ถ้าเป็นไปได้กรุณาเขียนข้อความเล็กน้อยทิ้งไว้ จะทำให้เจ้าของบล๊อกดีใจมากๆ เลยครับ
ปรัชญา: นักปรัชญาธรรมชาติกับปัญหาเรื่องปฐมธาตุ (3) - เมื่อความคิดบรรจบกับความจริง


ปาร์มานีดีส และ เฮราไคลตุส


4) แนวคิดของเฮราไคลตุส (Heraclitus)

เฮราไคลตุส (Heraclitus 535 - 475 B.C.) เป็นชาวเอเฟซุส (Ephesus) ในเอเชียไมเนอร์ มีเรื่องเล่าว่า เขามีนิสัยส่วนตัวที่ค่อนข้างแปลก เช่น ชอบเก็บตัว ปลีกตัวจากชุมชน แนวคิดของเฮราไคลตุสมีความคล้ายคลึงกับแนวคิดของปาร์มานิดีส ที่เห็นว่าสรรพสิ่งล้วนแล้วแต่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาไม่มีสิ่งใดที่หยุดนิ่งตายตัว แต่ไม่ได้มีแนวคิดเหมือนกับปาร์มานิดิสที่ว่าจะต้องมีสิ่งที่ไม่เปลี่ยนแปลงเป็นนิรันดร์อยู่ ดังที่ปาร์มานิดีสเรียกว่าเป็น สัตตะ หากแต่มีความเชื่อว่าสภาวะการเปลี่ยนแปลงอันไม่จบสิ้นนี่เองที่เป็นที่มาของทุกสรรพสิ่ง หรือกล่าวได้ว่าสิ่งที่เป็นสัตตะและอสัตตะไม่ได้เป็นสิ่งที่แยกออกจากกัน ดังนั้นการที่เราเข้าไปยึดว่าสิ่งใดเป็นจริง โดยการเป็นสัตตะ หรือเป็นสิ่งที่ไม่เปลี่ยนแปลงจึงเป็นความหลงผิด เพราะทุกสิ่งมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา

เฮราไคลตุสกล่าวว่า “เราไม่สามารถลงไปในแม่น้ำสายเดิมได้ถึงสองครั้ง “เนื่องจากน้ำในแม่น้ำมีการไหลเวียนเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ดังนั้นทุกครั้งที่เราลงไปในแม่น้ำจึงไม่สามารถถือได้ว่าเป็นแม่น้ำสายเดิม หรือเหมือนกับเวลาที่เรามองดูคลื่นในทะเล เราอาจเห็นว่าเป็นคลื่นลูกเดียวกันที่วิ่งเข้าสู่ฝั่ง แต่แท้จริงแล้วน้ำที่เป็นคลื่นนั้นมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดระยะทางที่มันวิ่งเข้าหาฝั่ง เช่นเดียวกับโลกที่เรารับรู้ว่าเป็นอย่างนั้นอย่างนี้ โดยแท้จริงแล้วก็มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ด้วยเหตุนี้ เฮราไคลตุสจึงเสนอว่าสิ่งที่เป็นปฐมธาตุคือ “ไฟ” (Fire) ที่มีลักษณะของการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา

เฮราไคลตุสอธิบายว่าสรรพสิ่งมีวิถีการเปลี่ยนแปลงโดยอาศัยความสัมพันธ์กันในลักษณะคู่ตรงข้าม เช่น สูง - ต่ำ แข็ง – อ่อน แก่ - หนุ่ม ขาขึ้น - ขาลง เป็นต้น เรารับรู้สิ่งต่างๆ ผ่านความสัมพันธ์กันของคู่ตรงข้ามเหล่านี้ เช่น เราสามารถรับรู้ถึงความสูงโดยความเข้าใจเรื่องความต่ำ เรารับรู้ถึงความแก่โดยความเข้าใจเรื่องความหนุ่ม เป็นต้น คู่ตรงข้ามเหล่านี้จะมีการเปลี่ยนแปลงโดยสัมพันธ์กันในแต่ละคู่ และการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวไม่ได้เป็นไปอย่างสับสนไร้ระเบียบ (Chaos) แต่เป็นกระบวนการเปลี่ยนแปลงที่เป็นไปอย่างมีแบบแผนกลมกลืนโดยสิ่งที่เรียกว่า Logos คำในภาษากรีกที่แปลว่า คำ หรือ ปัญญา

