<<< a_somjai a_somjai's blog === อ่านเขียนบล็อก อ่านเขียนโลก <<<== a_somjai อ่านเขียนบล็อก a_somjai a_somjai's blog
Group Blog
 
All Blogs
 
แพงแม่ แม่แพง

เมื่ออายุย่าง ๒๐ ปี ผมก็ย้ายจากอีสานบ้านเฮามาเรียนหนังสือทางภาคเหนือ ผมเรียนจบแล้วได้กลับไปทำงานที่อีสานอยู่ปีเดียวก็ย้ายกลับมาหางานทำที่เชียงใหม่และสร้างครอบครัวของตนเอง ณ เมืองอันเคยเป็นนครใหญ่มาตั้งแต่สมัยโบราณแห่งนี้

อายุผมก็ขึ้นเลขห้ามาปีกว่า ๆ แล้ว บนถนนของการดำรงอยู่ ผมค้นหา “อู่กำเนิด” ของรากเหง้าวัฒนธรรมแห่งตนเองตลอดมา ผมล้วงลึกลงไปในความเป็น ล้านนา ล้านช้าง และลาวอีสาน ด้วยแรงขับเบื้องลึกของพื้นเพทางการศึกษา การงาน และที่สำคัญคือความคิดถึงบ้านเกิด
…ผมคึดฮอดอีสานครับ


‘อีสาน’…จินตนภาพแรกสุดที่ผมคิดถึงก็คือ ‘แม่’
ผมคิดว่าที่ ‘แม่’ เป็นจินตนภาพแรก
ก็เพราะว่าผมกำพร้าแม่ไปตั้งแต่อายุได้เก้าขวบ


แม่ผม ชื่อ ‘แพง’
‘แม่แพง’ เป็น คนลาวพวน หรือ คนไทพวน ก็ว่า
เมื่อผมเป็นเด็ก จำได้ว่าพวกเด็ก ๆ ญาติฝ่ายข้างแม่ ที่บ้านผือ จังหวัดอุดรธานี เรียกแม่ผมว่า ‘ป้าแพง’ เพราะแม่เป็นพี่สาวของพ่อหรือแม่ของพวกเขาเหล่านั้น พวกน้า ๆ น้อง ๆ ของแม่ เรียกท่านว่า ‘เอื้อยแพง’
ขณะที่ป้าพูนพี่สาวตนเดียวของแม่เรียกแม่ว่า ‘แพง’ คำเดียว


ส่วนยายและตาของผม หรือเรียกตามศัพท์เครือญาติคำคนพวนว่าพ่อตู๊ แม่ตู๊ (หมายถึงพ่อสายน้ำนมแม่สายน้ำนมของเราละมัง เพราะ ตู๊หรือตู้ ในภาษาพวนหมายถึง นม เต้านม) พวกท่านเรียกแม่ผมว่า ‘อีแพง’

ตามความเข้าใจพื้น ๆ ของคนใช้ภาษาไทยภาคกลาง ‘แพง’ หมายถึงว่า (สิ่งนั้น)มีราคามาก เราจึงพูดว่า ของแพงหรือราคาแพง เป็นต้น ซึ่งนั้นก็เป็นความเข้าใจที่ถูกต้องแล้ว หากขยับชั้นขึ้นวรรณคดีไทยหลายคนคงจะนึกถึงนางเอกคู่แฝดในเรื่อง ลิลิตพระลอ
คือ พระเพื่อน พระแพง

‘พระแพง’ เป็นชื่อฝาแฝดผู้น้อง คำว่า ‘แพง’ ในที่นี้ยังหมายถึงของอันเป็นที่รัก หวง และสงวน ได้อีกด้วย แล้วนางเอกชื่อ ‘แพง’ นางนี้ก็เป็นคนพื้นถิ่นล้านนา อยู่ในเมืองดินแดนทางเหนือที่ผมอาศัยอยู่เสียอีกด้วย


