"ยินดีต้อนรับสู่ บล็อกของคนใฝ่รู้ สำหรับผู้ใส่ใจใฝ่รู้ค่ะ" มี 50 หัวข้อเรื่องให้คุณอ่าน ขอลบข่าวเก่าทั่วไปทุกสองเดือน .. ขอบคุณที่มาเยี่ยมบล็อกค่ะ .. ขอจงมีแต่ความสุขกายสบายใจตลอดไปนะคะ
Group Blog
 
<<
กันยายน 2554
 
12 กันยายน 2554
 
All Blogs
 
อัศวประวัติ


โดย สุทัศน์ ยกส้าน




ม้า Eohippus เมื่อ 50 ล้านปีก่อน





ม้าปัจจุบัน




มนุษย์มีความผูกพันกับม้าเป็นเวลานานหลายพันปีแล้ว โดยใช้ม้าทำการพาณิชย์และการสงคราม เทพนิยายของชาวบาบิลอนกล่าวถึงเอสทาร์ต (Astarte) ผู้เป็นเทพธิดาแห่งความรักว่าทรงม้าในสงคราม นิทานกรีกโบราณกล่าวถึงเทพธิดาดีมีเตอร์ (Demeter) ผู้ทรงมีหน้าที่พิทักษ์รักษาโลกว่า

เมื่อถูกโพไซดอน (Poseidon) เทพแห่งท้องทะเลรบเร้าขอความรัก พระนางทรงแปลงกายเป็นม้าตัวเมียเพื่อหลบหนี แต่โพไซดอนรู้ทันจึงทรงแปลงร่างเป็นม้าตัวผู้ออกติดตาม

เทพนิยายกรีกยังกล่าวถึงเพกาซัส (Pegasus) ว่าเป็นม้ามีปีกซึ่งถือกำเนิดจากโลหิตของนางเมดูซา (Medusa) เมื่อนางถูกตัดศีรษะ (นางเมดูซามีเส้นผมเป็นงูพิษ) และคนครึ่งม้าชื่อเซนทอร์ (Centaur) ว่ามีลำตัวท่อนล่างเป็นม้า แต่หัวและลำตัวท่อนบนเป็นมนุษย์

คัมภีร์ไบเบิลกล่าวถึงพระราชินีชีบา (Sheba) ว่า เมื่อพระนางเสด็จเข้าเผ้ากษัตริย์โซโลมอน พระนางทรงนำม้าอาหรับรูปงามไปถวายเป็นราชบรรณาการ เพราะทรงทราบว่า กษัตริย์โซโลมอนทรงโปรดปรานม้ามาก

ทุกวันนี้ม้าเป็นสัตว์ที่เรารู้จักดี แต่เมื่อ 4,000 ปีก่อน ม้าเป็นสัตว์ที่หายาก แม้แต่ชาวอียิปต์ซึ่งมีอารยธรรมที่รุ่งเรืองก็ไม่รู้จักม้า แต่เมื่อฟาโรห์ได้ทอดพระเนตรเห็นม้าเป็นสัตว์ทรงพลังและวิ่งเร็ว จึงทรงโปรดให้นำม้ามาใช้ในการทำสงคราม

การขุดพบโครงกระดูกม้าอายุประมาณ 3,700 ปี ในบริเวณแหลมไซไน ก็เป็นหลักฐานยืนยันว่าชาวอียิปต์ในสมัยนั้น เลี้ยงม้ากันแพร่หลาย แม้แต่ตามผนังของพีระมิดที่ฟาโรห์ Akhenaten ทรงสร้างขึ้นเมื่อ 3,315 ปีก่อน ก็มีภาพวาดของม้าปรากฏอยู่เช่นกัน