มีข้อโต้แย้งว่าเฮราไคลตุสไม่ได้เสนอสิ่งใหม่ใดๆ ให้กับปัญหาในเรื่องปฐมธาตุ จากเดิมที่ปัญหาในเรื่องนี้ได้พัฒนาไปสู่การคิดถึงสิ่งที่มีความลึกซึ้งมากขึ้น แต่ข้อเสนอของเฮราไคลตุสที่ว่าปฐมธาตุคือ ไฟ ในเบื้องต้นเหมือนกับเป็นการเสนอความคิดที่ไม่แตกต่างไปจากพวกนักปรัชญากลุ่มไอโอนิกที่เสนอว่าปฐมธาตุคือน้ำหรืออากาศ แต่สิ่งที่ทำให้ข้อเสนอของเฮราไคลตุสมีความน่าสนใจคือ เขามองโลกที่แท้จริงและการเปลี่ยนแปลงในลักษณะที่เป็นกระบวนการมากกว่าจะเป็นสิ่งที่หยุดนิ่งตายตัวและแน่นอนเหมือนกับนักปรัชญาธรรมชาติคนอื่นๆ อีกทั้งการอธิบายว่าปฐมธาตุคือไฟ ก็ยังมีความหมายเชิงเปรียบเทียบควบคู่ไปกับความหมายตรงตัวด้วย เช่น การเปรียบเทียบไฟกับกระบวนการการเปลี่ยนแปลง การเปรียบเทียบไฟกับชีวิตของมนุษย์ เปรียบเทียบไฟกับโลก เป็นต้น


5) แนวคิดของเอมพลีโดคลีส (Empedocles)

ด้วยแนวคิดของนักปรัชญาในกลุ่มอีเลียติกที่ไม่เชื่อว่าปฐมธาตุเป็นเพียงสิ่งเดียว จึงส่งผลกับแนวคิดของ เอมพลีโดคลีส (Empedocles 495 - 435 B.C.) ที่ไม่ได้มีความเชื่อว่าปฐมธาตุมีเพียงสิ่งเดียวเช่นกัน เขาเชื่อว่าปฐมธาตุน่าจะเป็นองค์ประกอบที่เกิดขึ้นจากสิ่งหลายสิ่ง ดังที่เรียกแนวคิดเช่นนี้ว่าแนวคิดแบบ พหุนิยม (Pluralism) เอมพลีโดคลีสอธิบายว่า ต้นกำเนิดของสรรพสิ่งน่าจะเป็น ธาตุทั้ง 4 ได้แก่ ดิน น้ำ ลม และไฟ (Earth Water Air and Fire) มาประกอบเข้าด้วยกันเป็นสิ่งต่างๆ ธาตุทั้ง 4 จะรวมตัวกันโดยมีสิ่งที่เรียกว่าพลัง พลังที่ทำให้ธาตุต่างๆ มารวมกันเรียกว่า พลังแห่งความรัก (Love) และพลังที่ทำธาตุต่างๆ แยกออกจากกันก็คือ พลังแห่งความขัดแย้ง (Strife) ดังนั้นตามแนวคิดของเอมพีโดคลีส ทุกสรรพสิ่งจึงประกอบด้วยธาตุต่างๆ ที่รวมกันด้วยลักษณะต่างๆ

แนวคิดเรื่องพลังของเอมพลีโดคลีสถือว่าเป็นสิ่งใหม่อีกสิ่งหนึ่งที่นำมาใช้ในการตอบปัญหาเรื่องปฐมธาตุ นั่นคือนอกจากสสารที่เป็นองค์ประกอบของสรรพสิ่ง ยังมีสิ่งที่เรียกว่าพลังที่ทำให้สสารต่างๆ รวมกันหรือแยกออกจากกันด้วย แนวคิดของเขาเรื่องปฐมธาตุที่เป็น ดิน น้ำ ลม และไฟ นี้ ได้ส่งผ่านไปสู่คำตอบสำคัญในปัญหาเรื่องปฐมธาตุของกลุ่มอะตอมมิสติก รวมถึงการนำแนวคิดเรื่องพลังแห่งความรักไปใช้ในการอธิบายทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับความรักด้วย


6) นักปรัชญากลุ่มอะตอมมิสติก (Atomistic)

