กันยายน 2552

 
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
28
29
30
 
 
ห น่ ว ย ที่ 9
ห น่ ว ย ที่ 9
ก า ร ล ะ เ ล่ น พื้ น บ้า น ไ ท ย

ตอนที่ 9.1 การละเล่นในวิถีชีวิต
9.1.1 ลักษณะและประเภทของการละเล่น
1. การละเล่นกับชีวิต
ในสังคมไทย มีการละเล่นควบคู่กับชีวิตมาช้านาน ปรากฏในวรรณคดีสมัย
อยุธยาจนถึงรัตนโกสินทร์ เช่น วรรณคดีบทละครเรื่องมโนราห์ กล่าวถึงการเล่นลิงชิงหลัก การละเล่น
สัมพันธ์กับชีวิตมนุษย์มานาน มีการบันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษร เพื่อใช้ศึกษาการละเล่นในอดีต

2. การละเล่นกับวัฒนธรรม
ภาคกลาง เล่นเพลงเกี่ยวข้าว
ภาคอีสาน เล่นเซิ้งในกระบวนแห่งบั้งไฟขอฝนในช่วงเดือนหก
ภาคใต้ เล่นเพลงบอกในช่วงตรุษสงกรานต์
ภาคเหนือ เล่นเพลงจ่อยประกอบการดีดพิณเปี๊ยะเกี้ยวสาว

3. ประเภทการละเล่น
ลักษณะการเล่น แบ่งตามวิธีการเล่น เป็น เกม การเล่น กีฬา การเล่นผสมผสาน
กัน
ผู้เล่น แบ่งเป็นประเภทตามผู้เล่น
โอกาสที่เล่น แบ่งประเภทตามสถานที่และช่วงเวลาที่เล่น
ภูมิภาค แบ่งประเภทตามกลุ่มชุมชนและท้องถิ่น
2

9.1.2 ปัจจัยทางสังคมกับการละเล่น
1. สภาพแวดล้อม
ภาคกลาง มีการละเล่นที่สอดคล้องกับการประกอบอาชีพเกษตร
ภาคเหนือ มีการละเล่นของชาวล้านนาและชนกลุ่มวัฒนธรรมย่อย
ภาคอีสาน มีการละเล่นแบ่งตามกลุ่มวัฒนธรรม
ภาคใต้ มีการละเล่นที่แบ่งตามกลุ่มวัฒนธรรมไทยพุทธ
2. ลักษณะการเมืองการปกครอง
สังคมไทยสมัยจารีต มีการปกครองที่แบ่งกลุ่มคนเป็นเจ้านาย ไพร่ ทาส
ลักษณะการเล่นก็เป็นไปตามฐานะของบุคคล

3. ลักษณะเศรษฐกิจ
คนไทยประกอบอาชีพทำเกษตร และดำเนินชีวิตแบบพอเพียงไม่ต้องใช้สอยเงิน
ตรา เพียงแต่แลกเปลี่ยนแบ่งปันกัน เมื่อสังคมและเศรษฐกิจไทยเปลี่ยนไปเป็นการผลิตเพื่อซื้อขายเป็น
เศรษฐกิจทุนนิยม และใช้เทคโนโลยีการเพาะปลูกเพื่อเร่งผลผลิต ค่านิยมการเล่นเปลี่ยนไปตามฐานะ
ทางเศรษฐกิจ

4. ลักษณะสังคม
พื้นฐานสำคัญของสังคมไทยคือครอบครัว เป็นครอบครัวขยายที่มีจำนวนสมาชิก
มาก แต่ละครอบครัวมีความสัมพันธ์เป็นเครือญาติเดียวกัน และมีกิจกรรมทำร่วมกันในโอกาสต่าง ๆ
เมื่อสังคมเปลี่ยนไป ครอบครัวไทยมีลักษณะเป็นครอบครัวเดี่ยว

5. กระบวนการถ่ายทอด
ในปัจจุบันโรงเรียนมีบทบาทในการถ่ายทอดความรู้ ซึ่งเน้นการเรียนการสอน
ความรู้ในศาสตร์ต่าง ๆ

9.1.3 บทบาทของการละเล่นไทย
1. การละเล่นเกี่ยวเนื่องกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์
พิธีกu3619 .รมมีองค์ประกอบ 3 ประการ คือ การเซ่นสรวง การกินเลี้ยง และ
การละเล่นรื่นเริง การละเล่นจึงมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดที่แยกไม่ออกจากพิธีกรรม

