กันยายน 2552

 
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
28
29
30
 
 
ห น่ ว ย ที่ 11 ว ร ร ณ ก ร ร ม ไ ท ย
ห น่ ว ย ที่ 11 ว ร ร ณ ก ร ร ม ไ ท ย
*********************************************************************
ตอนที่ 11.1 ข้อพินิจเบื้องต้นเกี่ยวกับวรรณกรรม
11.1.1 ความหมายของวรรณกรรมและวรรณศิลป์
วรรณกรรมเป็นคำที่แปลมาจากคำ literature มีความหมาย 2 ประการคือ
♦ ความหมายกว้าง หมายถึง งานเขียนทุกประเภท
♦ ความหมายแคบ หมายถึง หนังสือที่แต่งดี มีคุณค่าทางวรรณศิลป์ มีความ
หมายเช่นเดียวกับวรรณคดี
วรรณศิลป์ หมายถึง ศิลปะในการประพันธ์วรรณกรรมที่เกิดอารมณ์สะเทือนใจของผู้
ประพันธ์ ซึ่งถ่ายทอดความคิด ความรู้สึก ภาพที่เห็น และจิตนาการมาสู่ผู้อ่านด้วยภาษาอันไพเราะ
งดงามเหมาะแก่สารที่จะนำเสนอ
วรรณกรรมไทยเป็นงานศิลปะที่ใช้ภาษาบันทึกประสบการณ์ชีวิต วิถีชีวิต ค่านิยม
ความเชื่อ ขนบประเพณีอันเป็นลักษณะประจำชาติ รวมถึงความรู้สึกนึกคิดของคนไทยที่สืบทอดกันต่อ
ๆ มา
ชนชาติใดที่วรรณกรรมเป็นของตนเอง ย่อมแสดงว่าชนชาตินั้นเป็นชาติที่เจริญแล้ว
เพราะรู้จักใช้ภาษาสร้างสรรค์ผลงานศิลปะ

2
11.1.2 ปัจจัยที่ส่งผลต่อวรรณกรรม
1. เหตุการณ์บ้านเมือง วรรณกรรมจะเจริญหรือเสื่อมขึ้นอยู่กับเหตุการณ์บ้าน
เมืองเป็นสำคัญ ถ้าบ้านเมืองสงบสุขก็มีวรรณกรรมเกิดขึ้นมาก หากเกิดศึกสงครามผู้ประพันธ์ไม่มีเวลา
สร้างสรรค์วรรณกรรม และภาวะสงครามมีส่วนทำลายวรรณกรรมด้วย
2. ภาวะผู้นำ สมัยก่อนเปลี่ยนแปลงการปกครอง ประเทศไทยมีพระมหากษัตริย์
เป็นประมุข ทรงมีพระราชอำนาจเด็ดขาด ทรงส่งเสริมวรรณกรรมและสนับสนุนผู้ประพันธ์วรรณกรรมก็
จะเจริญและพระมหากษัตริย์ที่ทรงเชี่ยวชาญการประพันธ์ก็จะทรงพระราชนิพนธ์วรรณกรรมทำให้
วรรณกรรมเจริญโดดเด่นเป็นพิเศษ
3. อุปกรณ์การผลิตวรรณกรรม ในสมัยก่อนประเทศไทยขาดอุปกรณ์การผลิต
วรรณกรรมในยุคแรก ๆ จึงจารึกลงบนแผ่นหิน ต่อมาจึงลงบันทึกลงในใบลานบ้าง ก่อนสมัยรัชกาลที่ 3
แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ยังไม่มีการพิมพ์ต้องใช้การเขียนคัดลอกด้วยมือ เป็นเหตุให้วรรณกรรมมีปริมาณ
จำกัด เผยแพร่ได้น้อยต่อมาเมื่อมีการพิมพ์เกิดขึ้นวรรณกรรมก็แพร่หลายขึ้น
4. การศึกษาของทวยราษฎร์ สมัยก่อนการศึกษาจำกัดอยู่นกลุ่มคนชั้นสูง ผู้ได้
รับการศึกษาเป็นผู้อยู่ในราชสกุล ขุนนางข้าราชการ และพระภิกษุ คนสามัยจะมีโอกาสเรียนรู้ภาษา
หนังสือจากพระตามวัด สตรีในครอบครัวคนสามัญ จึงไม่มีโอกาสได้เรียนหนังสือ ในu3626 .มัยดังกล่าว ผู้
สร้างและผู้เสพวรรณกรรมจึงจำกัดอยู่ในวงแคบ ต่อมาการศึกษาเริ่มแพร่หลายสู่ทวยราษฎร์ ซึ่งค่อย ๆ
เริ่มตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 มาสำเร็จได้มีคนเรียนหนังสือทั่วประเทศในรัชกาลที่ 7 ทำให้ผู้สร้าง
วรรณกรรม และผู้อ่านเพิ่มจำนวนมากขึ้น วรรณกรรมจึงแพร่หลาย
5. อิทธิพลต่างประเทศ อิทธิพลจากต่างประเทศที่เข้าสู่วรรณกรรมไทยในระยะ
แรก เป็นอิทธิพลจากอินเดีย วรรณคดีพุทธศาสนา และภาษาบาลี สันสกฤต ทำให้เกิดคำใหม่ที่ได้จาก
การยืมคำในสองภาษานั้น ในสมัยรัตนโกสินทร์เริ่มได้รับอิทธิพลทางตะวันตก ทำให้เกิดวรรณกรรมรูป
แบบใหม่ประเภทนวนิยาย เรื่องสั้น บทละครพูด รวมถึงวรรณกรรมสื่อมวลชน
11.1.3 ประเภทของวรรณกรรม
วรรณกรรมที่บันทึกไว้ด้วยลายลักษณ์อักษร ทั้งวรรณคดีมรดก และวรรณกรรม
ปัจจุบัน แบ่งเป็นประเภท ดังนี้
1. ตามลักษณะการประพันธ์ แบ่งเป็นประเภทใหญ่ ๆ เป็น ร้อยกรองและร้อยแก้ว
ร้องกรอง แบ่งตามลักษณะคำประพันธ์ต่าง ๆ คือ ร่าย กาพย์ กลอน โคลง และฉันท์ ร้อยแก้ว ใน
วรรณกรรมปัจจุบันแบ่งเป็น ประเทิงคดี และสารคดี

