ว่ากันด้วยเรื่องขาสิงโต
จั่วหัวให้ดูแปลกไปเท่านั้นแหละครับ ที่จริงก็เกี่ยวกับกล้วยไม้กลุ่มสกุลสิงโต (Bulbophyllum alliance) ซึ่งลักษณะหนึ่งที่ใช้ในการจำแนกสกุลและ section คือลักษณะของกลีบเลี้ยงคู่ข้าง หรือที่เรียกว่าขา ทั้งนี้เนื่องจากเป็นลักษณะที่โดดเด่นของกล้วยไม้กลุ่มนี้ ที่ต่างจากไปจากกล้วยไม้ในกลุ่มอื่นอย่างเด่นชัด
หลายคนคงมีคำถามว่าจะแยกสกุล Bulbophyllum, Cirrhopetalum, Mastigion และ Rhytionanthos อย่างไร แต่แรกที่เริ่มเลี้ยงกล้วยไม้กลุ่มนี้ก็งงมาก จนได้ศึกษาจากหนังสือของ Emly Siegerist จึงเข้าใจชัดเจนขึ้น แต่ต้องสร้างภาพอยู่ในจินตนาการอยู่นาน เพราะไม่มีใครเขียนผังให้เข้าใจง่าย โดยแสดงลักษณะกลีบเลี้ยงคู่ข้าง ที่แตกต่างกันในแต่ละแบบ และใช้เป็นตัวจำแนกสกุลของกล้วยไม้ในกลุ่มนี้ วันนี้เลยแอบเบียดบังเวลางานมานั่งทำครับ ในผังนี้ ผิวด้านหน้าของกลีบใช้สีเหลือง และผิวด้านหลังของกลีบใช้สีแดง เพื่อให้ดูเข้าใจง่ายว่ามีการบิดพับเช่นไร มาดูกันครับ
รูปบนสุดเป็นลักษณะของกลีบเลี้ยงคู่ข้างของกล้วยไม้ทั่วๆ ไป ซึ่งกล้วยไม้ในสกุล Bulbophyllum หลาย section ก็มีลักษณะนี้ด้วย เช่น section Sestochilos อย่างเช่น Bulbophyllum lobbii
และกล้วยไม้ในสกุลเอื้องไตร Trias เช่น Trias picta หรือเพชรพระอินทร์
ถัดลงมาตรงกลางค่อนไปทางซ้ายมือ กลีบเลี้ยงคู่ข้างเริ่มมีการโค้งหรือบิดเข้าชิดกัน แต่ไม่ติดกัน เช่นที่พบใน section Stenochilus เช่น Bulbophyllum macranthum หรือสิงโตก้ามปูใหญ่ รูปนี้ต้องดูกลับหัวสักหน่อย เพราะสิงโตใน section นี้บางชนิดมีดอกที่กลับหัวครับ
ถัดไปด้านซ้ายมือ เป็นพวกที่กลีบเลี้ยงคู่ข้างโค้งหรือบิดเข้าหากัน และขอบด้านกลางเชื่อมติดกัน เช่นที่พบใน section tripudianthes หรือที่รู้จักกันในกลุ่มสิงโตใบพาย ดูตัวอย่างสิงโตใบพาย Bulbophyllum wallichii
ดูทางขวามือบ้าง เป็นพวกที่มีกลีบเลี้ยงคู่ข้างบิดพับ เอาขอบด้านข้างหรือด้านบนมาด้านหน้า ถ้าขอบยังไม่เชื่อมติดกัน ก็เช่น section Lepidorhiza ตัวอย่างเช่น Bulbophyllum carunculatum
สุดข้างขวามือเป็นพวกที่มีกลีบเลี้ยงคู่ข้างบิดพับ เอาขอบด้านข้างหรือด้านบนมาด้านหน้า และขอบด้านข้างที่บิดพับมานั้นเชื่อมติดกันตลอดความยาว พวกนี้บางสถาบันจัดเป็นอีกสกุลหนึ่ง คือ Cirrhopetalum เช่น Cirrhopetalum annandalei หรือชื่อไทยคือ สิงโตอนันดา
มาดูทางด้านล่าง มีการผสมกันระหว่างการเปลี่ยนแปลงของทั้งขอบด้านข้าง และขอบด้านกลาง กลุ่มแรกมีการบิดพับของขอบกลีบทั้งของข้าง แต่ไม่เชื่อมติดกัน เช่นที่พบใน section Umbellatae ตัวอย่างที่รู้จักกันดีได้แก่ สิงโตนักกล้าม Bulbophyllum lasiochilum
ถัดลงมาเป็นพวกที่มีการเชื่อมติดกับของขอบกลีบด้านใดด้านหนึ่ง หรือทั้งสองด้าน แต่ไม่ตลอดความยาว เช่น มีการแยกที่ปลาย ก็จะเป็น section Cirrhopetaloides ตัวอย่างเช่น Bulbophyllum gracillimum สิงโตขนตาแดง หรือสิงโตพู่รัศมี