ม้าซึ่งเป็นสัตว์ที่วิ่งเร็วและอดทน ได้มีบทบาททำให้จักรพรรดิเจง กีสข่านแห่งอาณาจักรมองโกล ทรงสามารถขยายพระราชอาณาจักรออกไปอย่างกว้างใหญ่ไพศาล ตั้งแต่เกาหลีซึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกจรดฮังการีซึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันตก และรัสเซียทางทิศเหนือจรดเวียดนามทางทิศใต้

ตำนานเล่าขานว่า พระองค์ทรงมีม้าศึกถึง 8 แสนตัว ในขณะที่มีทหารเพียง 2 แสนคนเท่านั้นเอง กองทัพม้าที่เกรียงไกรเป็นยุทธปัจจัยที่สำคัญในสงคราม เมื่อกองทัพมองโกลเพลี่ยงพล้ำ ทหารม้าจะสามารถหลบหลีกข้าศึกได้เร็วทันท่วงที

แต่เวลากองทัพได้เปรียบ ทหารม้าก็จะควบม้าไล่ฆ่าศัตรูเป็นว่าเล่น ความสำคัญของม้าในลักษณะนี้ ทำให้กองทัพม้าของเจงกีสข่านมีชัยในทุกครั้ง มีผลให้ชาวมองโกลรู้สึกรักและผูกพันกับม้ามาก จนมีกฎหมายให้เจ้าของม้าต้องเอาใจใส่ม้า สร้างคอกที่สบายให้ม้าอยู่ และให้อาหารม้าอย่างพอเพียง

นอกจากนี้ ชาวมองโกลยังยกย่องม้าเป็นสัตว์ประจำชาติด้วย เพราะนอกจากใช้ม้าทำศึกแล้ว ผู้คนยังสามารถใช้นมม้าเป็นอาหาร และใช้เลือดม้าเป็นเครื่องดื่มในยามที่บ้านเมืองอยู่ในภาวะข้าวยากหมากแพง และเมื่อใดก็ตามที่เจ้าของม้าเสียชีวิต

ประเพณีมองโกลได้กำหนดให้ลูกหลานผู้ตาย ฆ่าม้าของผู้เสียชีวิต เพื่อส่งวิญญาณไปรับใช้เจ้านายในภพหน้า ดังเมื่อจักรพรรดิเจงกีสข่านสิ้นพระชนม์ กองทัพได้ฆ่าม้าถึง 40 ตัวเพื่อถวายแด่วิญญาณของพระองค์

ประวัติศาสตร์ยังได้บันทึกอีกว่า เมื่อนายพลเฮอนานโด คอร์เตซ (Hernando Cortez) แห่งสเปน ยกทัพถึงนคร Tenochtitlan (ปัจจุบันคือเม็กซิโกซิตี) แห่งอาณาจักรแอซเทก ในปี 2062 นายพลมีทหาร 500 คน ปืน 14 กระบอก และม้า 16 ตัว

เมื่อชนเผ่าแอซเทกเห็นนายพลคอร์เตซ และเหล่าทหารนั่งบนหลังม้าซึ่งเป็นสัตว์ที่คนแอซเทกไม่เคยเห็นมาก่อนเลย เพราะม้าได้สูญพันธุ์ไปจากทวีปอเมริกาเป็นเวลาร่วมล้านปีแล้ว

การเห็นนายพลคอร์เตซทำให้ชาวแอซเทกคิดว่าองค์เทพ Quetzalcoatl ที่พวกตนเคารพ และนับถือแต่ได้ผละทิ้งพวกตนไป ได้หวนกลับมาอีก และบัดนี้องค์เทพกำลังประทับอยู่บนหลังสัตว์ประหลาด ชนแอซเทกจึงพร้อมใจกัน ยกอาณาจักรของตนให้ท่านนายพลทันที