2. ตามลักษณะเนื้อหาของคำประพันธ์ แบ่งได้ดังนี้
2.1 วรรณกรรมที่มีเนื้อหาในแนวจรรโลงสังคม จำแนกย่อยได้ดังนี้
􀂙 วรรณกรรมศาสนาและคำสอน ทางด้านศาสนาเป็นวรรณกรรมที่มี
เนื้อหาจากพุทธศาสนามีทั้งเรื่องหลักธรรมคำสอน พุทธประวัติ ด้านคำ

3
สอนมีทั้งสุภาษิต คำสอนคนทั่ว ๆ ไป และคำสอนกลุ่มคนเฉพาะ
เจาะจง
􀂙 วรรณกรรมเกี่ยวกับประเพณีและพิธีกรรม หมายถึง วรรณกรรม
ประเภทที่สร้างขึ้นเพื่อใช้ในการประกอบพิธีและวรรณกรรมที่อธิบาย
ประเพณีพิธีกรรมต่าง ๆ เช่น ลิลิตโองการแช่งน้ำ พระราชพิธี 12
เดือน

􀂙 วรรณกรรมเชิงประวัติ หมายถึง วรรณกรรมที่บันทึกเหตุการณ์บ้าน
เมืองในอดีต รวมถึงวรรณกรรมสดุดีวีรบุรุษ วรรณกรรมยอพระเกียรติ์

2.2 วรรณกรรมที่มีเนื้อหาแนวจรรโลงใจ หมายถึง วรรณกรรมที่มุ่งให้ความ
บันเทิง เป็นเรื่องสำคัญเนื้อเรื่องสนุก จำแนกย่อยตามลักษณะของเนื้อหาได้ดังนี้
􀂙 วรรณกรรมนิทานร้อยกรอง เป็นวรรณกรรมที่เนื้อหาเป็นเรื่องนิทาน
หรือนิยาย หรือเรื่องเล่ากับมาแต่เดิมหรือผูกเรื่องขึ้นใหม่ ประพันธ์ด้วย
ร้อยกรอง