นักปรัชญากลุ่มนี้เห็นด้วยกับเอมพลีโดคลีส นั่นคือการไม่เชื่อว่าปฐมธาตุจะเป็นสิ่งๆ เดียว แต่ไม่ได้คิดว่าเป็นธาตุทั้ง 4 ชนิดดังที่เอมพลีโดคลีสกล่าวถึง นักปรัชญากลุ่มอะตอมมิสติกอธิบายว่า ปฐมธาตุน่าจะเป็นชิ้นส่วนเล็กๆ ของสสารที่มีหลากหลายรูปแบบประกอบกันเข้าเป็นสิ่งต่างๆ นักปรัชญาคนสำคัญของกลุ่มนี้ คือ เดโมคลีตุส (Democlitus 460 - 370 B.C.) เขาเรียกชิ้นส่วนเล็กๆ นี้ว่า อะตอม (Atom) แปลว่าสิ่งที่ไม่สามารถตัดได้อีก ซึ่งน่าจะหมายถึงส่วนย่อยที่เล็กที่สุดของสิ่งต่างๆ เดโมคลีตุสอธิบายว่า ส่วนประกอบที่เล็กที่สุดมีหลากหลายรูปแบบ มีรูปร่าง ลักษณะ น้ำหนัก ที่แตกต่างกันไป รวมกันเข้าเป็นสิ่งต่างๆ ซึ่งหากเปรียบเทียบคำอธิบายของเขาก็อาจเปรียบได้กับ ตัวต่อเลโก้ (Leco) ที่มีรูปแบบ สีสัน ต่างๆ กัน เมื่อรวมกันในรูปแบบหนึ่งก็เป็นสิ่งหนึ่ง หากสลายตัวอะตอมก็จะแยกออกจากกันสลายไปเป็นสิ่งอื่นต่อ แนวคิดของนักปรัชญากลุ่มอะตอมมิสติกทำให้แนวคิดแบบสสารนิยมมีความชัดเจนยิ่งขึ้น นั่นคือแนวคิดที่เชื่อว่าโลกมีส่วนประกอบที่แท้จริงเป็นสสารเท่านั้น แตกต่างจากแนวคิดที่เชื่อว่ามีสิ่งที่อยู่นอกเหนือไปจากสสาร เช่น แนวคิดของ เซโนฟานีส ปาร์มานิดีส หรือเอมพลีโดคลีส

เดโมคลีตุสอธิบายถึงการรวมตัวของอะตอมไว้อย่างลึกล้ำพิศดาร ซึ่งไม่ได้รับความสนใจมากนัก แต่จะสังเกตได้ว่าคำตอบของเขามีความใกล้เคียงกับความคิดในเรื่องที่มาของสรรพสิ่งต่างๆ ในโลกปัจจุบันไม่น้อย เช่น เรื่องอะตอมของแร่ธาตุต่างๆ ที่มีอยู่หลากหลายชนิด รวมถึงเป็นที่ยอมรับว่าเขาเป็นผู้ที่ตอบปัญหาในเรื่องปฐมธาตุได้เป็นที่น่าพึงพอใจมากที่สุดคนหนึ่ง

ปัญหาทางปรัชญาที่นักปรัชญาธรรมชาติให้ความสนใจมากที่สุดคือคำถามเรื่องปฐมธาตุ หรือคำถามถึงที่มาของสรรพสิ่ง และอีกคำถามหนึ่งคือสรรพสิ่งมีกระบวนการการเปลี่ยนแปลงอย่างไร คำถามนี้จัดว่าเป็นคำถามของวิชาปรัชญาในสาขาอภิปรัชญา (Metaphysic) หรือปรัชญาสาขาที่ศึกษาเกี่ยวกับสถานะการมีอยู่ของสรรพสิ่ง การตอบคำถามนี้ได้ดำเนินมาถึงจุดหนึ่งในทฤษฎีของเดโมคลีตุส ซึ่งเป็นทฤษฎีที่ยอมรับว่ามีความใกล้เคียงกับความเข้าใจของมนุษย์ในเรื่องธรรมชาติในปัจจุบันมากที่สุด คือโลกและสรรพสิ่งประกอบขึ้นจากหน่วยย่อยที่ไม่มีรูปร่างแตกต่างกันและไม่สามารถแยกย่อยได้อีก หรือเป็นอะตอมของแร่ธาตุต่างๆ นั่นเอง เช่น น้ำเกิดจากการรวมตัวของแร่ธาตุไฮโดรเจน 2 หน่วย และออกซิเจน 1 หน่วย ซึ่งเป็นคำอธิบายของนักฟิสิกส์ในยุคหลังคือ จอห์น ดัลตัน (John Dalton 1766 – 1844 A.D.) และคำว่าอะตอมที่ดัลตันใช้ก็มาจากคำว่าอะตอมของเดโมคลีตุส