2. การละเล่นเสริมสร้างความสามัคคี
การละเล่นเป็นกิจกรรมที่เล่นร่วมกันหลาย ๆ คน

3. การละเล่นส่งเสริมการพัฒนาเด็ก
การละเล่นเป็นกิจกรรมบันเทิงที่เด็กได้เรียนรู้โดยไม่รู้ตัวได้รับความรู้ความเข้าใจ
ธรรมชาติ และสภาพแวดล้อม และยังเป็นวิธีการพัฒนาผู้เล่นโดยเฉพาะเด็ก ๆ

3
4. การเล่นเป็นเครื่องควบคุมสังคม
ชุมชนหรือสังคมไทยแต่ละถิ่นมีกฎเกณฑ์และแบบแผนการประพฤติปฏิบัติที่
สมาชิกในชุมชนสังคมยอมรับและปฏิบัติตาม เป็นเครื่องควบคุมและรักษาปทัสถานของสังคมทางอ้อม
การละเล่นแต่ละประเภทจะมีกติกาการเล่นหรือข้อห้ามที่กำหนดไว้เป็นแบบแผนพฤติกรรมที่เหมาะสม
และสอดคล้องกับปทัสถานของสังคม

5. การละเล่นเป็นเครื่องบันเทิงใจ
การละเล่นนำความสนุกสนานเพลิดเพลินใจ ให้แก่ผู้เล่นไม่จำกัดเพศ วัย อายุ
หรือแม้แต่ฐานะทางเศรษฐกิจและสังคม

6. การละเล่นเป็นสื่อของมวลชน
ในสมัยก่อนไม่มีเครื่องมือหรือช่องทางการสื่อสารแพร่หลายเช่น ปัจจุบัน ชาว
บ้านจึงอาศัยการละเล่นประเภทเพลงพื้นบ้าน เป็นสื่อที่ถ่ายทอดข่าวสารเรื่องราวต่าง ๆ ในชุมชน


ตอนที่ 9.2 การละเล่นเด็ก
9.2.1 ลักษณะการละเล่นเด็ก
1. วิธีการเล่น
เด็กจะเล่นได้ตลอดเวลาและปรับเปลี่ยนไปตามสภาพแวดล้อม เด็กที่อายุใกล้
เคียงกันและเพศเดียวกัน มักจะเล่นเป็นกลุ่มตามความสนใจ

2. การเปลี่ยนแปลงของการละเล่นเด็ก
2.1 สภาพแวดล้อม เด็กไทยในแต่ละยุคสมัยจะเจริญเติบโตในสภาพแวดล้อม
ที่เปลี่ยนแปลงจากสังคมชนบทเป็นสังคมเมือง

2.2 สภาพครอบครัว ปัจจุบันครอบครัวไทยเป็นครอบครัวเดี่ยว แยกออกจาก
ครอบครัวเดิม เด็กจึงขาดโอกาสที่จะเล่นกับญาติพี่น้องจำนวนมาก ๆ เช่น
แต่ก่อน
3. แง่คิดจากการละเล่นของเด็ก
3.1 การพัฒนาเด็ก การละเล่นและของเล่นบางอย่างสามารถพัฒนากล้ามเนื้อ
เฉพาะส่วน ช่วยให้เด็กสามารถใช้อวัยวะได้คล่องแคล่วยิ่งขึ้น เด็กยังมี
โอกาสฝึกใช้ความคิดหรือพัฒนาสมองในลักษณะการคาดคะเน การเดา
และการใคร่ครวญแก้ปัญหา
3.2 การละเล่นกับสังคม เด็กจะกำหนดกติกาหรือข้อตกลงในการเล่นร่วมกัน
เป็นการเล่นที่มีคุณค่าต่อเด็ก เด็กได้เรียนรู้วิธีการอยู่ร่วมกับคu3609 .อื่นที่ต้อง
“ยอมรับกฎเกณฑ์” ของกลุ่มหรือสังคม

4
9.2.2 เพลงเด็ก
1. เพลงร้องเล่น
เพลงร้องเล่นเป็นบทเพลงที่ใช้ถ้อยคำง่ายๆ มีคำสัมผัสคล้องจองเป็นบทเพลงสั้น
ๆ ที่ร้องได้ต่อเนื่องซ้ำไปซ้ำมา เนื้อเพลงร้องเล่นมักจะกล่าวถึงธรรมชาติ สภาพแวดล้อมต่าง ๆ ที่มี
ความหมายหรือไม่มีความหมายก็ได้

2. เพลงล้อ
เด็กๆ มักมีอารมณ์ขัน เมื่อมองเห็นสิ่งที่แตกต่างผิดปกติธรรมดาก็จะล้อเลียนเป็น
การเล่นสนุก ๆ โดยร้องเป็นเพลง

