คนเกิดวันพุธ ความทุกข์โถมทับทวี
Neuroscience of free will: ฤาเจตจำนงเสรีไม่มีอยู่จริง

เจตจำนงเสรี (Free will) คือ คุณสมบัติของสิ่งที่มีสติสำนึกอันสามารถเลือกกระทำสิ่งใดๆจากความต้องการแท้จริงของตนเอง โดยปราศจากปัจจัยแวดล้อมเป็นเครื่องชี้นำ แนวคิดเรื่องเจตจำนงเสรีนั้นมีการถกเถียงกันมาช้านานในเชิงปรัชญาว่าดำรงอยู่จริงหรือไม่ หรือทุกการกระทำของเราเป็นผลมาจากปัจจัยแวดล้อมอันหลากหลายทั้งภายในและภายนอก กำหนดให้เรามีให้เราเป็นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ความรู้อันก้าวหน้าทางประสาทวิทยาอาจให้คำตอบข้อถกเถียงทางปรัชญาอันมาแต่ช้านานนี้ได้ การศึกษาหนึ่งที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature Neuroscience (Soon CS., 2008) นักวิทยาศาสตร์ได้จัดการทดลองให้อาสาสมัครเลือกกดปุ่มระหว่างซ้าย-ขวา และทำการวัดการทำงานของสมองในขณะนั้น ผลการทดลองที่ได้นั้นน่าตะลึง เมื่อพบสัญญาณของสมองที่คาดการณ์ผลลัพธ์ในการเลือกล่วงหน้าก่อนอาสาสมัครทำการเลือกด้วยสติสัมปัญชัญญะถึง 7 วินาที การทดลองดังกล่าวอาจบอกเป็นนัยยะว่า เจตจำนงเสรีที่เราเชื่อโดยสามัญนั้นอาจไม่มีอยู่จริงและเป็นเพียงภาพลวงตา

การเคลื่อนไหวโดยสำนึกของคนเรานั้นเกิดจากวงจรประสาทหลักในบริเวณ motor cortex ของสมองส่วนหน้า ซึ่งมีองค์ประกอบสำคัญคือ primary motor area (M1) เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวที่เป็นไปโดยสำนึก, supplementary motor area (SMA) และ pre-supplementary motor area (preSMA) เกี่ยวข้องกับการวางแผนกล้ามเนื้อสำหรับการเคลื่อนไหวโดยสำนึก จากการศึกษาหนึ่ง (Libet B., 1983) พบว่าสมองส่วน preSMA ให้สัญญาณของการเคลื่อนไหว 'ก่อน' ที่ผู้ถูกทดลอง 'ตัดสินใจ' ที่จะเคลื่อนไหวมากกว่า 1 วินาทีขึ้นไป (Readiness potential) การศึกษาดังกล่าวอาจเป็นงานวิจัยแรกๆที่พิสูจน์ว่าเจตจำนงเสรีนั้นไม่มีจริง แม้ว่าจะมีการถกเถียงกันอย่างมากในวิธีการทดลองก็ตาม



วงจรการทำงานสมองที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวโดยสำนึก




Readiness potential จากการศึกษาโดย Libet B., 1983


การศึกษาล่าสุดโดย Soon และคณะแสดงให้เห็นว่านอกจากสมองส่วนที่เกี่ยวกับเคลื่อนไหว motor cortex แล้ว ยังมีสมองส่วนที่เกี่ยวข้องอื่นๆที่มีส่วนร่วมในการกำหนดผลลัพท์ของการเคลื่อนไหวก่อนที่จะมีการตัดสินใจใดๆ เป็นผลให้ระยะเวลาของการเลือกอย่าง 'ไร้จิตสำนึก' ยาวนานขึ้นเกือบ 10 วินาที