จักรพรรดิอเล็กซานเดอร์มหาราชก็ทรงโปรดใช้ม้า ในการทำสงครามเช่นกัน โดยทรงม้าชื่อ Bucephalus ออกทำศึกสงครามทั่วทุกสารทิศ ทำให้อาณาจักรมาซีโดเนียของพระองค์ ยิ่งใหญ่ไพศาลมาก เมื่อ Bucephalus ตาย อเล็กซานเดอร์มหาราชทรงเสียพระทัยมาก จึงโปรดให้สร้างเมือง Bucephalia เป็นอนุสรณ์แก่ม้าคู่ชีพของพระองค์

ยุโรปในสมัยกลางมียุคหนึ่งที่เรียกว่ายุค chivalry (คำนี้มาจาก cheval ที่แปลว่า ม้า) ซึ่งมีประเพณีว่า อัศวินต้องมีม้าคู่กาย ถ้าอัศวินประสบปัญหาการเงินถึงขั้นล้มละลาย สมบัติของเขาชิ้นที่ใครก็ไม่สามารถยึดครองได้ คือเสื้อเกราะและม้า ซึ่งอาจจะมีจำนวนมากถึงสี่ตัวตามความจำเป็น

คือ ตัวแรกเป็นม้านำที่ต้องมีขนาดใหญ่ เพื่อให้แก่ผู้พบเห็นเกรงขาม อัศวินให้ม้าตัวนี้เดินนำในพิธีต่างๆ และอัศวินจะขี่ม้าตัวที่ 2 ซึ่งมีขนาดเล็กกว่า ส่วนม้าตัวที่ 3 เป็นม้าศึกที่แข็งแรงและคล่องแคล่ว จึงเป็นม้าประจำตัวของอัศวิน และม้าตัวสุดท้ายเป็นม้าตาม ซึ่งอัศวินจะไม่ขี่ แต่ใช้ขนสัมภาระส่วนตัวของอัศวิน เช่น หอก ธนู และโล่ เป็นต้น

การแข่งรถศึกที่ใช้ม้าลาก (chariot) เป็นกีฬาประเพณีหนึ่งที่คนโรมันนิยมมาก ในวารสาร History Today ฉบับเดือนธันวาคม 2541 D. Bennett แห่งมหาวิทยาลัย Regensburg ในประเทศเยอรมนี ได้รายงานว่า

ที่ผิวของเครื่องปั้นดินเผาที่เขาขุดพบที่เมือง Tiryns ในประเทศกรีซ มีภาพการแข่งขันรถศึกที่ใช้ม้าลากสองคัน การตรวจสอบพบว่าเครื่องปั้นดินเผานั้นมีอายุประมาณ 3,300 ปี

อย่างไรก็ตามประวัติศาสตร์ได้จารึกว่า การแข่งรถศึกที่ใช้ม้าลากได้รับความนิยมสูงสุดในรัชสมัยของจักรพรรดิ Romulus แห่งโรมในปี 643 เพราะผู้คนโรมันยุคนั้นมักจัดการแข่งขันรถม้าศึกบ่อยถึง 180 วันต่อปี

แต่เมื่อคนขับรถม้าศึกประสพอุบัติเหตุถึงขั้นทุพพลภาพ หรือเสียชีวิตบ่อย เพราะเวลาแข่งขันคนขับรถม้าศึกจะรู้สึกฮึกเหิม เมื่อได้ยินเสียงเชียร์กึกก้องของผู้ชม เขาจะลืมตายทำให้เกิดอุบัติเหตุ ในที่สุดความนิยม “กีฬา” ทารุณชนิดนี้ก็เริ่มลดลงและถึงกาลอวสานไปพร้อมกับการล่มสลายของจักรวรรดิโรมัน

เมื่อม้าและคนมีความผูกพันมาเนิ่นนานเช่นนี้ สิ่งที่นักประวัติศาสตร์ ใคร่รู้คือ วิวัฒนาการของม้าที่ได้เข้ามาข้องเกี่ยวกับชีวิตคนเมื่อไหร่ และอย่างไร

