Group Blog
 
All blogs
 

ความโกรธ


ลักษณะของความโกรธ

ในคัมภีร์มหานิทเทส ขุททกนิกาย (บาลีเล่ม 29 ข้อ 384 ย่อว่า 29/384) พระสารีบุตรได้อธิบายไว้ว่า ความโกรธหมายถึง สิ่งต่อไปนี้ คือ ความปองร้าย ความมุ่งร้าย ความขัดเคือง ความขุ่นเคือง ควาพยาบาทแห่งจิต ความประทุษร้ายในใจ ความโกรธ กิริยาที่โกรธ ความเป็นผู้โกรธ ความชัง กิริยาที่ชัง ความเป็นผู้ชัง ความพยาบาท กิริยาที่พยาบาท ความเป็นผู้พยาบาท ความพิโรธ ความพิโรธตอบ ความเป็นผู้ดุร้าย ความเพาะวาจาชั่ว ความไม่แช่มชื่นแห่งจิต
ในธนัญชานีสูตร (15/626) พระพุทธองค์ได้ตรัสถึงลักษณะของความโกรธว่า มีรากเป็นพิษ มียอดหวาน ที่ว่ามีรากเป็นพิษ หมายความว่า เมื่อความโกรธเกิดขึ้นมาแล้ว จะแสดงพิษสงต่อจิตใจ ทำให้หงุดหงิด เร่าร้อน เดือนดาล จึงต้องรีบระบายความหงุดหงิด เร่าร้อน เดือดดาล ออกไปโดยเร็ว ด้วยการด่าว่าทุบตีหรือทำลาย บุคคลหรือสิ่งของที่เป็นต้นเหตุให้โกรธ เมื่อได้ทำจนสาแก่ใจแล้ว ในบั้นปลายจะรู้สึกโล่งใจ สบายใจ จึงเรียกว่ามียอดหวาน
ความโกรธร้ายแรงกว่าอัคคีภัย ความเสียหายแก่ชีวิตและทรัพย์สินอันเนื่องมาจากไฟภายในคือ โทสะนั้น มีมากกว่าไฟภายนอกอย่างเทียบกันไม่ได้ ลองนึกดูว่า ในโบกที่มีประชากรหลายพันล้านคนนี้ วันหนึ่ง ๆ มีเพลิงโทสะเกิดขึ้นกี่ครั้ง
เมื่อเพลิงโทสะเกิดขึ้น แทนที่จะทำให้สว่าง กลับทำจิตใจให้มืดมิดยิ่งขึ้น คนโกรธย่อมไม่รู้จักประโยชน์ของตนชัดตามความเป็นจริง ไม่รู้จักประโยชน์ของผู้ือื่นชัดตามความเป็นจริง คนโกรธย่อมก่อกรรมที่ทำได้ยาก เหมือนทำได้ง่าย คนโกรธ ฆ่าบิดามารดาก็ได้ ฆ่าพระขีณาสพก็ได้ ฆ่าปุถุชนก็ได้ ฆ่าตนเองก็ได้ คนดีๆ เป็นจำนวนมาก ไม่สามารถเอาชนะความโกรธ ที่พลุ่งพล่านขึ้นมาเพียงชั่วครู่ได้ หลักจากที่หายโกรธแล้ว จึงต้องไปทนทุกข์ทรมานอย่างแสนสาหัสในเรือนจำ เป็นแรมเดือนแรมปี

"เมื่อความโกรธรุมเร้าแผดเผาจิต ใจมืดมิดหลงคิดผิดวิสัย
เรื่องฉิบหายร้ายกาจขนาดไหน ล้วนทำได้ขอเพียงแค่สาแก่ใจ"