􀂙 วรรณกรรมบทละคร เป็นวรรณกรรมที่ประพันธ์ขึ้นเพื่อแสดงละครรำ
ในแบบต่าง ๆ เนื้อเรื่อง ประu3648 .ภทนิทาน นิยาย เช่นเดียวกับนิทานร้อย
กรอง เช่น บทละครใน ละครนอก ละครดึกดำบรรพ์

􀂙 วรรณกรรมนิราศ เป็นวรรณกรรมบันทึกการเดินทาง กวีมุ่งแสดง
อารมณ์ความรู้สึกที่ต้องจากบุคคลอื่นเป็นที่รัก รวมถึงวรรณกรรมที่มี
แนวเขียนแบบนิราศโดยกวีมิได้เดินทาง
2.3 วรรณกรรมปัจจุบัน หมายถึง วรรณกรรมแนวใหม่ที่ได้รับอิทธิพลจาก
ตะวันตก แยกย่อยได้เป็นประเภทบันเทิงคดี สารคดี และบทละครสมัยใหม่ เริ่มตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5
เป็นต้นมา

􀂙 บันเทิงคดี หมายถึง เรื่องที่แต่งขึ้นไม่ใช่เรื่องจริง แต่อาจนำเค้า
เรื่องจริงมาแต่งได้ เรื่องบันเทิงคดีมุ่งสร้างความเพลิดเพลินบันเทิงใจแก่ผู้อ่าน แต่อาจมีแง่คิดมีเรื่องของ
ชีวิตให้ศึกษาได้
บันเทิงคดีสมัยใหม่คือ เรื่องสั้น และนวนิยาย เป็นเรื่องเล่าสมมติทำนอง
เดียวกับนิยาย นิทานสมัยก่อน แต่มีความสมจริงมากขึ้น นวนิยาย มีองค์ประกอบสำคัญคือ มีแนว
คิด โครงเรื่อง ตัวละคร ฉากบทสนทนา บรรยากาศ น้ำเสียง เรื่องสั้น มีองค์ประกอบคล้ายกันแต่จะ
มีแนวคิดเพียงอย่างเดียวอาจไม่มีโครงเรื่องหรือบทสนทนาก็ได้ มีตัวละครไม่มาก การบรรยายเรื่องใช้
ภาษาสั้น กระชับ ในยุคแรก ๆ คนไม่ค่อยเข้าใจเพราะคิดว่านำเรื่องจริงมาเขียน ในสมัยรัชกาลที่ 5
เรื่องสั้นยังไม่สมบูรณ์แบบมากนัก เรื่องสั้นในสมัยรัชกาลที่ 6 มีความสมจริงมากขึ้น และมีลักษณะ
เป็นไทยมากขึ้น
4
เรื่องสั้น พัฒนาขึ้นเรื่อยๆ เป็นวรรณกรรมที่ผู้อ่านสนใจเพราะไม่ต้องใช้เวลาอ่านมาก
เรื่องสั้นจะเปลี่ยนแปลงไปตามเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในบ้านเมือง มีนักเขียนเรื่องสั้นเกิดขึ้นมากในปัจจุบัน
ลักษณะของเรื่องสั้นก็มีความหลากหลายมากขึ้น แนวคิดในเรื่องสั้นมีตั้งแต่ เรื่องรัก ๆ ธรรมดา แนวคิด
ทางการเมือง ทางมนุษยธรรม มีการประกวดเรื่องสั้น ทำให้คนสนใจเขียนสนใจอ่านมากขึ้น
นวนิยาย เริ่มแรกมีการแปลเรื่องของต่างประเทศ เรื่องที่รู้จักกันดีคือเรื่อง “ความ
พยาบาท” ที่ “แม่วัน” แปลจากเรื่องของนักประพันธ์สตรีชาวอังกฤษ “แม่วัน” เป็นนามแฝงของ “พระ
ยาสุรินทราชา” (นกยูง วิเศษกุล) ต่อมามีการเเปลเรื่องอื่นอีกมาก
นวนิยายมีพัฒนาการขึ้นโดยลำดับ ถ่ายทอดชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คน รวมทั้งความ
คิดความเชื่อต่าง ๆ ในยุคของรัฐหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐปฏิบัติไม่ถูกต้อง ก็จะมีนวนิยายที่แสดงความคิด
เห็นทางการเมืองอย่างรุนแรง บางยุคที่มีผู้นำเผด็จการ นักเขียนไม่สามารถเขียนเกี่ยวกับการเมืองการ
ปกครองได้ ก็มักจะหันไปเขียนเรื่องเบา ๆ ที่ไร้ปัญหา
นอกจากเรื่องสั้นและนวนิยายยังมีกวีนิพนธ์สมัยใหม่ ซึ่งมีทั้งบทกวีที่แสดงอารมณ์และ
แสดงความคิด กวีนิพนธ์สมัยใหม่จะนิยมเขียนกันเป็นบทเป็นตอนสั้น ๆ ไม่เขียนเรื่องยาวอย่างสมัยก่อน
สภาพบ้านเมืองในปัจจุบันทำให้นักเขียนมีเสรีภาพมากขึ้น ประกอบกับมีการให้รางวัลวรรณกรรม ทำให้
มีผู้สนใจการเขียนและอ่านวรรณกรรมปัจจุบันมากขึ้น