นักชีววิทยาสัตว์ดึกดำบรรพ์ได้พบว่า บรรพบุรุษของม้าปัจจุบันคือม้ายุคแรกๆ ชื่อ Eohippus ซึ่งมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Hyracotherium ที่เคยมีชีวิตเมื่อ 50 ล้านปีก่อนนี้ ลักษณะทั่วไปของม้านี้คล้ายม้าปัจจุบัน แต่มีขนาดเล็กกว่ามาก

คือ ใหญ่เท่าสุนัขจิ้งจอก และเท้ามิได้เป็นกีบ แต่มีนิ้ว เท้าคู่หน้ามีสี่นิ้ว และเท้าคู่หลังมีสามนิ้ว การมีนิ้วทำให้มันดำรงชีวิตในป่าที่มีดินไม่แข็งได้ดี ม้ายุคนี้กินใบไม้และผลไม้ป่าเป็นอาหาร เลี้ยงลูกด้วยนม

จนถึงเมื่อ 35 ล้านปีก่อน Eohippus ได้เริ่มเปลี่ยนรูปร่างเป็น Miohippus ที่เท้าคู่หน้ามีนิ้วเหลืออยู่เพียงสามนิ้ว และขายาวขึ้น เมื่อเวลาผ่านไปอีก 10 ล้านปี พื้นที่โลกส่วนที่เป็นป่าได้ลดขนาดลง และทุ่งหญ้ามีพื้นที่เพิ่มขึ้น

พฤติกรรมกินของม้า Merychippus ซึ่งวิวัฒนาการมาจาก Miohippus ก็เริ่มเปลี่ยนไปกินหญ้ามากขึ้น ทำให้มีขนาดใหญ่ขึ้น แต่เท้ายังมีนิ้วสามนิ้ว และนิ้วเท้าโดยเฉพาะนิ้วกลางมีขนาดใหญ่ขึ้น ทำให้รับน้ำหนักตัวได้ดีขึ้น ทำให้สามารถวิ่งบนดินแข็งได้ดีขึ้น

ลุถึงเมื่อ 5 ล้านปีก่อน นิ้วด้านข้างทั้งสองนิ้วได้หดหายไป เหลือแต่นิ้วกลางที่เป็นกีบเพียงนิ้วเดียวเป็นม้า Pliohippus ต้นตระกูลของม้าปัจจุบัน Equus ที่เรารู้จักกันดีว่าเป็นสัตว์กีบเดียว สามารถวิ่งบนดินแข็งได้เร็วประมาณ 70 กิโลเมตรต่อชั่วโมง กระโดดได้สูง 2.5 เมตร และไกล 12 เมตรอย่างสบายๆ

ส่วนนักมานุษยวิทยาที่สนใจพฤติกรรมของมนุษย์ในการนำม้าป่ามาเลี้ยงก็พบว่า เมื่อมนุษย์ยุคหินฆ่าม้ากินเนื้อเป็นอาหารแล้ว แม่ม้าที่มีลูกอ่อนซึ่งตามปรกติจะเป็นสัตว์ที่เชื่อง ได้ทำให้มนุษย์รู้สึกสงสารจึงนำลูกม้าป่ามาเลี้ยง

แต่มนุษย์ในสมัยนั้นต้องต่อสู้กับสัตว์ป่าและสภาพแวดล้อม ที่เถื่อนตลอดเวลาเพื่อการอยู่รอด ดังนั้นจึงไม่มีเวลาฝึกสัตว์ป่าให้เป็นสัตว์เลี้ยง แต่เมื่อมนุษย์เริ่มรู้จักอยู่เป็นหลักแหล่ง เป็นหมู่บ้าน และรู้จักทำเกษตรกรรม มนุษย์ก็เริ่มนำลูกม้าป่ามาเลี้ยงเพื่อใช้งาน และเริ่มผสมพันธุ์ม้า ทำให้ม้าบ้านมีเอกลักษณ์ที่แตกต่างจากม้าป่าทั้งๆ ที่สัตว์ทั้งสองจะเป็นสัตว์ชนิดเดียวกันก็ตาม

