่น และศิลปะยุคต่อมาด้วย โดยเฉพาะในแคว้นคาเทโลเนีย และละตินอเมริกา


ภาพและที่มา

ตามปกติพระแม่มารีจะยืนอยู่องค์เดียว ที่อาจจะมีเทวดายกเสื้อคลุมให้เพื่อที่จะทรงอุ้มพระบุตรได้ ผู้ที่ได้รับการพิทักษ์มักจะคุกเข่าและด้วยความจำเป็น มีขนาดร่างเล็กกว่าพระแม่มารีมาก

ผู้ได้รับการพิทักษ์อาจจะเป็นผู้แทนของคริสต์ศาสนจักร โดยมีพระสันตะปาปาถือคทาประจำพระองค์ และมงกุฏอยู่ข้างหน้าและผู้แทนของประชาชนในเมืองที่เขียน

ภาพมักจะจ้างให้เขียนโดยกลุ่มคนเช่นครอบครัว สมาคมภราดรภาพ สมาคมพ่อค้า หรือสำนักสงฆ์หรือแอบบี ผู้รับการพิทักษ์ก็เป็นผู้จ้างให้เขียนภาพซึ่งแสดงจากการแต่งตัว

หรือมาในคริสต์ศตวรรษที่ 15 ก็อาจจะเป็นภาพส่วนบุคคล บางครั้งในภาพก็จะมีลูกธนูหล่นลงมาเป็นสาย อยู่เหนือภาพโดยมีเสื้อคลุมของพระแม่มารีปกป้องผู้หลบอยู่ข้างใน

งานเขียนภาพนี้ที่เก่าที่สุดอาจจะเป็นจิตรกรรมแผงเล็ก ที่เขียนโดยดูชิโอ ราวปี ค.ศ.1260 โดยมีพระซานฟรานซิคันสามคนหลบอยู่ในเสื้อคลุม ในภาพนี้พระแม่มารีทรงนั่งและกางเสื้อคลุมออกไปข้างเดียว และทรงอุ้มพระบุตรบนพระเพลาด้วยพระกรอีกข้างหนึ่ง

แรงบันดาลใจของรูปสัญลักษณ์มาจากทิพยทัศน์ที่รายงานใน “Dialogus Miraculorum” ของหลวงพ่อซิสเตอร์เชียนซีซาร์แห่งไฮสเตอร์บาค (Caesar of Heisterbach) ที่แพร่หลายอย่างกว้างขวางราว ค.ศ. 1230

ที่มาของภาพอาจจะเกี่ยวข้องกับประเพณีหรือทิพยทัศน์ ของปาฏิหาริย์ที่เกี่ยวข้องกับภาพที่มีชื่อเสียงที่วัดเซนต์แมรีแห่งบลาแชร์แน (Church of St. Mary of Blachernae) ที่ คอนแสตนติโนเปิล ซึ่งเป็นที่มาของรูปสัญลักษณ์พระแม่มารีผู้พิทักษ์ (The Protection of the Mother of God) ของนิกายรัสเซียออร์โธด็อกซ์

แต่ภาพนี้ก็ไม่พบในศิลปะไบแซนไทน์ ภาพที่คล้ายคลึงกันเป็นภาพของพระแม่มารีที่ทรงปกป้องด้วยผ้าคลุมผม ที่ทรงถืออยู่ในพระหัตถ์ที่พิทักษ์คนได้เพียงจำนวนน้อย

ภาพตะวันตกนี้บางครั้งก็ยังพบในรูปสัญลักษณ์ ของอีสเติร์นออร์โธด็อกซ์ที่อาจจะเผยแพร่ทางไซปรัส โดยผู้ไปรบในสงครามครูเสด หรือในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ในยุโรปตะวันออก

ตามปกติแล้วภาพนี้ไม่ว่าจะเป็นจิตรกรรมหรือประติมากรรม จะเป็นภาพโดดๆ ไม่รวมอยู่ในภาพชุดใด ยกเว้น “ฉากแท่นบูชาพระแม่มารีปางกรุณา” โดย เปียโร เดลลา ฟรานเชสกา ที่เขียนระหว่างปี ค.ศ. 1445-1462

โดย เปียโร เดลลา ฟรานเชสกาที่วางแผง “พระแม่มารี” เป็นแผงกลางของฉากแท่นบูชาโดยมีแผงอื่นประกบข้างและเหนือภาพ

ในเยอรมนีใช้ภาพทรงเดียวกัน แต่แทนที่จะเป็นพระแม่มารีก็เป็นนักบุญเออร์ซูลา ผู้มักจะถือศรที่สัญลักษณ์ประจำตัวเพื่อไม่ให้สับสนกับพระแม่มารี

มาร์ติน ลูเทอร์กล่าวเสียดสีภาพนี้ว่าเป็นภาพ “แม่ไก่กับลูกเจี๊ยบ”

การใช้อย่างอื่น

คำว่า “พระแม่มารีปางกรุณา” พบในความหมายอื่น ที่ไม่เกี่ยวกับงานศิลปะที่กล่าวมา เช่นการใช้เป็นรูปสัญลักษณ์ของพระแม่มารี และพระบุตร พระแม่มารีผู้กรุณาทรงเป็นนักบุญผู้พิทักษ์ของบาร์เซโลนา


ขอขอบคุณ วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี


สิริสวัสดิ์จันทรวาร สิริมานรมเยศค่ะ
Create Date :14 มิถุนายน 2553 Last Update :21 มิถุนายน 2553 0:34:01 น. Counter : Pageviews. Comments :0