ซุนวู บทที่สิบ ลักษณะภูมิประเทศ

บทที่สิบ

ลักษณะภูมิประเทศ

ซุนวูกล่าวว่า แบ่งเป็นสัญจรสะดวก มีที่แขวน มีที่ยัน มีที่แคบ มีที่คับขันและมีที่คั่นไกล

ถ้าเป็นภูมิประเทศที่เรายกไปได้และข้าศึกก็ยกมาได้ เรียกว่าที่สัญจรสะดวก ในที่สัญจรสะดวกฝ่ายเราต้องรีบเข้าไปยังที่สูงโปร่ง หันสู่ทิศตะวันออกก่อนและรักษาเส้นทางลำเลียงอาหารให้ดี เมื่อทำสงคราม ชิงชัยจักได้ชัยชนะ

ถ้าเป็นภูมิประเทศเรายกไปได้ แต่กลับยาก เรียกว่าที่แขวน ลานชัน ในที่แขวนหากข้าศึกไม่ได้เตรียมพร้อม เราเข้าโจมตีจักได้ชัยชนะถ้าข้าศึกเตรียมพร้อมอยู่แล้ว เมื่อเราเข้าตีแล้วไม่สามารถชนะ จะยากต่อการถอยกลับไม่ดีแล

ถ้าเป็นภูมิประเทศที่เราไม่ได้เตรียมยกออก ข้าศึกก็ตกอยู่ในฐานะเช่นเดียวกัน เรียกว่าที่ยันในที่ยัน หากข้าศึกเปิดช่องให้ด้วยกลล่อเรา อย่าได้ยกออกเลย จงถอยค่ายไปเสียรอเมื่อข้าศึกเคลื่อนทัพออกมาติดตามได้ครึ่งหนึ่ง จึงเข้าโจมตี จักได้ชัยชนะ

ถ้าเป็นภูมิประเทศแคบเราเข้าตั้งมั่นก่อน ต้องชุมนุมกำลัง เพื่อคอยทัพศึก หากข้าศึกเข้าตั้งเสียก่อนและมีกำลังสมบูรณ์ จงหลีกเลี่ยงการทำสงครามเสีย รอเมื่อข้าศึกกำลังพร่องแล้วค่อยเข้าโจมตี

ถ้าเป็นภูมิประเทศคับขันถ้าเราเข้าตั้งอยู่ จงตั้งทัพยังที่สูงโปร่ง หันสู่ทิศตะวันออก เพื่อคอยรับข้าศึกหากข้าศึกเข้าตั้งเสียก่อน จงถอนค่ายไปเสีย อย่าได้เข้าชิงชัยเลย

ถ้าเป็นภูมิประเทศคั่นไกลและกำลังทั้งสองฝ่ายก็ไล่เลี่ยกัน ย่อมยากต่อการท้ารบ ถึงรบก็จะเสียเปรียบ

บรรดาลักษณะภูมิประเทศทั้งหกประการเป็นหลักแห่งภูมิประเทศ ขุนพลผู้แบกภาระอันใหญ่หลวงต้องพินิจพิเคราะห์ให้ดี

เพราะฉะนั้น ในการศึก จึงมีกองทัพที่มุ ที่หย่อน ที่ล่มที่ทลาย ที่ระส่ำระสาย และที่แตกพ่ายปราชัย ทั้งหกประเภท มิใช่เป็นที่เคราะห์กรรมธรรมชาติบันดาลให้เป็นไป หากเป็นความผิดของผู้นำทัพเอง

กำลังทั่งสองฝ่ายไล่เลี่ยกัน กลับเอากำลังเพียงหนึ่งส่วน เข้าตี สิบส่วนเรียกว่า กองทัพ มุ

กองทหารเข้มแข็งแต่ขุนพลอ่อนแอ เรียกว่าทัพหย่อน

ขุนพลฮึกเหิมแต่กองทหารอ่อนแอ เรียกว่าทัพล่ม

แม่ทัพนายกองมีสาเหตุโกรธเคือง ไม่เลื่อมใสในตัวขุนพล เมื่อปะทะทัพศึกก็ออกรบด้วยอาการฉุนเฉียวตามลำพังโดยพลการ ทั้งขุนพล ก็ไม่ทราบความสามารถของเขาเรียกว่าทัพทลาย

ขุนพลอ่อนแอไม่เด็ดขาด วิธีการฝึกทหาร ไม่กระจ่างแจ้ง ทั้งยักย้าย สับเปลี่ยนนายกองไม่หยุดหย่อนครั้งเวลาแปรขบวนทัพก็พันรีหันขวาง เช่นนี้เรียกว่าทัพ ระส่ำระสาย