เมื่อประมาณ 10 ปีก่อนนี้ D. Anthony แห่ง Hartwick College ในรัฐนิวยอร์ก ประเทศสหรัฐอเมริกา ได้รายงานการพบกระดูกม้าในบริเวณลุ่มแม่น้ำ Dnieper ในแคว้นยูเครนว่า ชนเผ่า Sintasha Petrovka ได้รู้จักขี่ม้าเป็นครั้งแรกเมื่อ 6,300 ปีมาแล้ว

เขาได้ข้อสรุปนี้จากการศึกษากระดูกฟันของม้าพบว่ามีรอยกร่อน ซึ่งมิได้มีสาเหตุจากฟันผุ และอธิบายว่ารอยกร่อนที่ลึก 3-4 มิลลิเมตรนี้ เกิดจากการที่คนขี่กระตุกบังเหียนเหล็กที่ใช้สวมเข้าช่องปากม้า ดังนั้นเวลาบังเหียนเสียดสีกับฟัน ฟันจึงมีรอยกร่อน

Anthony ยังกล่าวเสริมอีกว่า เมื่อมนุษย์เริ่มรู้จักขี่ม้า อารยธรรมของมนุษย์ก็เริ่มเปลี่ยน เพราะว่าม้าเป็นสัตว์ที่แข็งแรงและวิ่งเร็ว ดังนั้นการเดินทางด้วยม้าจึงทำให้มนุษย์สามารถเดินทางได้ไกลถึง 130 กิโลเมตรต่อวัน จากเดิมที่เคยเดินได้วันละ 20 กิโลเมตร การติดต่อสื่อสารจึงเร็วขึ้น

นอกจากนี้ ความแข็งแรงของม้าก็ทำให้คนนิยมใช้ลากรถและบรรทุกสัมภาระ แทนการใช้ลา หรือในสงคราม กองทัพที่มีม้าจะได้เปรียบกองทัพที่ไร้ม้า เพราะทหารม้าสามารถเข้าโจมตีข้าศึกแล้วถอยหนีได้อย่างรวดเร็ว

ในวารสาร Science ฉบับที่ 291 วันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2543 C. Vila และ N. Ellegren แห่งมหาวิทยาลัย Uppsala ในประเทศสวีเดน ได้รายงานการพบหลักฐานเพิ่มเติมที่อธิบายว่า ม้าป่ากลายมาเป็นม้าบ้านได้อย่างไร

ตามความเข้าใจของนักโบราณคดี ผู้คนในยูเครน คาซักสถาน และมองโกเลีย เริ่มล่าม้าเป็นอาหารก่อน ต่อมาจึงจับมาเลี้ยง แต่นักโบราณคดีหลายคนไม่เห็นด้วยกับความคิดนี้เพราะกระดูกม้าอายุ 5,000 ปีที่ขุดพบ แสดงให้เห็นวิธีการที่คนยุคนั้นกินเนื้อม้าเท่านั้น หาได้แสดงเวลาที่คนรู้จักนำม้ามาเลี้ยงไม่

Vila จึงเสนอวิธีการใหม่ในการวิเคราะห์หาเวลาที่มนุษย์นำม้ามาเลี้ยงเป็นครั้งแรก โดยการเปรียบเทียบ DNA ที่ได้จากฟอสซิลม้า เพราะเขารู้ว่า mitochondrial DNA (mtDNA) อันเป็นสารพันธุกรรมที่ลูกได้จากแม่จะมีการเปลี่ยนแปลงทุกครั้งที่มีการถ่ายทอดพันธุกรรม