เมื่อเริ่มแรก ความโกรธก่อตัวขึ้นมาเีพียงเล็กน้อย เมื่อเราไม่มีสติรู้เท่าทัน ไม่รีบระงับเสียก่อน ปล่อยให้ลุกลามมากขึ้นๆ โดยลำดับ ในที่สุดก็มากขึ้น ยากที่จะควบคุมได้ ดังเรื่งของนางเวเทหิกา ในกกจูปมสูตร (12/226) ความว่า
ในกรุงสาวัตถี มีแม่บ้านคนหนึงชื่อว่า เวเทหิกา นางมีหญิงรับใช้คนหนึ่งนามว่า กาลี เป็นคนขยัน ไม่เกียจคร้าน จัดการงานดี
วันหนึ่ง นางกาลีคิดว่า นายหญิงของเรามีชื่อเสียขจรไปทั่วว่า เป็นคนสงบเสงี่ยมเรียบร้อย อ่อนโยน เพราะไม่มีความโกรธอยู่เลย หรือเพราะเราจัดการงานทั้งหลายเรียบร้อยดี นางจึงไม่ทำความโกรธที่มีอยู่ภายในให้ปรากฏออกมา จำเราจะต้องทดสอบดู
วันรุ่งขึ้น นางกาลีแกล้งตื่นสาย แม่บ้านเวเ่หิกาจึงตวาดนางกาลี
ว. เฮ้ย อีคนใช้กาลี
ก. อะไรเจ้าขา
ว. เอ็งเป็นอะไรจึงลุกขึ้นจนสาย
ก. ไม่เป็นอะไรดอกเจ้าค่ะ
ว. อีคนชั่วร้่าย เมื่อไม่เป็นอะไร ทำไมเอ็งจึงลุกขึ้นจนสาย
นางเวเทหิกา กล่าวอย่างนี้่แล้ว ก็โกรธ ขัดใจ ทำหน้าบึ้ง
นางกาบี ต้องการจะทดสอบนายหญิงของตนให้ยิ่งขึ้่้นไปอีก
วันต่อมา นางกาลีจึงแกล้งตื่นสายกว่าเิดิมอีก แม่บ้านเวเทหิกาก็ตวาดนางกาลีอีก
ว. เ็ฮ้ย อีคนใช้กาลี
ก. อะไรเจ้าขา แม่นาย
ว. เอ็งเป็นอะไรจึงนอนตื่นสาย
ก. ไม่เป็นอะไรดอกเจ้าค่ะ
ว. เฮ้ย อีตัวร้าย ก็เมื่อไม่เป็นอะไร ทำไมเอ็งจึงนอนตื่นสายเล่า
นางเวเทหิกา กล่าวอย่างนี้แล้ว ก็โกรธ ขัดใจ แผดเสียงด่าด้วยถ้อยคำอันหยาบคาย
นางกาลี คิดว่า เป็นเพราะเราจัดการงานทั้งหลายเรียบร้อยดี นายหญิงจึงไม่ทำความโกรธที่มีอยู่ภายใน ให้ปรากฎ ไำม่ใช่ไม่มีความโกรธ จำเราจะต้องทดลองให้ยิ่งไปกว่านี้อีก แต่นั้นมา นางกาลีก็ลุกขึ้นสายกว่าทุกวัน
ครั้งนั้น แม่บ้านเวเทหิกา ผู้เป็นนาย ก็ร้องด่ากราด โกรธจัด คว้าลิ่มประตูปานางกาลี ทำให้นางกาลีศีรษะแตก โลหิตไหลโทรม เที่วโพนทะนาไปทั่ว แต่นั้นมา แม่บ้านนเวเทหิกาก็มีชื่อเสียงขจรไปว่า เป็นคนดุร้าย ไม่อ่อนโยน ไม่สงบเสงี่ยมเรียบร้อย
ในเรื่่องนี้ ลำดับขั้นตอนความโกรธของนางเวทเหิกา เริ่มจากการขัดใจ ทำหน้าบึ้ง แผดเสียงด่ด้วยคำหยาบ และใช้ลิ่มประตูปานางกาลี
ในคัมภีร์มหานิทเทส ขุททกนิกาย (29/384) พระสารีบุตรได้แสดงลำดับขั้นตอนของความโกรธอย่างละเอียด จากน้อยไปหามาก เป็นขั้นๆ ดังนี้
1. ทำจิดให้ขุ่นมัว
2. ทำให้หน้าเง้าหน้างอ หน้าบูดหน้าเบี้ยว
3. ทำให้คางสั่น ปากสั่น
4. เปล่งผรุสวาจา (คำหยาบ)
5. เหลียวดูทิศต่าง ๆ เพื่อหาท่อนไม้
6. จับท่อนไม้และศาสตรา
7. เงื้อท่อนไม้และศาสตรา
8. ให้ท่อนไม้และศาสตราถูกต้อง (ผู้อื่น)
9. ทำให้เป็นแผลเล็กแผลใหญ่
10. ทำให้กระดูกหัก
11. ทำให้อวัยวะน้อยใหญ่หลุดไป
12. ทำให้ชีวิต (ผู้อื่น) ดับ
13. เมื่อใดความโกรธให้ฆ่าผู้อื่น แล้วจึงให้ฆ่าตน เมื่อนั้นความโกรธเป็นไปรุนแรง อย่างหนักถึงความเป็นของอย่างยิ่ง

จาก พุทธวิธีชนะความโกรธ ธมฺวฑฺโฒ ภิกขุ






 

Create Date : 21 มกราคม 2553    
Last Update : 25 มกราคม 2553 8:46:06 น.
Counter : 170 Pageviews.  


บ้านต้นอ้อ
Location :


[Profile ทั้งหมด]

ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 1 คน [?]




Friends' blogs
[Add บ้านต้นอ้อ's blog to your web]
Links
 

MY VIP Friend

 Pantip.com | PantipMarket.com | Pantown.com | © 2004 BlogGang.com allrights reserved.