บางพวกก็เชื่อมติดกันตรงปลายเพียงช่วงสั้นๆ เช่น section Caryana ตัวอย่างเช่น สิงโตรวงข้าว ซึ่งก็มีหลายชนิดที่มีดอกคล้ายกันมาก ดูตัวอย่าง Bulbophyllum tricorne
และล่างสุด ขอบกลีบทั้งด้านข้างและด้านกลางบิดพับ และเชื่อมติดกันเกือบตลอดความยาว เช่นที่พบในสกุล Mastigion, Rhytionanthos และ Cirrhopetalum บางชนิด ซึ่งใช้ลักษณะอื่นที่แตกต่างกันในการจำแนกสกุล ลองมาดูตัวอย่างสิงโตเหยี่ยวใหญ่ Mastigion fascinator
และสิงโตช้อนทอง Rhytionanthos spathulatum
เมื่อมีผังของลักษณะกลีบเลี้ยงคู่ข้างเช่นนี้แล้ว คงจะทำให้สามารถระบุชื่อสกุล ของกล้วยไม้ในกลุ่มนี้ได้ง่ายขึ้น และไม่ผิดพลาด แต่ต้องทราบไว้ด้วยว่าในการเรียกชื่อกล้วยไม้กลุ่มนี้ ทาง International Orchid Register เรียกรวมเป็น Bulbophyllum ทั้งหมด และยังมีความสับสนในกล้วยไม้สกุล Cirrhopetalum ด้วย เช่น บางคนจัด Bulbophyllum bicolor เป็น Cirrhopetalum bicolor ทั้งๆ ที่กลีบเลี้ยงคู่ข้างไม่ติดกันเลย ซึ่งในการจัดของ Garay, Hamer & Siegerist นั้น Cirrhopetalum จะต้องมีขอบด้านข้างของกลีบเลี้ยงคู่ข้างบิดพับ และติดกันตลอดความยาวเท่านั้น และด้วยเงื่อนไขนี้ Cirrhopetalum sanguineopunctatum ก็จะต้องเป็น Bulbophyllum sanguineopunctatum เช่นกัน แต่ไม่พบชื่อนี้ในหนังสือของ Emly Siegerist
พอเขียนผังนี้ขึ้นมาแล้ว ทำให้นึกว่าปลายสุดโต่งของพวกที่ขอบกลีบด้านกลางติดกันตลอดความยาว ก็น่าจะถูกแยกออกเป็นสกุลต่างหากเหมือนกัน ผังจะได้สมมาตร ลองสมมตินะครับ ว่าชื่อสกุล Tripudianthum เขียนขำๆ ครับ ไม่ได้เอาจริง เพราะไปๆ มาๆ แล้วผมก็ชักจะเห็นด้วยกับ International Orchid Register เหมือนกันว่า ควรเรียก Bulbophyllum เสียทั้งหมดน่าจะดีกว่า
| Create Date : 14 กุมภาพันธ์ 2551 |
| Last Update : 18 กุมภาพันธ์ 2551 10:37:08 น. |
|
5 comments
|
| Counter : Pageviews. |
|
|
|
| โดย: ต้น/otonil IP: 58.9.36.24 วันที่: 4 มีนาคม 2551 เวลา:0:43:36 น. |
|
|
|
โดย: พ่อหมี (pohmie  ) วันที่: 4 มีนาคม 2551 เวลา:2:17:49 น. |
|
|
|
| โดย: zmen วันที่: 4 มีนาคม 2551 เวลา:16:27:15 น. |
|
|
|
| โดย: ไอซ์ IP: 125.24.147.11 วันที่: 16 มิถุนายน 2553 เวลา:18:00:18 น. |
|
|
|
|
|
|
|
|
Location :
สงขลา Thailand
[Profile ทั้งหมด]
|
 ฝากข้อความหลังไมค์
 Rss Feed
|
แนะนำตัวครับ สำหรับคนที่ไม่เคยเจอ
พ่อหมีมีรูปร่างใหญ่มากครับ อ้าว มะเชื่ออีก จริงๆ นะ
เป็นผู้ใหญ่ใจดี ขี้บ่น ขี้เบื่อ
บางคนว่ารู้มาก คิดลึก ส่วนตัวผมเองว่าน่าจะไม่ค่อยรู้อะไร แต่พูดไปได้เรื่อยซะมากกว่า
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