3. การเปลี่ยนแปลงของเพลงเด็ก
สภาพแวดล้อมและลักษณะของครอบครัวเปลี่ยนไปตามสภาพของสังคม ปัจจุบัน
เด็กจึงไม่มีโอกาสเล่นร้องเพลงเหมือนเด็กในสมัยก่อน เพลงเด็กได้นำมาใช้ในโรงเรียน ครูจึงแต่งเพลง
ประกอบบทเรียนโดยเทียบเคียงกับลักษณะของเพลงเด็ก ใช้ภาษาง่าย ๆ เป็นคำสัมผัสคล้องจอง จดจำ
ง่าย เนื้อเพลงกล่าวถึงสิ่งที่จะสอนหรือสอดแทรกคุณธรรม เช่น การตรงต่อเวลา

9.2.3 ของเล่นของเด็ก
1. ของเล่นในท้องถิ่น
เด็กมีคุณสมบัติพิเศษคือ เป็นคนช่างสังเกต และรู้จักประดิษฐ์วัสดุเป็นของเล่น
เด็กรู้จักศึกษาสภาพแวดล้อมและนำมาใช้ประโยชน์ในการเล่น ซึ่งช่วยพัฒนาความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ได้
เป็นอย่างดี
2. แง่คิดจากของเล่น
2.1 ลักษณะครอบครัว ของเล่นที่เด็กเล่นสะท้อนให้เห็นฐานะความเป็นอยู่ของ
ครอบครัว ถ้าพ่อแม่ในชนบท จะประดิษฐ์วัสดุหรือให้เด็กเล่นตามแต่จะมีในธรรมชา และสถานที่รอบ ๆ
ตัว นำมาเล่นโดดดัดแปลงตกแต่งให้เป็นของเล่นที่ใช้เล่นได้สนุกสนาน
2.2 ลักษณะของเล่น โดยทั่วไปของเล่นที่ทำจากวัสดุธรรมชาติที่มีอยู่ในสภาพ
แวดล้อมของชนบท เป็นของเล่นที่เด็กรู้จักคิดประดิษฐ์สิ่งของต่าง ๆ จากสิ่งของใกล้ตัว ของเล่นบาง
อย่าง ผู้ใหญ่ทำให้ลูกหลานเล่นกันตามฐานะความเป็นอยู่และความสัมพันธ์ภายในครอบครัว

ตอนที่ 9.3 การละเล่นผู้ใหญ่
9.3.1 เพลงและการละเล่นพื้นบ้าน
1. ที่มาของการเล่นเพลงและการละเล่นพื้นบ้าน
เพลงและการละเล่นพื้นบ้านไม่มีกำเนิดชัดเจน ไม่ปรากฏหลักฐานยืนยันกว่าเกิด
เมื่อใด นักมนุษยวิทยาสันนิษฐานว่า เพลงและการละเล่นพื้นบ้านมีต้นเค้ามาจากการขับลำนำ การเต้น
5
รำ หรือการร่ายรำในการประกอบพิธีกรรมบวงสรวงเทพเจ้า และคลี่คลายพัฒนามาเป็นกิจกรรมเพื่อ
ความสนุกสนานและพักผ่อนหย่อนใจ

2. ลักษณะและประเภทของเพลงพื้นบ้าu3609 .
2.1 เพลงร้องแสดงอารมณ์และความรู้สึกนึกคิด คือ
1) เพลงกล่อมเด็ก ใช้ร้องเพื่อให้เด็กนอนหลับ
2) เพลงปลอบเด็ก ผู้ใหญ่ร้องเพื่อปลอบหรือหยอกเด็ก
3) เพลงปฏิพากย์ เป็นเพลงโต้ตอบชายหญิง ร้องเกี้ยวพาราสี
4) เพลงร้องรำพัน เป็นเพลงร้องคนเดียว เนื้อเพลงพรรณนาอารมณ์
2.2 เพลงประกอบการละเล่น เป็นเพลงร้องประกอบการละเล่นในเทศกาล
2.3 เพลงประกอบพิธี เป็นเพลงใช้ร้องประกอบพิธีกรรมต่าง ๆ คือ พิธีกรรม
เกี่ยวกับชีวิต พิธีกรรมทางศาสนา พิธีกรรมเกี่ยวกับการทำมาหากิน และ
พิธีกรรมรักษาโรค
- การละเล่นผู้ใหญ่มีบทบาทในการเสริมสร้างความสามัคคี และความร่วมมือกันในชุม
ชน ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ชุมชนมีเอกลักษณ์ที่แตกต่างจากชุมชนอื่น