ในการศึกษาดังกล่าว อาสาสมัครถูกวัดการทำงานของสมองด้วยเครื่อง fMRI (functional magnetic resonance imaging) และถูกขอให้เลือกกดปุ่มซ้ายหรือขวาตามความต้องการของตนเองในเวลาใดก็ได้(ตามต้องการเช่นกัน) ในขณะเดียวหน้าจอที่ปรากฏเบื้องหน้าอาสาสมัครจะมีตัวอักษรเปลี่ยนไปเรื่อยๆทุกครึ่งวินาที อาสาสมัครต้องจำตัวอักษรที่ปรากฏบนหน้าจอในขณะที่ตนเอง 'รู้สึก' ต้องการกดปุ่มซ้าย-ขวาอย่างใดอย่างหนึ่ง จากการทดสอบด้วยตัวอักษรจะทำให้ผู้ทดลองตรวจสอบย้อนกลับได้ว่าอาสาสมัครเกิดสำนึกที่จะเลือกกดปุ่มที่เวลาใดก่อนกดปุ่มจริง (ค่าเฉลี่ยของผลที่ได้คือประมาณ 1 วินาที)



Behavioral paradigm ในการศึกษาโดย Soon CS., 2008


หากแต่ผลการทดลองที่น่าตกใจกว่า นอกจากสมองส่วน SMA และ preSMA ที่ทำงานล่วงหน้าก่อนการตัดสินใจราว 5 วินาที สมองส่วน frontopolor cortex (Broadmann area 10) และ precuneus/posterior cingulate cortex ซึ่งทำหน้าที่เกี่ยวกับการวางแผนและการประมวลความรู้สึกตามลำดับ มีสัญญาณของการทำงานก่อนหน้าที่อาสาสมัครเกิดสำนึกที่จะเลือกกดปุ่มอย่างจำเพาะเจาะจงว่าซ้ายหรือขวาถึง 7 วินาที ซึ่งหากนับรวมความล่าช้าทางเมทาบอลิสมโดยหลักการของการตรวจวัดด้วย fMRI แล้ว นับว่าสัญญาณดังกล่าวเกิดล่วงหน้าจิตสำนึกถึง 10 วินาที

สิ่งที่แสดงให้เห็นคือ การตัดสินใจโดยสำนึกแท้จริงแล้วอาจเป็นเพียงผลลัพท์ของสัญญาณไร้สำนึกอันเป็นลำดับของสมอง ซึ่งมีสมองหลายส่วนหลายบริเวณทำหน้าที่เกี่ยวข้อง การตัดสินใจใดๆแท้จริงแล้วล้วนเกิดขึ้นในระดับไร้สำนึก จากนั้นสมองจึงใส่สำนึกตามมาทีหลัง ประหนึ่งการให้เหตุผลกับการกระทำไร้ความหมายที่เกิดขึ้นก่อนหน้านั้น ก่อให้เกิดคำถามตามมามากมายว่า เพราะเหตุใด? สมองจึงต้องหลอกเราว่าเจตจำนงเสรีนั้นมีอยู่ ทั้งที่จริงการกระทำถูกกำหนดไว้แล้วก่อนหน้าที่เราจะตัดสินใจเลือก?

อย่างไรก็ดี การตอบคำถามว่าเจตจำนงเสรีนั้นมีจริงหรือไม่อาจยังไม่ได้ข้อสรุปที่ชัดเจน เนื่องจากการศึกษาเกี่ยวกับจิตสำนึกของมนุษย์นั้นมีความซับซ้อนและถูกรบกวนได้ง่ายจากวิธีการทดลองนั้นเอง สักวันในอนาคตเมื่อคำตอบของปริศนานั้นมาถึง อาจทำให้เราเข้าใจในธรรมชาติของตัวเรามากขึ้น และอาจเปลี่ยนแปลงโครงสร้างสังคมเราอย่างสิ้นเชิง อะไรจะเกิดขึ้นเมื่อเจตจำนงเสรีไม่มีจริง และหากเป็นเช่นนั้นความรับผิดชอบเชิงจริยธรรมจะมีความหมายหรือไม่?*





