Group Blog
 
All Blogs
 

เนื้องอกสมอง: บทนำ


  • เนื้องอกของสมอง พบไม่บ่อยนัก เมื่อเทียบกับเนื้องอกที่อวัยวะอื่น ๆ ของร่างกาย แต่เมื่อเป็นแล้วมีความเสี่ยงสูง เนื่องจากสมองเป็นอวัยวะที่มีความสำคัญต่อร่างกายและการรักษาทำได้ยากกว่าบริเวณอื่น ๆ

    เนื้องอกสมองอาจแบ่งได้เป็น

    • เนื้องอกสมองแบบปฐมภูมิ (primary brain tumor)ซึ่งหมายถึงเนื้องอกสมองที่เจริญมาจากเนื้อเยื่อในสมองเอง และ

    • เนื้องอกแบบทุติยภูมิ (secondary brain tumor หรือ metastatic brain tumor) ซึ่งหมายถึงเนื้องอกที่แพร่กระจายนที่นี้จะมาจากอวัยวะอื่นๆ ในตอนนี้จะกล่าวถึงแต่เนื้องอกที่เกิดจากเนื้อเยื่อในสมองเองเท่านั้น

  • เนื้องอกสมองปฐมภูมิส่วนใหญ่มักไม่แพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นๆ แต่อัตราตายสูง เนื่องจากเนื้องอกเจริญอยู่ในช่องกะโหลก ซึ่งเป็นช่องที่จำกัด และมีอวัยวะที่สำคัญอยู่ การมีเนื้องอกขนาดใหญ่ จะทำให้ความดันในกะโหลกศีรษะสูงและสมองขาดเลือดไปเลี้ยงได้ หรือแม้แต่ขนาดไม่ใหญ่แต่ถ้าอยู่ในตำแหน่งบางตำแหน่งจะทำให้มีปัญหากับสมองส่วนสำคัญจนถึงกับเสียชีวิตได้

  • เนื้องอกสมองปฐมภูมิอาจจะแบ่งเป็นเนื้องอกชนิดธรรมดา (benign) และเนื้องอกชนิดร้ายหรือมะเร็ง(malignant)




 

Create Date : 12 กรกฎาคม 2550    
Last Update : 13 กรกฎาคม 2550 2:39:18 น.
Counter : 318 Pageviews.  

เนื้องอกสมอง: สถิติที่น่าสนใจ


  • เนื้องอกสมองปฐมภูมิพบได้ประมาณ 50% ของเนื้องอกสมองทั้งหมด ที่เหลือเป็นแบบทุติยภูมิ

  • เนื้องอกสมองปฐมภูมิพบได้ประมาณ 15-20 รายต่อประชากร 100,000 คน ในแต่ละปี

  • เมื่อเทียบกับเนื้องอกในอวัยวะอื่นๆ เนื้องอกสมองปฐมภูมิเป็นเนื้องอกที่มีอัตราตายสูงสุดในผู้ป่วยอายุน้อยกว่า 19 ปี และเป็นอันดับต้นๆ ในช่วงอายุอื่น

  • ผู้ป่วยที่เป็นเนื้องอกสมองปฐมภูมิจะมีชีวิตรอดเกิน 2 ปีโดยเฉลี่ยประมาณ 35%,เกิน 5 ปี ประมาณ 26% และเกิน 10 ปีประมาณ 20% หลังจากการวินิจฉัย แต่ทั้งนี้ต้องพิจารณาชนิดของเนื้องอกด้วย เช่น เนื้องอกสมองชนิดที่ร้ายแรงและพบบ่อย ได้แก่ glioblastoma multiforme มีอัตรารอดชีวิตเกิน 2 ปีเพียง 8% ,เกิน 5 ปีเพียง 3% และเกิน 10 ปี เพียง 1.7% หลังจากการวินิจฉัยเท่านั้น




 

Create Date : 12 กรกฎาคม 2550    
Last Update : 13 กรกฎาคม 2550 2:34:12 น.
Counter : 211 Pageviews.  