9.3.2 การละเล่นระบำรำฟ้อน
1. ลักษณะการละเล่นระบำรำฟ้อนของภาคต่าง ๆ
การละเล่นระบำรำฟ้อนของชาวบ้านในแต่ละถิ่นแต่ละภูมิภาคมีลักษณะเฉพาะที่
เห็นได้ชัดเจนจากลีลาการร่ายรำ ซึ่งแตกต่างกันตามความนิยมและเอกลักษณ์
ของภูมิภาค
ภาคใต้ มีลีลาการร่ายรำที่ฉับไวตามทำนองเพลงและดนตรีของท้องถิ่น
ภาคเหนือ ฟ้อนต่าง ๆ มีลีลาอ่อนช้อย นุ่มนวล
ภาคอีสาน มีรำหรือเซิ้ง 2 แบบ คือ ภูมิภาคอีสานทั่วไปกับอีสานใต้ มีลีลา
การเคลื่อนไหวตามท่วงทำนองจังหวะของดนตรีพื้นบ้าน
ภาคกลาง มีรำประกอบการเล่นขับร้องเพลง ใช้เครื่องดนตรีที่หาได้ง่ายนำมา
เคาะประกอบเป็นจังหวะ

2. แง่คิดจากการละเล่นระบำรำฟ้อน
􀂾 สภาพแวดล้อม กล่าวคือ คนในท้องถิ่นแสดงกิริยาท่าทางการร่ายรำ การเซิ้ง การฟ้อน การ
เต้น สอดคล้องกับธรรมชาติที่แวดล้อมหรือที่พบเห็น
􀂾 การประกอบอาชีพ การละเล่นระบำรำฟ้อนในภูมิภาคต่าง ๆ สัมพันธ์กับอาชีพการทำมาหา
กินของชาวบ้าน
􀂾 ค่านิยม การร่ายรำของชาวบ้า สะท้อนถึงค่านิยมของคนในสังคมเกษตรที่มีชีวิตเรียบง่ายใน
สภาพแวดล้อมธรรมชาติ
6
􀂾 ความเชื่อ กาละเล่นระบำรำฟ้อนแสดงถึงความเชื่อของชาวบ้าน ซึ่งเกี่ยวเนื่องกับอาชีพ ดัง
เช่นการเล่นทรงซึ่งมีการร่ายรำประกอบ

3. การเปลี่ยนแปลงของการละเล่นระบำรำฟ้อน
สังคมไทยที่เปลี่ยนแปลงไปมีผลกระทบต่อวิถีชีวิต รวมทั้งการละเล่นระบำรำฟ้อน
ด้วยเช่นกัน การละเล่นระบำรำฟ้อนได้แปรสภาพกลายเป็น “การแสดง”

9.3.3 การละเล่นกีฬา
􀂃 การละเล่นที่ใช้ความสามารถเฉพาะตัว
กา_________รเล่นเอาชนะผู้อื่นได้ ผู้เล่นจะต้องฝึกฝนร่างกายให้แข็งแรงมีจิตใจกล้าหาญ
อดทน และมั่นใจตัวเอง พร้อมที่จะเล่นแข่งขันกับคนอื่น การละเล่นกีฬาบางอย่างใช้ผู้เล่นที่มีลักษณะ
และความสามารถเฉพาะตัวเป็นพิเศษ คือ การเล่นหัวล้านชนกัน





Create Date : 27 กันยายน 2552
Last Update : 27 กันยายน 2552 7:53:25 น.
Counter : Pageviews.

2 comments
  
ไม่เห็นมีหน่วยที่ 10 อะค่ะ ขอด้วยค๊าาา^_^
โดย: หนูเจน IP: 125.24.198.39 วันที่: 8 กรกฎาคม 2554 เวลา:15:42:46 น.
  
ลองหาดูในเว็บนี้นะครับ มีมากมายหลายวิชา
http://www.nudpop.com/th/index.php?point=12
โดย: ต้นกล้า อาราดิน วันที่: 10 กรกฎาคม 2554 เวลา:8:48:46 น.
ชื่อ :
Comment :
 *ใช้ code html ตกแต่งข้อความได้เฉพาะสมาชิก
 
ยืนยันรหัสความปลอดภัย :
(กรอกตัวเลขที่ปรากฎในภาพ)
BlogGang Popular Award#10



ต้นกล้า อาราดิน
Location :
ปราจีนบุรี  Thailand

[ดู Profile ทั้งหมด]
ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
 ฝากข้อความหลังไมค์
 Rss Feed
 Smember
 ผู้ติดตามบล็อก : 8 คน [?]