แม่ทัพไม่สามารถพินิตความศึกได้ถูกต้อง จึงใช้กำลังน้อยเข้าตีกำลังมากเอาทหารอ่อนแอเข้าตีจุดเข้มแข็ง ทั้งทัพหน้า ก็มิได้คัดเลือกพลรบที่ชายฉกรรจ์เข้าประจำ เรียกว่า ทัพพ่าย

บรรดาทัพทั้งหกมีทางแห่งปราชัย แม่ทัพผู้แบกภาระอันยิ่งใหญ่ จึงควรพินิจให้ดี

อันลักษณะภูมิประเทศนั้นเป็นเพียงอุปกรณ์ช่วยเหลือ ในการศึกเท่านั้น การพินิจพิเคราะห์การศึกและหาหนทางไปสู่ความมีชัย ตลอดจนการคำนวณความคับขันใกล้ไกลเหล่านี้จะเป็นคุณลักษณะโดยแท้ของผู้เป็นแม่ทัพ

รู้หลักนี้และปฏิบัติต่อสงครามจึงจะชนะ ถ้าไม่รู้ เข้าทำสงครามจะต้องแพ้แน่นอน

ฉะนั้นเมื่อพิเคราะห์ตามหลักยุทธศาสตร์จักต้องชนะ แม้ราชาจะกล่าวว่า อย่ารบ พึงรบเถิด ถ้าพิเคราะห์ตามหลักยุทธศาสตร์ เห็นว่าไม่มีท่าทีจะเอาชนะได้ แม้ราชาจะบัญชาให้รบ ก็อย่าได้รบเลย

ฉะนั้นแม่ทัพ เมื่อได้รับภารกิจทางทหาร มิใช่ผู้ประสงค์จะแสวงหาชื่อเสียงและยับยั้งถอนตัว ก็มิใช่ด้วยเกรงอาญาโทษทัณฑ์ เขามีเจตจำนง แน่วแน่แต่จะคุ้มครองเหล่าพสกนิกร และอวยประโยชน์แก่ผู้เป็นนาย แม่ทัพเช่นนี้ คือมิ่งขวัญของประเทศชาติแล

ปฏิบัติต่อทหารต้องเยี่ยงมารดา ถนอมลูกอ่อน จึงอาจนำทัพไปสู่หุบห้วยมหันตราย ถ้าปฏิบัติเช่นบิดาทีรักบุตร จึงกอดคอกันตายได้

หากว่าชุบเลี้ยงถึงขนาดแล้วแต่ไม่สามารถช่วงใช้ได้ รักอย่างสุดใจ แต่ไม่อยู่ในบังคับบัญชาคราวทำผิดระเบียบวินัย ก็ไม่อาจลงโทษทัณฑ์กัน เหล่าพลเช่นนี้เปรียบเหมือนบุตรที่กำเริบเสิบสาน ใช้ทำศึกไม่ได้เลย

รู้กำลังฝ่ายตนพอเข้าตีได้ แต่ไม่ทราบว่า ข้าศึกจักตีได้แล้วหรือยัง หรือรู้ว่าข้าศึกอาจตีได้แต่ประมาณไม่ถูกว่ากำลังตนเพียงพอแล้วหรือยังก็ดี หรือแม้จะรู้ว่า ข้าศึกพึงตีได้แต่มิรู้ว่า ลักษณะภูมิประเทศไม่อำนวยผลในการรบ ก็ดี ทั้งนี้ นับว่าชนะเพียงครึ่งเดียวเท่านั้น

ฉะนั้นแม่ทัพ ผู้เชี่ยวชาญการศึกปฏิบัติการอันใดก็ย่อมไม่ผิดพลาด ดำเนินการรบใดก็ไม่อับจน จึงกล่าวได้ว่า รู้เขารู้เขา รบชนะไม่สิ้น รู้ฟ้ารู้ดิน รบชนะไม่พ่าย




Create Date : 18 สิงหาคม 2558
Last Update : 18 สิงหาคม 2558 13:53:17 น.
Counter : 177 Pageviews.

0 comments
ชื่อ :
Comment :
 *ใช้ code html ตกแต่งข้อความได้เฉพาะสมาชิก
 
ยืนยันรหัสความปลอดภัย :
(กรอกตัวเลขที่ปรากฎในภาพ)

สมาชิกหมายเลข 1940642
Location :
  

[ดู Profile ทั้งหมด]
ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
 ฝากข้อความหลังไมค์
 Rss Feed
 Smember
 ผู้ติดตามบล็อก : 1 คน [?]



สิงหาคม 2558

 
 
 
 
 
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31