จาก Salzburgถึงปราสาทหินเขาพระวิหาร

ความมั่งคั่งจากเกลือที่มีค่าหายากในอดีตของยุโรป
Durrnburg เป็นเหมืองเกลือที่เก่าที่สุดแห่งหนึ่งในยุโรปกลางและเป็นขุมทรัพย์ที่ล้ำค่าแห่งหนึ่งในเทือกเขา Alps ในศตวรรษที่ 12- กลางศตวรรษที่ 17 บริเวณเทือกเขา Durrnburg เป็นเขต การปกครองของ Bishop แห่ง Salzburg รายได้จากค้าเกลือได้สร้างความร่ำรวยให้แก่ Bishop แห่ง Salzburg จนสามารถนำเงินจากการผูกขาดการค้าเกลือมาสร้างเมือง Salzburg ให้กลายเป็นเมืองที่สวยงาม (Baroque City) ให้คนรุ่นหลังได้ชื้ชมมาจนกระทั่งทุกวันนี้ คำว่าซาลส์ (Salz) ในภาษาเยอรมันแปลว่าเกลือ ซาลส์เบิร์กแปลตามตัวได้ว่าปราสาทเกลือ ซึ่งเป็นคำเปรียบเทียบเรือขนเกลือว่าเหมือนเป็นปราสาทเกลือ ดินแดนแถบนี้เป็นแหล่งค้าเกลือเก่าแก่มาแต่โบราณ เกลือทำหน้าที่ถนอมอาหาร ซึ่งจำเป็นอย่างยิ่งในแถบเมืองหนาว ฉะนั้นใครมีเกลือจึงเปรียบเสมือนมีทองคำเลยทีเดียว แถวนี้จึงมั่งคั่งร่ำรวยมาตั้งแต่อดีตยุคโรมัน ความมีค่าและราคาของเกลือนั้น มีประวัติว่าทหารโรมันได้รับเงินเดือนเป็นเกลือ คำว่า salary จึงแผลงมาจากเกลือ salt นั่นเอง ซึ่งแสดงว่าในยุคโบราณนั้นเกลือ มีค่าเทียบเท่าเงินและทองคำ
ซาลส์เบิร์กเป็นเมืองที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับสี่ของประเทศออสเตรีย เมืองแห่งนี้เต็มไปด้วยศิลปะแบบบาโรคจนได้ชื่อว่าเป็นนครหลวงแห่งศิลปะบาโรค เป็นบ้านเกิดของคีตกวีเอกของโลก โวล์ฟกังก์ อมาเดอุส โมสาร์ท (Wolfgang Amadeus Mozart) และเป็นสถานที่ถ่ายทำภาพยนตร์อมตะเรื่อง The Sound of Music และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยองค์การยูเนสโก้เมื่อปี ค.ศ. 1997
กรณีปราสาทหินเขาพระวิหารและพนมรุ้ง ก็เช่นเดียวกัน เดิมผู้เขียนเข้าใจว่าขอมเป็นคนลงทุนสร้างทั้งหมดคนทั่วไปก็น่าจะคิดแบบนั้น แต่แท้จริงแล้วก่อนสร้างปราสาทหินเขาพระวิหารนั้นมีชุมชนคนอีสานขนาดใหญ่ที่มีความร่ำรวยและมั่งคั่งจากการค้าและส่งออกสินค้า เกลือ เหล็ก แร่รัตนชาติ ช้าง และของป่ากับอาณาจักรเจนละน้ำ มายาวนานและเป็นชุมชนอิสสระที่มีเครือญาติเชื่อมโยงกันอย่างเข้มแข็ง ประมาณ พ.ศ 1348 มีหลักฐานยืนยันถึงอำนาจของชุมชนแถบเขาพระวิหาร ว่าตระกูล นางพิณสวรรค์ครามวตี ทีเป็นผู้ปกครองดินแดนแถบนี้มีธิดาชื่อว่าปาวิตราหรือ ฮยางปาวิตรา เป็นมเหสีของพระเจ้าชัยวรมันที่2 (ชัยวรมันที2เมื่อกลับจากชวาและได้ควบรวมอำนาจผ่านการแต่งงานกับชุมชนที่เข้มแข็ง-มั่งคั่งและอาศัยกองกำลังจากเขาพระวิหารปลดปล่อยอาณาจักรขอมจากการยึดครองของศรีวิชัยและจามปา )มีพระนามว่าพระนางกัมพูชาลักษมี และแต่งตั้งพระเชษฐาพระนาง คือ วิษณุวาล เป็น ลักษมินทรา ดูแลพระคลังส่วนพระองค์ จารึกศิวะศักติกล่าวว่า พระเจ้าชัยวรมันที่2 ใด้กำหนดพื้นที่หลายแห่งบริเวณพระวิหารและใกล้เคียงเป็นเขตศักดิ์สิทธิ์เรียกชื่อต่างๆกัน ไตรโลกนาถ บ้าง ภวาลัยบ้าง และทรงโปรดให้สถาปนาศิวลึงค์ (ธิดา สาระยา 2541,เขาพระวิหาร)
ดังนั้นจึงอาจสรุปได้ว่า จากปราสาท Saltburg ของออสเตรียโบราณและภาคอีสานโบราณในประเทศไทยทีมีเกลือมหาศาลในเขตทุ่งราษีไศล และ ทุ่งกุลาร้องไห้ ได้ส่งออกเกลือ เหล็ก รัตนชาติจากภูฝ้ายพนมดงเร็ก สะสมความร่ำรวยและมั่งคั่งจนสามารถ สร้างปราสาทหินเขาพระวิหาร ปราสาทหินเขาพนมรุ้ง ปราหินเมืองต่ำฯล โดยว่าจ้างสถาปกะ/สถาปนิกนักบวช และ สถาปติ/สถาปนิกผู้วางผังอาคาร มาจากประเทศขอม ปราสาทที่ยิ่งใหญ่จากความมั่งคั่งของแหล่งเกลือจึงมีตำนานและมีประวัติศาสตร์การก่อร่างสร้างตัวมาแบบเดียวกัน.