*หมายเหตุ ความรับผิดชอบเชิงจริยธรรม (moral responsiveness) ตั้งอยู่ในพ์้นฐานของการกระทำ (actus reus) และสำนึกของการกระทำนั้น (mens rea) หากการกระทำใดที่ปราศจากสำนึก ผู้กระทำย่อมไม่ต้องรับผิดชอบในการกระทำนั้น (มีข้อยกเว้นในบางกรณี) หลักการดังกล่าวเป็นแนวคิดพื้นฐานในการตัดสินพิพากษาทางกฎหมาย



Reference

Libet B, Gleason CA, Wright EW, Pearl DK. Time of conscious intention to act in relation to onset of cerebral activity (readiness-potential). The unconscious initiation of a freely voluntary act. Brain. 1983 Sep;106 (Pt 3):623-42.

Haggard P. Human volition: towards a neuroscience of will. Nat Rev Neurosci. 2008 Dec;9(12):934-46. Review.

Soon CS, Brass M, Heinze HJ, Haynes JD. Unconscious determinants of free decisions in the human brain. Nat Neurosci. 2008 May;11(5):543-5.



Create Date : 29 ธันวาคม 2553
Last Update : 29 ธันวาคม 2553 18:15:33 น. 2 comments
Counter : 3763 Pageviews.

 


โดย: เดอะฟักทองอินเตอร์ วันที่: 30 ธันวาคม 2553 เวลา:9:46:39 น.  

 
สุดยอดเลยคับ


โดย: Firion (Firion ) วันที่: 30 ธันวาคม 2553 เวลา:12:54:03 น.  

ชื่อ : * blog นี้ comment ได้เฉพาะสมาชิก
Comment :
  *ส่วน comment ไม่สามารถใช้ javascript และ style sheet
 

มีชีวิตบนดาวอังคารหรือเปล่านะ
Location :


[Profile ทั้งหมด]

ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 17 คน [?]






....โลกมนุษย์นี้ไม่มีที่แน่นอน
ประเดี๋ยวเย็นประเดี๋ยวร้อนช่างแปรผัน
โชคหมุนเวียนเปลี่ยนไปได้ทุกวัน
สารพันหาอะไรไม่แน่นอน
ชีวิตเหมือนเรือน้อยล่องลอยอยู่
ต้องต่อสู้แรงลมประสมคลื่น
ต้องทนทานหวานสู้อมขมสู้กลืน
ต้องจำฝืนสู้ภัยไปทุกวัน
เป็นการง่ายยิ้มได้ไม่ต้องฝืน
เมื่อชีพชื่นเหมือนบรรเลงเพลงสวรรค์
แต่คนที่ควรชมนิยมกัน
ต้องใจมั่นยิ้มได้เมื่อภัยมา


พันตรีหลวงวิจิตรวาทการ





เขามีส่วนเลวบ้างช่างหัวเขา
จงเลือกเอาสิ่งที่ดีเขามีอยู่
เป็นประโยชน์โลกบ้างยังน่าดู
เรื่องที่ชั่วอย่าไปรู้ของเขาเลย
จะหาคนที่มีดีเพียงส่วนเดียว
อย่าเที่ยวเสาะหาสหายเอ๋ย
เหมือนเที่ยวหาหนวดเต่าตายเล่าเอย
ฝึกให้เคยมองแต่ดีมีคุณจริง

หลวงพุทธทาส





ชีวิตใกล้ปัจฉิมวัย ไม่เป็นไปตามแผนการเมื่อปฐมวัย อะไรที่ยิ่งใหญ่เมื่อเช้า เป็นของเล็กน้อยเมื่อเย็น อะไรที่เป็นสัจจะเมื่อแดดจ้า กลายเป็นมายาเมื่อยามพลบ

We cannot live the afternoon if life
according to the program on life’s morning; for what was great in the morning will be little at evening, and what in the morning was true will at evening have become a lie.



C.G. Jung.




Group Blog
 
All Blogs
 
Friends' blogs
[Add มีชีวิตบนดาวอังคารหรือเปล่านะ's blog to your web]
Links
 

MY VIP Friend

 Pantip.com | PantipMarket.com | Pantown.com | © 2004 BlogGang.com allrights reserved.