เมื่อผมอ่านเรื่องสั้นร่วมสมัยของนักเขียนลาวท่านหนึ่ง ชื่อเรื่องว่า ‘แพงแม่’ ทำให้ได้ขยายความรู้ออกไปอีกว่า ‘แพงแม่’ หมายถึงหญิงมีครรภ์หรือผู้หญิงที่ตั้งท้อง ตามขนบคิดของคนพื้นบ้านลาวนั้น แพงแม่และลูกในท้องของแพงแม่นั้นย่อมเป็นสมบัติร่วมกันของชุมชนหรือของมนุษยชาติก็ว่าได้ ดังนั้นเมื่อเราพบเห็น ‘แพงแม่’ ที่ใด แม้ว่าตัวเราจะรู้จักนางผู้เป็นแพงแม่ผู้นั้นหรือไม่ก็ตาม เราจะต้องแสดงออกถึงเมตตา กรุณา และมุทิตาจิตต่อแพงแม่อย่างแรงกล้าเสมอ คือนอกจากทักทายถามข่าวคราวด้วยความห่วงใยเอ็นดูกันแล้ว หากมีของกินของใช้ติดไม้ติดมือมา เรานั้นจะต้องแบ่งปันให้ ‘แพงแม่’ ได้นำไปกินไปใช้เพื่อบำรุงรักษาทะนุถนอมตัวแม่แพงและลูกแพงในท้องของนางด้วย ดังนี้เป็นต้น


Maternity and Newborn Created by Damon Photography



คนเมืองเหนือออกเสียงตัว พ. เป็นตัว ป. เมื่ออักษรล้านนาเขียนว่า ‘แพง’ เสียงคำปากจึงอู้จาว่า ‘แปง’ ดังนั้นเมื่อได้ยินว่าทางเมืองเหนือมีงานประเพณียี่เป็ง ขอให้นึกถึงภาษาเขียนว่า ยี่เพ็งหรือยี่เพง อันหมายถึงเพ็ญเดือนยี่ ตรงกับ วันเพ็ญเดือนสิบสองของทางภาคกลาง
ก็คือประเพณีวันลอยกระทง นั้นเอง หรือ คนชื่อ คำแปง ก็คือ คำแพง นั้นแล้ว

หากใครเคยไปเชียงใหม่ ผ่านไปทางตีนดอยสุเทพ จากวัดอุโมงเถรจันทร์ล่องไปทางใต้สักสอง-สามกิโลเมตร จะมีสำนักปฏิบัติธรรมที่มีชื่อเสียงแห่งหนึ่งนามว่า ‘วัดร่ำเปิง’ ซื่อนี้เขียนกันตามเสียงของคนพื้นถิ่นพื้นบ้าน หากเขียนให้ถูกอักขระต้องเขียนว่า ‘วัดร่ำเพิง’ แปลเป็นคำไทยว่า ‘วัดรำพึง’ ในทำนองเดียวกันเมื่อได้ยินคนเมืองเหนืออู้จาว่า
เปิงใจ นั้นเขาหมายถึง ‘เพิงใจ’ คือ ‘พึงใจ’ นั้นเอง

คำว่า ‘เพิง’ ในภาษาล้านนา ตรงกับคำว่า ‘พึง’ ในภาษาไทยเมืองใต้หรือไทยภาคกลาง กินความถึงเรื่องความเหมาะ ความควร ความน่าพอใจ อีกนัยยะหนึ่ง ‘เพิง’ หมายถึง ความเจริญ ความรุ่งเรือง ความใหญ่โตและกว้างขวางก็ได้ เมื่อคนเมืองเหนือเห็นอะไรว่าดีว่าเหมาะสมจะอู้จาว่า
‘เปิงแต้ ๆ’ หมายถึง ‘เพิงแท้ ๆ’ ในภาษาเขียนนั้นเอง


คำว่า ‘เพิง’ พบแต่ในวรรณคดีโบราณของลาว อย่างเรื่อง ‘นางผมหอม’ นิทานเรื่องนี่จัดเป็นวรรณคดีโบราณของอีสานด้วย เพราะรู้จักกันแพร่หลายในวงการหมอลำสองฝากฝั่งโขง นางเอกตัวพี่สาวพี่เอื้อยชื่อ ผมหอม นั้นมีฝาแฝดผู้น้องสาวชื่อ ‘เพิงแพง’ ตรงกับ ‘พึงแพง’ นั้นเอง
แต่ปัจจุบันนี้คำ ‘เพิง’ ไม่ใช้กันในภาษาลาวอีสานและเมืองลาวอีกแล้ว



Maternite Created by Alexandre "le petit"

สำหรับผมแล้ว หาก ‘แพง’ หมายถึง สิ่งที่มีค่ามาก มีราคาสูง เป็นที่ปรารถนา เป็นที่รักที่หวงแหนแล้วละก็ ‘เพิงแพง’ จึงหมายถึง สิ่งอันเหมาะสม สิ่งอันน่าพึงใจ สิ่งอันควรค่าแก่การเป็นที่รักที่หวงแหนควรทะนุถนอม และสิ่งนั้นย่อมนำไปสู่ความเจริญรุ่งเรืองในชีวิตเรา