จากจุดเริ่มต้นที่สำคัญของการตั้งคำถามของนักปรัชญาธรรมชาติ นำไปสู่คำตอบที่สำคัญทางปรัชญาและคำถามที่สำคัญอีกนับร้อยนับพันคำถาม หากมนุษย์ยังอาศัยเทวตำนานของเทพเจ้ากรีกในการอธิบายสิ่งต่างๆ วิทยาการความรู้ก็คงจะไม่ก้าวหน้าอย่างที่เป็น และสิ่งที่สำคัญที่สุดคงจะไม่ใช่การที่คำตอบของ เดโมคลีตุสมีความใกล้เคียงกับคำตอบในปัจจุบัน แต่สิ่งที่มีคุณค่าคือโลกทัศน์ที่เกิดขึ้นจากแนวทางในการคิดอย่างมีเหตุผลของนักปรัชญาธรรมชาติซึ่งเป็นพื้นฐานให้กับนักปรัชญาในยุคต่อๆ มา รวมถึงลักษณะของการมีความรักในการแสวงหาความรู้ของนักปรัชญาธรรมชาติ ซึ่งเป็นมรดกอันมีคุณค่ามากที่สุดที่นักปรัชญาธรรมชาติส่งมอบให้กับนักปรัชญาในยุคต่อๆ มา

เรื่องที่เกี่ยวข้อง
ของฝากจากปรัชญา: ภาพสำนักปรัชญาเอเธนส์
ปรัชญา: ทำไมโสกราตีสจึงไม่หนีคดี
ปรัชญา: ประชาธิปไตยในกำมือพวกโซฟิสต์
ปรัชญา: ไดโอจีนีสนักปรัชญาผู้ใช้ชีวิตเยี่ยงสุนัข
ปรัชญา: คำสอนของไดโอจีนีส
ปรัชญา: นักปรัชญาธรรมชาติกับปัญหาเรื่องปฐมธาตุ (1) - เมื่อความคิดเปลี่ยนโลกจึงเปลี่ยน
ปรัชญา: นักปรัชญาธรรมชาติกับปัญหาเรื่องปฐมธาตุ (2) - เมื่อความคิดไปไกลกว่าสิ่งที่ปรากฏ


Create Date : 06 สิงหาคม 2554
Last Update : 31 ธันวาคม 2554 16:24:19 น. 2 comments
Counter : 5631 Pageviews.

 


ขอบคุณมากๆๆนะคะเป็นประโยชน์ต่อการทำรายงานหนูมากค่ะ


โดย: ฝ้าย IP: 1.1.135.102 วันที่: 7 มิถุนายน 2556 เวลา:16:56:40 น.  

 
ชอบมากค่ะ กำลังสนใจและศึกษาเพิ่มเติม อยากทราบว่าตอนที่สองหายไปไหนคะ เปิดไม่ได้เลย


โดย: มุก IP: 110.168.237.40 วันที่: 11 ตุลาคม 2558 เวลา:23:22:11 น.  

ชื่อ :
Comment :
  *ใช้ code html ตกแต่งข้อความได้เฉพาะสมาชิก
 
รหัสส่งข้อความ
กรุณายืนยันรหัสส่งข้อความ

dreamingbutterfly
Location :
นนทบุรี Thailand

[ดู Profile ทั้งหมด]

ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 22 คน [?]




"Zhuang Zhou dream that he was a butterfly. Suddenly he awoke, and was himself again. He did not know whether he dreaming that he was a butterfly, or a butterfly dreaming that it was him."

บันทึกบอกเล่าความคิด ความรู้สึก และมุมมอง ต่อเรื่องราวต่างๆ ในทัศนะของผมครับ

!!!Update Every Week!!!


Woratep Wongsuppakan | Create Your Badge

: Users Online

free counters

Google

New Comments
Group Blog
 
<<
สิงหาคม 2554
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031 
 
6 สิงหาคม 2554
 
All Blogs
 
Friends' blogs
[Add dreamingbutterfly's blog to your web]
Links
 

 Pantip.com | PantipMarket.com | Pantown.com | © 2004 BlogGang.com allrights reserved.