11.1.3 วรรณกรรมประเภทสารคดี
เป็นวรรณกรรมประเภทเรื่องจริงไม่ใช่สมมติแบบบันเทิงคดี วรรณกรรมไทยประเภท
สารคดีมีมานานแล้ว แต่มีไม่มาก แบ่งตามประเภทเนื้อหาได้ดังนี้
􀂙 สารคดีท่องเที่ยว ผู้ประพันธ์จะเล่าประสบการณ์ที่พบเมื่อไปท่องเที่ยวที่ใดที่
หนึ่ง ผู้แต่งที่ดีจะเล่าประสบการณ์และค้นคว้าเพิ่มเติมเรียบเรียงให้น่าอ่าน สารคดีท่องเที่ยวจึงให้ความรู้
และความบันเทิงแก่ผู้อ่าน

􀂙 สารคดีชีวประวัติ เป็นเรื่องของประวัติบุคคล ถ้าเจ้าของประวัติเขียนเอง
เรียกว่า “อัตชีวประวัติ” เรื่องประวัติบุคคลเป็นเรื่องน่าสนใจ ผู้อ่านได้เห็นการดำเนินชีวิต ความสำเร็จ
ความล้มเหลว ปณิธานในการดำรงชีวิต การอ่านชีวประวัติจะทำให้ผู้อ่านรู้จักไตร่ตรอง เข้าใจชีวิตดีขึ้น

􀂙 สารคดีประเภทให้ความรู้ สารคดีประเภทนี้มีเป็นจำนวนมากหลาย
ประเภท หลากสาระความรู้ การอ่านสารคดีทำให้เกิดความรอบรู้ ไม่ว่าจะอ่านประเภทใด
วรรณกรรมประเภทสื่อมวลชน ได้แก่ หนังสือพิมพ์ต่าง ๆ ทั้งรายวัน รายสัปดาห์
รวมถึงนิตยสารซึ่งออกตามเวลา มีทั้งรายสัปดาห์ รายปักษ์ รายเดือน และวารสารของหน่วยงานต่าง ๆ
วรรณกรรมประเภทสื่อมวลชนเริ่มมีในประเทศไทยตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 3 เป็นหนังสือ
พิมพ์รายปักษ์ ที่ชาวต่างประเทศจัดทำขึ้น ในสมัยรัชกาลที่ 4 ก็มีหนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ รายปีเพิ่มขึ้น
ที่น่าสนใจก็คือมีหนังสือของทางราชการชื่อ “ราชกิจจานุเบกษา” มาจนถึงปัจจุบัน วรรณกรรมสื่อมวล
5
ชนพัฒนาขึ้นตามลำดับ ปัจจุบันมีหนังสือพิมพ์เป็นจำนวนมาก รวมทั้งหนังสือพิมพ์เฉพาะเรื่อง เฉพาะ
กิจ เช่น หนังสือกีฬาฯ ประเภทต่าง ๆ เรื่องสุขภาพ อนามัย การครัว ความรู้ด้านเทคโนโลยีสมัยใหม่
ปัจจุบันวรรณกรรมสื่อมวลชนมีจำนวนมากหลากหลาย จนไม่สามารถอ่านได้หมด ผู้
อ่านจึงต้องเลือกอ่านเพื่อให้ได้ความรู้ ความคิดที่ถูกต้อง และมีคุณค่า