ดังนั้นการศึกษาวิวัฒนาการของ mtDNA จะทำให้รู้ขั้นตอนการกลายพันธุ์ของม้าได้ และถ้าม้าถูกนำมาเลี้ยงเป็นครั้งแรกโดยชนกลุ่มเดียว แล้วถ้าม้าตัวนั้นได้กลายพันธุ์ไป mtDNA ของม้าทุกตัวที่กำลังมีชีวิตอยู่ ณ วันนี้ จะต้องมีลักษณะการเปลี่ยนแปลงที่ไม่แตกต่างกันมาก

แต่เมื่อเขานำตัวอย่างเลือดม้าสวีเดน 191 ตัว และม้าพันธุ์ Przewalski ซึ่งเป็นม้าป่าขนาดเล็กที่พบมากในมองโกเลียมาเปรียบเทียบกับ DNA ที่ได้จากกระดูกม้าแช่แข็งอายุ 12,000 ปี ในเอสโตเนีย เขาก็พบว่า mtDNA ของม้าปัจจุบันมีความหลากหลายทางพันธุกรรมมาก

ซึ่งนั่นก็หมายความว่า มนุษย์สมัยโบราณในที่ต่างๆ เริ่มนำม้ามาเลี้ยงเป็นครั้งแรกในเวลาต่างๆ กัน และการผสมพันธุ์กับระหว่างม้าป่ากับม้าบ้านจึงทำให้พันธุ์ม้าปัจจุบันมีหลากหลาย

สุทัศน์ ยกส้าน มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ


ขอขอบคุณ

ผู้จัดการออนไลน์
ศ.ดร.สุทัศน์ ยกส้าน


สิริสวัสดิ์จันทรวาร สิริมานรมณีย์นะคะ





Create Date : 12 กันยายน 2554
Last Update : 12 กันยายน 2554 10:41:29 น. 0 comments
Counter : Pageviews.
BlogGang Popular Award#10


 
sirivinit
Location :
กรุงเทพฯ Thailand

[ดู Profile ทั้งหมด]

ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 224 คน [?]






2556

2555

น้ำใจจากคุณ krittut 2554

2553


สิริสวัสดิ์วรวาร เปรมปรีดิ์มานรื่นรมณีย์นะคะ ยินดีต้อนรับ สู่บล็อกของคนใฝ่รู้สำหรับผู้ใส่ใจใฝ่รู้ค่ะ