เนื้องอกสมอง: อะไรคือสาเหตุ

ไม่ทราบสาเหตุที่แน่นอน แต่พบว่าเนื้องอกสมองแบบปฐมภูมิมีความเกี่ยวข้องกับภาวะดังต่อไปนี้


  1. โรคทางพันธุกรรมบางชนิด เช่น Multiple endocrine neoplasia type 1 ซึ่งเป็นโรคที่มีเนื้องอกหลายๆ ที่ในต่อมไร้ท่อ จะเกี่ยวข้องกับเนื้องอกต่อมใต้สมอง, Neurofibromatosis type 2 ซึ่งเป็นโรคที่มีเนื้องอกของเส้นประสาทหลายๆ แห่ง เกี่ยวข้องกับเนื้องอกสมองชนิด vestibular schwannoma เป็นต้น

  2. สารเคมี: ได้แก่

    • vinyl chloride เป็นสารที่ใช้ในอุตสาหกรรมพลาสติกหลายประเภท เป็นสารที่มีรายงานค่อนข้างชัดเจนว่าเกี่ยวข้องกับเนื้องอกสมอง
    • N-nitroso compound ที่พบในอาหารจำพวกของปิ้งย่าง บุหรี่ และเครื่องสำอางบางชนิด พบว่าเป็นสาเหตุของเนื้องอกสมองได้ในสัตว์ทดลอง แต่ยังพิสูจน์ได้ยากในคนว่ามีความเกี่ยวข้องกันหรือไม่
    • ยังมีรายงานเกี่ยวกับความเกี่ยวข้องของเนื้องอกสมองกับตะกั่ว สารหนู และปรอท แต่ยังไม่ชัดเจนว่าเป็นสาเหตุจริงหรือไม่

  3. การฉายรังสีขนาดต่ำๆ เพื่อรักษาโรคบริเวณศีรษะและคอ พบว่ามีอัตราการเป็นเนื้องอกสมองในเวลาต่อมาเพิ่มขึ้นเล็กน้อย ทั้งนี้ไม่รวมการฉายรังสีเพื่อวินิจฉัยหรือเอ็กซเรย์ทั่วๆ ไป ซึ่งขนาดรังสีต่ำมาก จะไม่สามารถทำให้เนื้องอกสมองได้

  4. การใช้โทรศัพท์มือถือ: มีรายงานว่าคลื่นโทรศัพท์มือถือทำให้เกิดเนื้องอกสมองในหนูที่ได้รับคลื่นโทรศัพท์มือถืออย่างต่อเนื่องเป็นเวลานานได้ แต่ยังไม่มีรายงานว่าทำให้เกิดภาวะเช่นนั้นได้ในคน และจากการศึกษาทางระบาดวิทยาหลายชิ้นก็ยังไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างการใช้โทรศัพท์มือถือกับเนื้องอกสมอง อาจเป็นเพราะเนื่องจากคลื่นที่ปล่อยออกมามีกำลังต่ำ และถูกดูดซับไว้ด้วยเนื่อเยื่อของคนจนหมด หรือการการศึกษายังใช้เวลาติดตามผลไม่นานพอ อย่างไรก็ตาม องค์การอาหารและยาของสหรัฐฯ ได้ให้คำแนะนำว่าถ้ามีความกังวลก็ควรใช้โทรศัพท์ที่มีกำลังส่งต่ำ, ใช้ให้ห่างศีรษะมาที่สุด อาจใช้ชนิดที่มีลำโพง หรือใช้เป็น hand free และใช้เท่าที่จำเป็น




  5.  

    Create Date : 12 กรกฎาคม 2550    
    Last Update : 12 กรกฎาคม 2550 2:53:08 น.
    Counter : 616 Pageviews.  

เนื้องอกสมอง: การวินิจฉัย


  1. อาการของเนื้องอกสมอง
    เนื่องจากเนื้องอกสมองเกิดในกะโหลกซึ่งเป็นที่จำกัด ดังนั้นการเพิ่มขึ้นของสารในพื้นที่จำกัดจึงทำให้ความดันในกะโหลกศีรษะสูงซึ่งก่อให้เกิดอาการตามมา นอกจากนั้น อาการของเนื้องอกสมองยังขึ้นอยู่กับตำแหน่งในสมองที่เนื้องอกเกิดขึ้นด้วย เนื่องจากสมองแต่ละตำแหน่งทำหน้าที่ต่างกัน อาการที่พบบ่อยได้แก่

    • ปวดศีรษะ: อาการปวดศีรษะที่ต้องคิดถึงเนื้องอกสมองได้แก่ ปวดศีรษะมาก มักจะเป็นตอนกลางคืน หรือตอนเช้า ปวดศีรษะร่วมกับอาเจียนพุ่ง หรือปวดศีรษะร่วมกับมีความผิดปกติอื่นๆ ทางระบบประสาท เช่น อ่อนแรง ชัก ตามัว หรือ ซึมลง