คำถามท้ายหน่วย
ข้อ 1 วรรณกรรมและวรรณคดี หมายถึงอะไร
ตอบ วรรณกรรม มีความหมาย 2 อย่างคือ 1) ความหมายกว้าง หมายถึงงานเขียนทุกประเภท ทุก
ชนิด
2) ความหมายแคบ หมายถึง งานเขียนที่แต่งดี เป็นงานสร้างสรรค์ ใช้ศิลปะภาษาที่เรียกว่า
วรรณศิลป์
วรรณคดี มีความหมายเช่นเดียวกับ ความหมายแคบของวรรณกรรมในข้อ 2)

ข้อ 2 วรรณศิลป์ มีความหมายและความสำคัญอย่างไร
ตอบ วรรณศิลป์ หมายถึง การใช้ภาษา อย่างมีศิลปะ ในการเรียบเรียงให้เกิดผลทางอารมณ์ มีองค์
ประกอบสำคัญ คือ อารมณ์สะเทือนใจ ความนึกคิด จินตนาการ และการแสดงออก โดยใช้ภาษา
บรรยายความรู้สึกและอารมณ์ต่างๆ ได้อย่างเหมาะสมแก่เนื้อหา

ข้อ 3 วรรณกรรมจะเจริญ หรือเสื่อมขึ้นอยู่กับอะไร เป็นสำคัญ
ตอบ เหตุการณ์บ้านเมืองนั่นคือ เมื่อใดที่บ้านเมืองสงบสุข ก็จะมีวรรณกรรมเกิดขึ้นหลากหลาย
ประเภท แต่ถ้าบ้านเมืองประสบภัยพิบัติ วรรณกรรมก็สูญหาย

ข้อ 4 วรรณกรรมประเภทนิราศ มีลักษณะอย่างไร และมีประโยชน์อย่างไรบ้าง
ตอบ เป็นวรรณกรรมแสดงอารมณ์และความรู้สึกของกวี คร่ำครวญพรรณนาถึงความระลึกถึงความ
อาลัยที่จากบ้าน จากหญิงที่รัก เมื่อถึงสถานที่หรือเห็นธรรมชาติต่างๆ ก็นำมาเปรียบเทียบ รำพึงรำพัน
มีสำนวนนิราศบางลักษณะที่แต่งแทรกในวรรณกรรมประเภทต่างๆ จะใช้สำนวนนิราศเมื่อตัว
ละครพลัดพรากจากกัน
นิราศมีประโยชน์ คือ ทำให้เห็นภาพชีวิต สังคม เศรษฐกิจ ที่เสมือนเป็นบันทึกประสบการณ์ของ
กวีและสะท้อนถึง ภาษา เหตุการณ์ สถานที่ต่างๆที่กวีบันทึกไว้

ข้อ 5 วรรณกรรมเชิงประวัติ มีประโยชน์อย่างไร
6
ตอบ เป็นบันทึกข้อมูลต่างๆ ของแต่ละสมัย เป็นแหล่งข้อมูลความรู้ทางวัฒนธรรมและสังคมไทย ทำ
ให้ทราบถึงความเป็นอยู่ของคนและสภาพบ้านเมืองในแต่ละสมัย




Create Date : 27 กันยายน 2552
Last Update : 27 กันยายน 2552 7:55:31 น.
Counter : Pageviews.

3 comments
  
ก้ดี
โดย: Poo IP: 113.53.69.142 วันที่: 19 พฤษภาคม 2553 เวลา:19:36:59 น.
  
เนื้อหาค่อนข้างดีๆๆๆๆๆๆ
โดย: ร่น IP: 113.53.8.212 วันที่: 7 สิงหาคม 2553 เวลา:12:03:14 น.
  
ไม่ดีเลย
โดย: O IP: 118.173.180.37 วันที่: 8 สิงหาคม 2553 เวลา:16:46:40 น.
ชื่อ :
Comment :
 *ใช้ code html ตกแต่งข้อความได้เฉพาะสมาชิก
 
ยืนยันรหัสความปลอดภัย :
(กรอกตัวเลขที่ปรากฎในภาพ)
ต้นกล้า อาราดิน
Location :
ปราจีนบุรี  Thailand

[ดู Profile ทั้งหมด]
ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
 ฝากข้อความหลังไมค์
 Rss Feed
 Smember
 ผู้ติดตามบล็อก : 6 คน [?]