เชิญอ่านตามสบายนะคะ
มีดีๆ ให้คุณได้ทราบหลากหลายค่ะ

๑ - ๑/๑ ฉันรักในหลวง
๒ ๓ ๑๐ ๑๕ ๓๐ ๒๔ ๕๙ ๖๓ ๙๐ ๙๘. ธรรมะ
๔ - ๔/๑ รวมพลคนดัง
๕. ศาสนาพุทธสุดประเสริฐ
๖. ความรู้ทั่วไปในศาสนาพุทธ
๘ - ๙/๑ ไม้ดอก ไม้ใบ
๑๑ - ๑๑/๑ เกม
๑๒. ๓๗. ๔๐-๔๓. ๕๓. ๗๕. ๘๖. ศิลปะเทศ
๑๔ - ๑๔/๑. ๒๐๘. ข่าวคนดังเทศ
๑๖. ประวัติศาสตร์ไทย
๑๙. ๒๒. ราชวงศ์ไทย
๒๐. ๑๑๖ - ๑๑๖/๒ ๑๙๐ - ๑๙๐/๒ ละคร ทีวี ซีรีย์
๒๑. ๓๑. ๒๐๘. ราชวงศ์เทศ
๒๔. นักเขียนไทย
๒๔/๑. กลอนชั้นบรมครู
๒๙/๑ - ๒๙/๒ โปสการ์ดจากเพื่อนบล็อก
๓๓. สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช
๓๙ - ๓๙/๓. ๑๘๑ - ๑๘๑/๒ สุธาโภชน์รสเลิศล้ำ
๔๑. ๔๒. ๕๐. ๕๘.๖๐.๖๑. ๘๖. นักบุญ มหาวิหาร
๕๗. ปราสาท พระราชวัง คฤหาสน์เทศ
๖๒. วัด
๖๕ - ๖๕/๑ การ์ตูน
๖๕/๒. นิทานเซน
๖๗. ความตายมาพรากให้จากไป
๖๙ - ๖๙/๒ สารพัดสัตว์
๗๔. สุนัข
๗๖. อุทยานสวรรค์
๗๗. ซูเปอร์แมน - แบทแมน
๗๘ - ๘๓. แสตมป์สะสม
๘๕. หนังสือสะสม
๘๗ - ๘๗/๒ ๒๑๕ ข่าวกีฬา
๘๙. ๘๙/๑ จีนแผ่นดินใหญ่
๙๐/๑ .ทิเบต
๙๑. จันทร์สูริย์ดารา
๙๒. พระปิยมหาราช
๙๓ - ๙๓/๒ ภาพยนตร์
๙๔ - ๙๔/๓ ยานยนต์
๙๕ - ๙๕/๑ ดูดวง
๙๖ - ๙๖/๑ . ๒๑๑ วิทยาศาสตร์
๙๗ - ๙๗/๑. ๒๐๙ แวดวงวรรณกรรม
๙๘. ภาพพุทธประวัติ
๙๙. ๑๒๗ - ๑๒๗/๑ ดนตรี
๑๐๑. ป้าย R สะสม
๑๐๒. บัตรภาพตราไปรฯสะสม
๑๐๓. DIY
๑๐๘ - ๑๐๘/๑ หนังสือ
๑๑๑ ๑๑๒ ๑๑๔ ๑๑๘ ๑๑๙ ๑๒๑-๑๒๔ ๑๒๖ ๑๒๙ ๑๓๐ ๑๓๒-๒๐๗ ๒๑๐-๒๑๕ข่าวทั่วไป
๑๑๓ - ๑๑๓/๑ บ้านสวย
๑๑๕. พระเครื่อง
๑๒๐. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
๑๒๓. เจ้าฟ้าเพชรรัตน์ฯ
๑๒๕. เหรียญที่ระลึก
๑๒๕/๑ เหรียญสะสมต่างประเทศ
๑๒๕/๒ เหรียญที่ระลึกจังหวัด
๑๒๕/๓ ธนบัตรที่ระลึก
๑๒๕/๔ บัตรโทรศัพท์
๑๒๕/๕ กล่องไม้ขีด และอื่นๆ
๑๓๑. เรื่องสั้นชั้นครู
๑๖๔. บล็อกพิเศษ วันเดียวอั๊พ ๑๐๐ เอนทรี่ให้คุณป้า"ร่มไม้เย็น"ชม
๑๙๓. คดีเขาพระวิหาร
๒๑๒. ศิลปะ
๒๔๖. ข่าวทั่วไปล่าสุด
๒๑๗. วิถีแห่งอำนาจ บูเช็กเทียน
๒๑๗/๑. วิถีแห่งอำนาจ เจงกิสข่าน
๒๑๗/๒. วิถีแห่งอำนาจ จูหยวนจาง

เปิดบล็อก 1 มกราคม 2552


ขอบคุณ
ภาพประกอบจาก

Katai_Akiko
ร่มไม้เย็น
สายหมอกและก้อนเมฆ
เจียวต้าย
AppleWi
ข้ามขอบฟ้า
Dingtech
krittut_48
กรอบ ป้ามด

เพลงประกอบจาก

ลงสะพาน...เลี้ยวขวา



free counters
8.27 น. 25 ส.ค.54

198 flags collected 260914



Friends' blogs
[Add sirivinit's blog to your web]
Links
 

 Pantip.com | PantipMarket.com | Pantown.com | © 2004 BlogGang.com allrights reserved.