ก็อย่างที่บอกกันไว้แล้วแต่ต้นนั้นแหละครับ
หาก ‘พึงแพง’ เป็นผู้หญิงคนหนึ่ง
นางคนแรกที่ผมคึดฮอด ก็คือ ‘แม่’ ของผมครับ

‘แม่แพง’






พ่อ แม่ พี่ น้อง สร้างสรรค์โดย เด็กหญิงแพงพิม สมใจ

posted by A_Somjai on 19 January 2006 @ 09.49 Am
CC: Home is where your heart is. & แพงแม่


Create Date : 19 มกราคม 2549
Last Update : 19 มกราคม 2549 12:14:47 น. 9 comments
Counter : Pageviews.

 



ป้อ แม่ ปี้ น้อง.......แม่นก่



โดย: อย่ามาทำหน้าเขียวใส่นะยะ วันที่: 19 มกราคม 2549 เวลา:10:24:42 น.  

 
นึกว่าคุณสมใจเป็นคนเหนือกะเจ้า


โดย: อินทรีทองคำ วันที่: 19 มกราคม 2549 เวลา:12:08:01 น.  

 
มาอ่านค่ะ


โดย: โอน่าจอมซ่าส์ วันที่: 19 มกราคม 2549 เวลา:12:27:55 น.  

 
ได้ความรู้เพิ่มเติมเลยนะคะนี่

เด็กหญิงแพงพิม คือชื่อลุกสาวหรือคะ

ชื่อเก๋มากๆ


โดย: Batgirl 2001 วันที่: 19 มกราคม 2549 เวลา:12:29:23 น.  

 
ด.ญ.แพงพิม ชื่อของย่า และ ปู่ รวมกันเลยนะนั่น

ตั้งชื่อได้น่ารัก น่าทนุถนอม ชื่อแบบไทยแท้แต่โบราณ


โดย: samranjai วันที่: 19 มกราคม 2549 เวลา:17:59:14 น.  

 
สวัสดี เช้า เช้า จ้า


โดย: samranjai วันที่: 20 มกราคม 2549 เวลา:9:15:41 น.  

 



จขบ.ล่องหนอีกแล้ว



โดย: อย่ามาทำหน้าเขียวใส่นะยะ วันที่: 20 มกราคม 2549 เวลา:15:55:11 น.  

 
จื้อเด็กหญิงแพงพิมน่าฮักแต้ ๆ เจ้า
อ่านแล้วนึกถึงยายแปงข้างบ้านเลยเจ้า
แถวบ้านคนชื่อแปงกับเป็งนักขนาดเลยเจ้า
แม่เจ้าจื้อวาดเจ้า...มาจากวาสนา


โดย: แม่น้องธัย วันที่: 21 มกราคม 2549 เวลา:12:50:07 น.  