    • ชัก โดยเฉพาะเมื่อการชักครั้งแรกเกิดขึ้นในวัยผู้ใหญ่

    • อ่อนแรงครึ่งซีก

    • เดินเซ ทรงตัวลำบาก

    • สับสน พฤติกรรมเปลี่ยนแปลง

    • ตามัว

    เนื่องจากอาการแต่ละอย่างอาจเกิดจากโรคอื่นๆ ได้ ดังนั้นการวินิจฉัยจึงต้องอาศัยการซักประวัติและตรวจร่างกายอย่างละเอียดจากแพทย์ระบบประสาท นอกจากนั้นในรายที่สงสัย อาจต้องยืนยันการวินิจฉัยโดยการส่งตรวจภาพรังสี

  2. การตรวจทางรังสี
    การส่งตรวจภาพรังสีเป็นการยืนยันการวินิจฉัยโดยการถ่ายภาพเนื้อเยื่อและกะโหลกโดยใช้เทคนิคพิเศษต่างๆ และเครื่องบันทึกภาพชนิดพิเศษ การตรวจบางอย่างต้องฉีดสารทึบรังสีเข้าไปยังหลอดเลือดเพื่อให้เห็นภาพที่สามารถแยกเนื้องอกออกจากเนื้อเยื่อสมองปกติได้ชัดเจนขึ้น การตรวจทางรังสีที่ทำบ่อยได้แก่

    • เอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ (Computed tomography – CT scan)



    • เป็นการตรวจทางรังสีที่มักทำเป็นอันดับแรกๆ ในการวินิจฉัยเนื้องอกสมอง เนื่องจากทำได้ไม่ยาก ใช้เวลาน้อย เครื่องมือหาได้ทั่วไปในโรงพยาบาลใหญ่ๆ เห็นภาพได้ชัดเจนพอสมควรทั้งเนื่องอกและเนื้อเยื่อข้างเคียง รวมถึงกะโหลกศีรษะ ราคาไม่แพงมากจนเกินไป เทคนิคใหม่ๆ ยังสามารถนำภาพมาจัดเรียงใหม่ให้เป็นภาพ 3 มิติ (CT 3D) เพื่อเห็นภาพชัดเจนขึ้นได้อีกด้วย

    • การตรวจคลื่นแม่เหล็ก (Magnetic resonance imaging – MRI)



    • เป็นการตรวจที่เห็นภาพเนื้อสมองได้ชัดเจนกว่า CT จะวินิจฉัยเนื้องอกในบางตำแหน่งที่ CT เห็นไม่ชัดได้ดีกว่า เช่นบริเวณก้านสมองหรือบริเวณสมองน้อย แต่อย่างไรก็ตาม การตรวจชนิดนี้มีแต่เฉพาะที่โรงพยาบาลศูนย์บางแห่งเท่านั้น การตรวจใช้เวลานาน ราคาแพง จึงพิจารณาตรวจในบางรายที่จำเป็นเท่านั้น

      นอกจากนั้นยังมีการตรวจพิเศษอีกหลายอย่าง ซึ่งอาจพิจารณาส่งตรวจในรายที่จำเป็นบางราย เช่น cerebral angiography หรือการตรวจหลอดเลือดเลี้ยงสมองทางรังสี, PET scan (Positron emission tomography)




       

      Create Date : 12 กรกฎาคม 2550    
      Last Update : 13 กรกฎาคม 2550 2:34:55 น.
      Counter : 392 Pageviews.  

เนื้องอกสมอง: การรักษา

การรักษาเนื้องอกสมองขึ้นอยู่กับ


  1. ชนิดของเนื้องอก – เนื้องอกบางชนิดอาจตอบสนองต่อการฉายแสง บางชนิดอาจตอบสนองต่อการให้ยา บางชนิดอาจไม่ตอบสนองต่อการฉายแสงหรือให้ยา ต้องผ่าตัดเท่านั้น

  2. ตำแหน่งของเนื้องอก – เนื้องอกที่อยู่ใกล้สมองส่วนที่สำคัญจะมีผลทำให้ผ่าตัดไม่ได้ หรือผ่าตัดได้ไม่หมด ต้องใช้วิธีการรักษาอย่างอื่นเพิ่มเติม

  3. อายุและสภาพของผู้ป่วย – มีผลต่อการรักษาเช่นกัน ในผู้ป่วยอายุมากๆ หรือมีโรคประจำตัวหลายอย่างที่ไม่เหมาะกับการดมยาสลบ อาจพิจารณารักษาทางอื่นโดยไม่ผ่าตัดหรือผ่าตัดแบบเอาออกบางส่วน


วิธีการรักษาในปัจจุบันมีดังนี้

  1. การผ่าตัด นอกจากจะเป็นการรักษาแล้วยังเป็นการวินิจฉัยอีกด้วย เนื่องจากการผ่าตัดจะได้ชิ้นเนื้อมาส่งตรวจทางพยาธิวิทยา เพื่อจะได้ทราบชนิดของเนื้องอก ดังนั้นการผ่าตัดจึงเป็นการรักษาอันดับแรกที่จะต้องทำ โดยแพทย์จะต้องพยายามเอาเนื้องอกออกให้มากที่สุดหรือเอาออกให้หมด ถ้าทำได้ แต่อย่างไรก็ตามการผ่าตัดสมองจะมีข้อจำกัดคือ ถ้าเนื้องอกที่อยู่ใกล้บริเวณสมองที่สำคัญ เช่น ก้านสมอง อาจทำให้การผ่าตัดไม่สามารถเอาเนื้องอกออกได้หมดเนื่องจากจะมีผลต่อสมองส่วนนั้น การผ่าตัดสมองยังเป็นการผ่าตัดใหญ่ที่มีความเสี่ยงอาจทำให้ผู้ป่วยแย่ลงได้ จึงควรปรึกษากับแพทย์ผู้ผ่าตัดก่อนถึงความเสี่ยงหรือทางเลือกอื่นๆ

    • Craniotomy เป็นการผ่าตัดเนื้องอกสมอง โดยต้องเปิดกะโหลก เปิดเยื่อหุ้มสมอง เลาะเอาเนื้องอกออก ใส่กะโหลกกลับคืนและเย็บหนังศีรษะ อาจเอาออกได้ทั้งหมดหรือบางส่วน ขึ้นอยู่กับว่าเนื้องอกอยู่ลึกหรือไม่ และใกล้กับส่วนที่สำคัญของสมองมากน้อยเพียงใด

    • Biopsy เป็นการผ่าตัดเพื่อเอาเนื้องอกออกเพียงเล็กน้อยเพื่อนำไปตรวจและหาการรักษาที่เหมาะสมต่อไป เหมาะกับเนื้องอกที่อยู่บริเวณที่สำคัญ หรืออยู่ลึกลงไปในสมอง

    • Stereotactic biopsy เป็นการ biosy โดยใช้เครื่องมือพิเศษเพื่อบอกตำแหน่งของเนื้องอกได้แม่นยำผ่านการเจาะรูที่กระโหลกศีรษะโดยไม่ต้องเปิดกะโหลกศีรษะกว้าง


  2. การฉายรังสีหรือการฉายแสง ส่วนใหญ่จะใช้เมื่อการผ่าตัดเอาเนื้องอกออกได้ไม่หมด หรือใช้เสริมกับการผ่าตัดเพื่อกำจัดเนื้องอกจำนวนเล็กน้อยที่ยังหลงเหลือหรือแพร่กระจายในระบบประสาท เนื้องอกบางชนิดที่ตอบสนองต่อการฉายแสงดีอาจใช้เป็นการรักษาหลักก็ได้ การรักษาโดยการฉายแสงมีหลายวิธี โดยมากมักใช้การฉายแสงจากแหล่งรังสีภายนอก (external beam radiation) แต่บางครั้งก็อาจใช้การฝังแร่ (brachytherapy) บางรายอาจต้องการฉายแสงโดยใช้เทคนิคให้รังสีปริมาณมากในตำแหน่งเล็กๆ ซึ่งเรียกว่า stereotactic radiosurgery เพื่อลดปริมาณรังสีต่อเนื้อสมองปกติข้างเคียง ผลข้างเคียงของการฉายแสงพบโดยทั่วไปพบได้น้อย เช่น อาจมีสมองบวม, อาการทางประสาทแย่ลง, ปวดศีรษะ คลื่นไส้อาเจียน เป็นต้น

  3. การให้ยาเคมีบำบัด (Chemotherapy) เนื่องจากกลไกของร่างกายทำให้ตัวยาส่วนใหญ่ผ่านเข้าสมองได้น้อย ดังนั้นเคมีบำบัดจึงไม่ค่อยได้ผลในเนื้องอกสมอง มักใช้เป็นการรักษาร่วมของการผ่าตัดและการฉายแสงในเนื้องอกบางชนิดที่ตอบสนองต่อการให้ยาเคมีบำบัด





 

Create Date : 12 กรกฎาคม 2550    
Last Update : 12 กันยายน 2550 16:20:58 น.
Counter : 573 Pageviews.  


เหวเห้ว
Location :
เชียงใหม่ Thailand

[Profile ทั้งหมด]

ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 1 คน [?]




มีความสุขทุกท่านครับ


Friends' blogs
[Add เหวเห้ว's blog to your web]
Links
 

 Pantip.com | PantipMarket.com | Pantown.com | © 2004 BlogGang.com allrights reserved.