 
จากประสบการณ์จริง ที่ประเทศลาว มิมิเกสเฮ้า Mimi guest house ข้าพเจ้า กับเพื่อน 4คน ไปเช่ารถที่นี้มา ก่อนเช่าข้าพเจ้าบอกพนักงานที่นั้นว่า ขอรถสภาพดีๆ นะ 2คัน และเขาก็ทำท่าทางเช็ครถให้ และบอกว่าสองคันนี้มีสภาพดี ลองขี้ก่อน ข้าพเจ้าก็ลอง แต่หารู้ไม่ว่ายางล้อรถเสื่อมสภาพแล้วทั้งสองคันเลย เช็คไฟหน้าไฟท้ายเรียบร้อย เราเลยตัดสินใจเช่ารถมอเตอไซ 2คัน โดยที่เขาไม่บอกอะไร นอกจากเก็บตังไป
อีก เราก็พากันเข็นไปหาที่ซ่อม ช่างเช็คยางข้างในให้ คือยางมันกรอบและเก่ามาก ช่างบอกว่าต้องเปลี่ยนยางข้างใน เราตัดสินใจเปลี่ยน เพราะคิดว่า(อืม เอานะไม่เปลี่ยนแล้วเราจะลากไปยังไง) พอหลังจากขี่ไปได้3-4กิโล ข้าพสังเกตเห็นรถที่เพื่อนขี่ยางแบน เราก็เติมลมตามปกติแล้วเราก็ขี้ต่อไป จนไปถึง กิโลเมตรที่10 ยางแบนเราซ่อมรถเสร็จ ข้าพเจ้าก็เลยอยากเติมลมรถบ้าง(คือว่าเห็นเขาเป็นก็เลยระแวง) พอช่างมาดูที่ล้อ เขาก็ทักทันที่ว่าน้องรถยางนอกมันฉีก ยางรถน้องก็เก่ามากเขาให้น้องเช่ามาได้งัย เพื่อนๆค่ะอ่านแล้วคิดตามว่า ของดีและไม่ได้เป็นมาก่อนหน้านี้ ขี่มาไม่ถึง20กิโล แล้วมันฉีกข้าง (ที่พูดมาข้าพเจ้ามีภาพของยางรถให้ดูประกอบ) เราก็เลยคุยกันว่าจะเอาไง ลองโทรหาเขาดู และโชคก็ไม่เข้าข้างเราเลย ค่าโทรมีไม่พอ และแถวนั้นก็ไม่มีบัตรเติมเงินขาย ต่อให้เราเติม เราก็จะไม่มีเงินพอสำหรับค่าเปลี่ยนยางรถค่ะ และแถวนั้นไม่มีแม้ กระทั้ง ATM
แล้วเราจะต้องทำไง เราก็ต้องตัดใจเปลี่ยนยางนอกทั้งสองคันเลย (เรามีเงินไม่พอแม้กระทั้งซื้อน้ำดื่มค่ะ ) พอเรากลับมา เราเอายางรถอันเก่าให้เจ้าของเกสเฮ้าดูว่ายางล้อรถเขามันพังข้างในหมดแล้ว เขาจะรับค่าผิดชอบช่วยเราไหม กับค่าใช้จ่ายที่เราจ่ายไป คำตอบที่ได้รับก็มีว่าอยากเปลี่ยนเองก็จ่ายเอง เขาไม่รู้ไม่เห็นอะไรทั้งนั้น เพราะเราไม่โทรมาแจ้งเขาก่อน เปลี่ยน (เราผิดค่ะ) แต่เรามีเหตุผล เขาไม่ดูยางรถของเขาขนาดรับเอามันกลับมาด้วย คุณคิดว่าเราควรช่วยกันแบนดีมัยค่ะ เพราะท่าเขาทำแบบนี้ต่อไปนั้นหมายถึงชีวิตคุณ ท่าเกิดยางมันแตกขึ้นมาชีวิตเราเขารับผิดชอบมัย ขนาดแค่ค่ายางรถเขายังไม่รับผิดชอบเลยค่ะ เรื่องที่ข้าพเจ้าเล่ามานี้เป็นเรื่องจริงทุกประการและอยากที่จะบอกต่อ เพื่อที่จะได้เป็นอุทาหรณ์ สำหรับตัวท่านและเพื่อนของท่านที่กำลังจะเดินทางมาประเทศลาว วันนั้นสรุปแล้ว ข้าพเจ้าต้อง เสียค่าเช่ารถ 240บาท ต่อคัน และค่า ซ่อมรถอีก800บาท วันเดียวค่ะ ค่ามอเตอร์ไซ 2คัน ข้าพเจ้า หมด ไป1280บาท แพงน่าดูสำหรับมอเตอร์วันเดียว ข้าพเจ้าไม่ใช่รายแรกของที่นี้ เมลนี้ถือว่าเป็นการช่วยเพื่อนๆของเราไม่ให้โดนลอกนะค่ะ เกสเฮ้านี้ชื่อ MiMi guest house อยู่ในสถานที่ที่มีนักท่องเที่ยวเยอะทั้งคนไทยและต่างชาติ อยู่ในซอยเดียวกันกับโรงแรม Tai pan ค่ะ (ข้าพเจ้าไม่อยากให้มีเหยื่อรายต่อไป)



โดย: dd IP: 202.136.246.182 วันที่: 31 ธันวาคม 2550 เวลา:0:41:54 น.  

ชื่อ :
Comment :
  *ใช้ code html ตกแต่งข้อความได้เฉพาะสมาชิก
 
รหัสส่งข้อความ
กรุณายืนยันรหัสส่งข้อความ
a_somjai
Location :
เชียงใหม่ Thailand

[Profile ทั้งหมด]

ให้ทิปเจ้าของ Blog [?]
ฝากข้อความหลังไมค์
Rss Feed
Smember
ผู้ติดตามบล็อก : 1 คน [?]





  • NEW! 2013
    กลับบลูส์บ้านบ้าน







  • ... ---



  • ---







  • สถิติ










  • Friends' blogs
    [Add a_somjai's blog to your web]
    Links
     

     Pantip.com | PantipMarket.com | Pantown.com | © 2004 BlogGang.com allrights reserved.